Samenvatting Privaatrecht voor Vastgoed
H1. Inleiding
Met het begrip recht wordt vaak het systeem van regels bedoeld, waarmee de maatschappij wordt
geordend. Een belangrijk doel van recht is een goede en rechtvaardige ordering van de samenleving.
Het recht is te vinden in rechtsbronnen. Rechtsbronnen zijn:
De wet;
Het verdrag;
De jurisprudentie;
De gewoonte;
De rechtswetenschap.
De wet
Wetten vormen een van de belangrijkste rechtsbronnen. Hieronder verstaan we alle
overheidsvoorschriften. In brede zin wordt ook wel over regelgeving gesproken.
Het verdrag
Het verdragen is een (internationale) overeenkomst tussen staten onderling. Elk verdrag moet
goedgekeurd (geratificeerd) worden door de Staten-Generaal wil het werking hebben in Nederland.
!! Verdragen zijn in Nederland van een hogere orde dan alle andere Nederlandse wetten.
De jurisprudentie
Jurisprudentie is de verzamelterm voor uitspraken van rechters. De term betekent letterlijk:
rechtsgeleerdheid, kennis van en ervaring met het recht.
De gewoonte
De gewoonte is een voorbeeld van ongeschreven recht. De rechter kan hierin een rol spelen door te
kijken van gebruikelijk is binnen een bepaalde groep van mensen.
De rechtswetenschap
De rechtswetenschap houdt zich bezig met het geven van commentaar op en interpreteren van
wetgeving en jurisprudentie. Deze commentaren en interpretaties zijn niet bindend, maar vormen
een inspiratie voor de verdere ontwikkeling van het recht.
,Het recht kan op verschillende manieren ingedeeld worden.
1. Wet in formele zin en in materiële zin:
Wet in formele zin is alleen die wet die door de samenwerking van de regering en de Staten-Generaal
tot stand komt. Wet is formele zin is te herkennen aan het woord ‘wet’ in de titel.
Een wet in materiële zin is een wet met regels die voor iedereen verbindend zijn.
!! Voor een wet in formele zin wordt dus gekeken naar de wijze van totstandkoming (door wie) en
voor een wet in materiële zin wordt gekeken naar de inhoud van de regeling (voor wie).
2. Objectief en subjectief recht:
Objectief recht zijn alle geschreven en ongeschreven rechtsregels bij elkaar (algemeen).
Subjectief recht zijn alle regels waar jij aanspraak op kan doen (persoonlijk).
3. Formeel en materieel recht:
Formeel recht gaat over de handhaving van het recht: “hoe haal ik mijn recht?”
Materieel recht gaat over de inhoud en aard van het recht: “wat is mijn recht?”
Formeel recht (ook wel procesrecht genoemd) beschrijft hoe materieel recht gehandhaafd wordt.
!! LET OP: Haal dit niet door de war met wet in formele en wet in materiële zin!
4. Dwingend recht, driekwart dwingend, semi-dwingend en aanvullend recht:
Aan dwingend recht moet men zich houden. Hier mag niet van afgeweken worden.
Van aanvullend recht mag wel afgeweken worden. Is niks afgesproken, dan geldt aanvullend recht.
Semi-dwingend recht staat tussen dwingend en aanvullend recht is. Bij semi-dwingend recht mag
alleen worden afgeweken als het in het voordeel is van de zwakkere partij.
Driekwart dwingend recht komt alleen voor in het arbeidsrecht, hier wordt verder niet op in gegaan.
5. Geschreven en ongeschreven recht:
Het geschreven recht zijn alle schriftelijk vastgelegde rechtsregels, zoals wetten, verordeningen en
verdragen. Het vastleggen van deze regels noemen we codificatie.
Regels die niet in wetten zijn vastgelegd zijn ongeschreven regels of gewoonterecht.
6. Privaatrecht en publiekrecht:
Een scheidslijn die door het Nederlandse recht loopt, is de verdeling in publiek- en privaatrecht.
Het publiekrecht geeft regels voor de verhouding tussen de burger en de overheid en tussen
overheidsinstanties onderling.
Het privaatrecht, ook wel burgerlijk of civiel recht genoemd, geeft regels voor de verhouding tussen
de burgers en rechtspersonen onderling. Het privaatrecht geldt voor de overheid wanneer die als
particulier aan het rechtsverkeer deelneemt.
,Als er een nieuwe of gewijzigde regeling (bijv. een wet) in werking treedt kan dat tot ingewikkelde
situaties leiden. Stel dat partijen een overeenkomst hebben gesloten op basis van het toen geldende
recht. Welke rechtsregels moeten daarna toegepast worden na intreding van een nieuwe regel?
Het overgangsrecht geeft hier antwoord op.
Onmiddellijke werking: de nieuwe regels gelden direct.
Eerbiedigende werking: de oude wet blijft van toepassing in oude situaties.
Een aantal belangrijke begrippen:
Elk persoon is rechtsbevoegd om aan het rechtsverkeer deel te nemen, maar niet elk persoon is in
staat om zijn rechtsbevoegdheid zelfstandig uit te oefenen. Deze personen hebben de hulp van een
andere persoon nodig.
Ook rechtspersonen mogen deel nemen aan het rechtsverkeer. Rechtspersonen zijn juridische
constructies die in het rechtsverkeer kunnen optreden zoals ook een natuurlijk persoon dat doet,
bijvoorbeeld een besloten vennootschap of een stichting.
Rechtssubject: iedereen die deelneemt aan het rechtsverkeer en een drager is van rechten en
verplichtingen. Rechtssubjecten zijn natuurlijke personen of rechtspersonen.
Rechtsobject: goederen waarover rechten en verplichten kunnen bestaan, maar zijn zelf nooit drager
van rechten of verplichtingen. Het gaat voornamelijk om goederen, producten en diensten.
Rechtsfeit: een feit dat relevant is voor het recht.
Blote rechtsfeiten: is een gebeurtenis, een toestand of een tijdverloop, welke zorgen voor
rechtsgevolgen zonder dat daarop invloed wordt uitgeoefend (geboorte, meerjarig worden etc.).
Feitelijke handelingen: handelingen zonder rechtsgevolg (dagelijks voorkomende handelingen).
Rechtshandelingen: handelingen met een beoogd en bereikt rechtsgevolg (zie H3).
Verbintenis: een juridische relatie tussen twee of meer (rechts)personen, waarbij de één verplicht is
tot een bepaalde prestatie tegenover een andere (rechts)personen.
Overeenkomst: een meerzijdige rechtshandeling waarbij een of meer partijen met elkaar een
verbintenis of verbintenissen aangaan.
Vorderingsrecht: het recht van de schuldeiser tegenover de schuldenaar op de afgesproken prestatie.
Het vorderingsrecht ontstaat uit een verbintenis. Vorderingsrecht is een relatief recht (persoonlijk).
Rechtsvordering: een bij de rechter ingestelde vordering (of verzoek) om iemands recht te
handhaven of te verwezenlijken.
, H2. Inleiding vermogensrecht en openbare registers
Het vermogensrecht regelt de rechten en plichten die onderdeel van iemands vermogen vormen. Het
vermogensrecht bestaat uit twee rechtsgebieden: goederenrecht en verbintenissenrecht.
Goederenrecht gaat over rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten en goederen.
Goederenrecht staat bekend om z’n absolute karakter, je kan het tegen iedereen inroepen.
Verbintenissenrecht gaat over de rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten onderling.
Verbintenissenrecht staat bekend om z’n relatieve karakter, geldt alleen tussen de partijen.
!! Het goederenrecht is hoofdzakelijk dwingend recht en het verbintenissenrecht is regelend recht.
Goederen
De actieve en passieve vermogensbestandsdelen vormen het vermogen van een (rechts)persoon.
De actieve vermogensbestandsdelen bestaan uit goederen, welke worden onderverdeeld in zaken en
vermogensrechten. De passieve vermogensbestandsdelen (schulden) zijn geen goederen.
Zaken
Zaken zijn voor menselijke beheersing vatbare stoffen. Zaken zijn weer onder te verdelen in:
- Onroerende zaken: de grond en alles wat daar aan delfstoffen in zit en alles wat op of in de
grond is aangebracht en alles wat daar duurzaam mee is verbonden.
- Roerende zaken: alle zaken die niet onroerend zijn.
Een zaak (roerend of onroerend) kan uit verschillende onderdelen bestaan; de bestandsdelen van
een hoofdzaak. Er zijn drie criteria voor een bestandsdeel:
1. Al hetgeen wat volgens verkeersopvatting onderdeel van een zaak uitmaakt, is bestandsdeel
van die zaak;
2. Een zaak die met een hoofdzaak zodanig verbonden wordt dat zij daarvan niet kan worden
afgescheiden zonder dat beschadiging van betekenis wordt toegebracht aan een der zaken,
wordt bestandsdeel van de hoofdzaak;
3. Als iets zelfstandig geen betekenis heeft, maakt het ook onderdeel uit van de zaak.
Registergoederen
Een bijzonder goed is het registergoed. Registergoederen zijn goederen waarvoor inschrijving in de
openbare registers (Kadaster) nodig is, als voorwaarde voor vestiging of overdracht daarvan.
H1. Inleiding
Met het begrip recht wordt vaak het systeem van regels bedoeld, waarmee de maatschappij wordt
geordend. Een belangrijk doel van recht is een goede en rechtvaardige ordering van de samenleving.
Het recht is te vinden in rechtsbronnen. Rechtsbronnen zijn:
De wet;
Het verdrag;
De jurisprudentie;
De gewoonte;
De rechtswetenschap.
De wet
Wetten vormen een van de belangrijkste rechtsbronnen. Hieronder verstaan we alle
overheidsvoorschriften. In brede zin wordt ook wel over regelgeving gesproken.
Het verdrag
Het verdragen is een (internationale) overeenkomst tussen staten onderling. Elk verdrag moet
goedgekeurd (geratificeerd) worden door de Staten-Generaal wil het werking hebben in Nederland.
!! Verdragen zijn in Nederland van een hogere orde dan alle andere Nederlandse wetten.
De jurisprudentie
Jurisprudentie is de verzamelterm voor uitspraken van rechters. De term betekent letterlijk:
rechtsgeleerdheid, kennis van en ervaring met het recht.
De gewoonte
De gewoonte is een voorbeeld van ongeschreven recht. De rechter kan hierin een rol spelen door te
kijken van gebruikelijk is binnen een bepaalde groep van mensen.
De rechtswetenschap
De rechtswetenschap houdt zich bezig met het geven van commentaar op en interpreteren van
wetgeving en jurisprudentie. Deze commentaren en interpretaties zijn niet bindend, maar vormen
een inspiratie voor de verdere ontwikkeling van het recht.
,Het recht kan op verschillende manieren ingedeeld worden.
1. Wet in formele zin en in materiële zin:
Wet in formele zin is alleen die wet die door de samenwerking van de regering en de Staten-Generaal
tot stand komt. Wet is formele zin is te herkennen aan het woord ‘wet’ in de titel.
Een wet in materiële zin is een wet met regels die voor iedereen verbindend zijn.
!! Voor een wet in formele zin wordt dus gekeken naar de wijze van totstandkoming (door wie) en
voor een wet in materiële zin wordt gekeken naar de inhoud van de regeling (voor wie).
2. Objectief en subjectief recht:
Objectief recht zijn alle geschreven en ongeschreven rechtsregels bij elkaar (algemeen).
Subjectief recht zijn alle regels waar jij aanspraak op kan doen (persoonlijk).
3. Formeel en materieel recht:
Formeel recht gaat over de handhaving van het recht: “hoe haal ik mijn recht?”
Materieel recht gaat over de inhoud en aard van het recht: “wat is mijn recht?”
Formeel recht (ook wel procesrecht genoemd) beschrijft hoe materieel recht gehandhaafd wordt.
!! LET OP: Haal dit niet door de war met wet in formele en wet in materiële zin!
4. Dwingend recht, driekwart dwingend, semi-dwingend en aanvullend recht:
Aan dwingend recht moet men zich houden. Hier mag niet van afgeweken worden.
Van aanvullend recht mag wel afgeweken worden. Is niks afgesproken, dan geldt aanvullend recht.
Semi-dwingend recht staat tussen dwingend en aanvullend recht is. Bij semi-dwingend recht mag
alleen worden afgeweken als het in het voordeel is van de zwakkere partij.
Driekwart dwingend recht komt alleen voor in het arbeidsrecht, hier wordt verder niet op in gegaan.
5. Geschreven en ongeschreven recht:
Het geschreven recht zijn alle schriftelijk vastgelegde rechtsregels, zoals wetten, verordeningen en
verdragen. Het vastleggen van deze regels noemen we codificatie.
Regels die niet in wetten zijn vastgelegd zijn ongeschreven regels of gewoonterecht.
6. Privaatrecht en publiekrecht:
Een scheidslijn die door het Nederlandse recht loopt, is de verdeling in publiek- en privaatrecht.
Het publiekrecht geeft regels voor de verhouding tussen de burger en de overheid en tussen
overheidsinstanties onderling.
Het privaatrecht, ook wel burgerlijk of civiel recht genoemd, geeft regels voor de verhouding tussen
de burgers en rechtspersonen onderling. Het privaatrecht geldt voor de overheid wanneer die als
particulier aan het rechtsverkeer deelneemt.
,Als er een nieuwe of gewijzigde regeling (bijv. een wet) in werking treedt kan dat tot ingewikkelde
situaties leiden. Stel dat partijen een overeenkomst hebben gesloten op basis van het toen geldende
recht. Welke rechtsregels moeten daarna toegepast worden na intreding van een nieuwe regel?
Het overgangsrecht geeft hier antwoord op.
Onmiddellijke werking: de nieuwe regels gelden direct.
Eerbiedigende werking: de oude wet blijft van toepassing in oude situaties.
Een aantal belangrijke begrippen:
Elk persoon is rechtsbevoegd om aan het rechtsverkeer deel te nemen, maar niet elk persoon is in
staat om zijn rechtsbevoegdheid zelfstandig uit te oefenen. Deze personen hebben de hulp van een
andere persoon nodig.
Ook rechtspersonen mogen deel nemen aan het rechtsverkeer. Rechtspersonen zijn juridische
constructies die in het rechtsverkeer kunnen optreden zoals ook een natuurlijk persoon dat doet,
bijvoorbeeld een besloten vennootschap of een stichting.
Rechtssubject: iedereen die deelneemt aan het rechtsverkeer en een drager is van rechten en
verplichtingen. Rechtssubjecten zijn natuurlijke personen of rechtspersonen.
Rechtsobject: goederen waarover rechten en verplichten kunnen bestaan, maar zijn zelf nooit drager
van rechten of verplichtingen. Het gaat voornamelijk om goederen, producten en diensten.
Rechtsfeit: een feit dat relevant is voor het recht.
Blote rechtsfeiten: is een gebeurtenis, een toestand of een tijdverloop, welke zorgen voor
rechtsgevolgen zonder dat daarop invloed wordt uitgeoefend (geboorte, meerjarig worden etc.).
Feitelijke handelingen: handelingen zonder rechtsgevolg (dagelijks voorkomende handelingen).
Rechtshandelingen: handelingen met een beoogd en bereikt rechtsgevolg (zie H3).
Verbintenis: een juridische relatie tussen twee of meer (rechts)personen, waarbij de één verplicht is
tot een bepaalde prestatie tegenover een andere (rechts)personen.
Overeenkomst: een meerzijdige rechtshandeling waarbij een of meer partijen met elkaar een
verbintenis of verbintenissen aangaan.
Vorderingsrecht: het recht van de schuldeiser tegenover de schuldenaar op de afgesproken prestatie.
Het vorderingsrecht ontstaat uit een verbintenis. Vorderingsrecht is een relatief recht (persoonlijk).
Rechtsvordering: een bij de rechter ingestelde vordering (of verzoek) om iemands recht te
handhaven of te verwezenlijken.
, H2. Inleiding vermogensrecht en openbare registers
Het vermogensrecht regelt de rechten en plichten die onderdeel van iemands vermogen vormen. Het
vermogensrecht bestaat uit twee rechtsgebieden: goederenrecht en verbintenissenrecht.
Goederenrecht gaat over rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten en goederen.
Goederenrecht staat bekend om z’n absolute karakter, je kan het tegen iedereen inroepen.
Verbintenissenrecht gaat over de rechtsverhoudingen tussen rechtssubjecten onderling.
Verbintenissenrecht staat bekend om z’n relatieve karakter, geldt alleen tussen de partijen.
!! Het goederenrecht is hoofdzakelijk dwingend recht en het verbintenissenrecht is regelend recht.
Goederen
De actieve en passieve vermogensbestandsdelen vormen het vermogen van een (rechts)persoon.
De actieve vermogensbestandsdelen bestaan uit goederen, welke worden onderverdeeld in zaken en
vermogensrechten. De passieve vermogensbestandsdelen (schulden) zijn geen goederen.
Zaken
Zaken zijn voor menselijke beheersing vatbare stoffen. Zaken zijn weer onder te verdelen in:
- Onroerende zaken: de grond en alles wat daar aan delfstoffen in zit en alles wat op of in de
grond is aangebracht en alles wat daar duurzaam mee is verbonden.
- Roerende zaken: alle zaken die niet onroerend zijn.
Een zaak (roerend of onroerend) kan uit verschillende onderdelen bestaan; de bestandsdelen van
een hoofdzaak. Er zijn drie criteria voor een bestandsdeel:
1. Al hetgeen wat volgens verkeersopvatting onderdeel van een zaak uitmaakt, is bestandsdeel
van die zaak;
2. Een zaak die met een hoofdzaak zodanig verbonden wordt dat zij daarvan niet kan worden
afgescheiden zonder dat beschadiging van betekenis wordt toegebracht aan een der zaken,
wordt bestandsdeel van de hoofdzaak;
3. Als iets zelfstandig geen betekenis heeft, maakt het ook onderdeel uit van de zaak.
Registergoederen
Een bijzonder goed is het registergoed. Registergoederen zijn goederen waarvoor inschrijving in de
openbare registers (Kadaster) nodig is, als voorwaarde voor vestiging of overdracht daarvan.
