lOMoARcPSD|11911780
Inleiding methodenleer
Hoorcollege 1
Psychologen verklaren waarnemingen omtrent gedrag, emoties en het
denkvermogen doordat ze veel onderzoek gedaan hebben naar mensen en dieren
in hun natuurlijke leefomgeving onder specifieke leefomstandigheden. Empiristen
trekken conclusies aan de hand van systematische observaties/onderzoeken.
1.1 Perceptie van vroeger
Vroeger dacht men dat de mens gemaakt was door God, het lichaam de behuizing
van een onsterfelijke ziel was en dat psychotische mensen door demonen bezeten
waren. Ook was de wereld gefocust op mannen en werden vrouwen als dom gezien.
De opkomst van de wetenschap veranderde dit. Zo publiceerde Darwin werk waarin
beschreven werd dat de mens een soort geëvolueerde aap was. Men kwam er ook
achter dat een psychotische individu niet bezeten was door demonen, maar het
slachtoffer van een hersenstoornis was.
1.2 Potentiële bronnen van kennis
- Intuitie: onderbuikgevoel over iets wat er aan de hand zou kunnen zijn. Dit
speelt een belangrijke rol bij het verwerken van kennis in het begin van een
wetenschappelijke ontdekking. Er zitten ook nadelen aan intuitie; moeten
we iemand geloven op basis van zijn intuitie? We weten namelijk niet wat
intuitie precies is en dus ook niet wanneer de intuitie een verkeerde
inschatting maakt.
- Persoonlijke ervaring: vanuit persoonlijke ervaring worden nieuwe ideeën
gegenereerd. Persoonlijke ervaring is geen goede bron van kennis omdat er
geen vergelijkingsgroep is en confounds plaatsvinden. Confounds vinden
plaats wanneer de factor waar men op gefocust ook systematisch
samenhangt met andere factoren, dus een extra factor waarmee men geen
rekening houdt zou ook het gevonden effect kunnen veroorzaken. Wanneer
een bron van kennis geen vergelijkingsgroep heeft of wanneer er confounds
optreden, zorgt dit voor een validiteitsbedreiging. De bron of het
onderzoeken wordt bedreigd doordat men niet meet wat men wil meten, er
worden nu namelijk voor alternatieve verklaringen gezorgd.
- Autoriteit: verschillende bronnen van autoriteiten die informatie over een
bepaald gebied vertellen. Wetenschappelijke autoriteiten zijn meer te
vertrouwen dan andere bronnen van informatie, maar dat betekent niet dat
ze 100% te vertrouwen zijn.
Veel voorkomend bias bij het gebruik van deze bronnen is de confirmation bias,
waarbij enkel naar informatie wordt gekeken die het geloof bevestigd. Bijvoorbeeld:
er moet wel een telepathische connectie zijn tussen twee mensen omdat de een aan
, lOMoARcPSD|11911780
de ander dacht en deze
, lOMoARcPSD|11911780
laatste de eerste belde. De keren dat de personen niet aan elkaar dachten zijn
irrelevant, ze dachten namelijk niet hard genoeg aan elkaar, om elkaar telepathisch
te bereiken.
Een andere vorm van bias die voor kan komen is de present bias, waarbij men zich
enkel focust op het moment dat beide variabelen aanwezig zijn. Men neemt dus
niet waar wanneer een variabele afwezig is, maar enkel op de hit. Bijvoorbeeld:
iemand denkt aan een andere persoon en deze laatste persoon belt. Men is dus
geneigd om te denken dat er iets opvallends gebeurt terwijl het eigenlijk puur
toeval is.
De bovenstaande beschreven bronnen van informatie hebben allemaal nadelen en
zijn daarom geen goede bron van kennis. De wetenschappelijke methode is wel een
goede bron van informatie omdat deze vorm gebaseerd is op onderzoek. In de
wetenschap ligt de autoriteit niet bij een persoon, maar bij de feiten en is dus erg
betrouwbaar. Een wetenschappen zal dus altijd feiten, gegevens en
onderzoeksmethodes moeten aandragen als evidentie voor zijn onderzoek.
1.3 Gebruikers en consumenten van onderzoek
In de psychologie kan men verschillende rollen vervullen, waaronder deze twee:
- Onderzoeksproducten: het maken, observeren, onderzoeken en vastleggen van
data.
- Onderzoeksconsumenten: het lezen en vervolgens toepassen van informatie.
In beide rollen is het belangrijk dat men nieuwsgierig is omtrent gedrag, emotie en
het denkvermogen. In beide rollen wordt er gebruik gemaakt van de empirische
methode. Deze methode is van belang voor producentenrol, omdat men moet weten
hoe een onderzoek opgebouwd hoort te worden volgens een correct stappenplan.
Voor de consumentenrol is de methode erg belangrijk omdat met tijdens het lezen
van artikelen moet kunnen filteren welke informatie bruikbaar is en welke niet.
Verder dient men in het psychologisch werkveld up-to-date te blijven met wat
betreft de laatste behandelingen en onderzoeken, waardoor de juiste
behandelingen worden verricht. Dit wordt evidenced-based treatment genoemd,
waarbij behandelingen onderbouwd zijn door onderzoek. Daarnaast is het van
belang dat een onderzoeker weet hoe de juiste vragen gesteld kunnen worden en
dient uit de verkregen antwoorden een onderzoek te evalueren, dit wordt ook wel
interrogating information genoemd.
1.4 Wetenschappers als empiristen
Empiristen baseren hun conclusies op intuitie, alledaagse observaties, hun eigen
ervaringen of wat andere mensen zeggen. Bij empirisme, ook wel empirische
methode of empirisch onderzoek genoemd, verkrijgt men bewijs via zintuigen
(zicht, gehoor en aanraking) of via instrumenten zols timers, thermometers,
vragenlijsten etc. als basis voor het trekken van conclusies. Onderzoekers maken
vaak gebruik van theorie-datacyclus of empirische cyclus.
, lOMoARcPSD|11911780
De empirische cyclus bestaat uit vijf stappen:
1. Observatie: wetenschappers observeren de wereld systematisch.
Inleiding methodenleer
Hoorcollege 1
Psychologen verklaren waarnemingen omtrent gedrag, emoties en het
denkvermogen doordat ze veel onderzoek gedaan hebben naar mensen en dieren
in hun natuurlijke leefomgeving onder specifieke leefomstandigheden. Empiristen
trekken conclusies aan de hand van systematische observaties/onderzoeken.
1.1 Perceptie van vroeger
Vroeger dacht men dat de mens gemaakt was door God, het lichaam de behuizing
van een onsterfelijke ziel was en dat psychotische mensen door demonen bezeten
waren. Ook was de wereld gefocust op mannen en werden vrouwen als dom gezien.
De opkomst van de wetenschap veranderde dit. Zo publiceerde Darwin werk waarin
beschreven werd dat de mens een soort geëvolueerde aap was. Men kwam er ook
achter dat een psychotische individu niet bezeten was door demonen, maar het
slachtoffer van een hersenstoornis was.
1.2 Potentiële bronnen van kennis
- Intuitie: onderbuikgevoel over iets wat er aan de hand zou kunnen zijn. Dit
speelt een belangrijke rol bij het verwerken van kennis in het begin van een
wetenschappelijke ontdekking. Er zitten ook nadelen aan intuitie; moeten
we iemand geloven op basis van zijn intuitie? We weten namelijk niet wat
intuitie precies is en dus ook niet wanneer de intuitie een verkeerde
inschatting maakt.
- Persoonlijke ervaring: vanuit persoonlijke ervaring worden nieuwe ideeën
gegenereerd. Persoonlijke ervaring is geen goede bron van kennis omdat er
geen vergelijkingsgroep is en confounds plaatsvinden. Confounds vinden
plaats wanneer de factor waar men op gefocust ook systematisch
samenhangt met andere factoren, dus een extra factor waarmee men geen
rekening houdt zou ook het gevonden effect kunnen veroorzaken. Wanneer
een bron van kennis geen vergelijkingsgroep heeft of wanneer er confounds
optreden, zorgt dit voor een validiteitsbedreiging. De bron of het
onderzoeken wordt bedreigd doordat men niet meet wat men wil meten, er
worden nu namelijk voor alternatieve verklaringen gezorgd.
- Autoriteit: verschillende bronnen van autoriteiten die informatie over een
bepaald gebied vertellen. Wetenschappelijke autoriteiten zijn meer te
vertrouwen dan andere bronnen van informatie, maar dat betekent niet dat
ze 100% te vertrouwen zijn.
Veel voorkomend bias bij het gebruik van deze bronnen is de confirmation bias,
waarbij enkel naar informatie wordt gekeken die het geloof bevestigd. Bijvoorbeeld:
er moet wel een telepathische connectie zijn tussen twee mensen omdat de een aan
, lOMoARcPSD|11911780
de ander dacht en deze
, lOMoARcPSD|11911780
laatste de eerste belde. De keren dat de personen niet aan elkaar dachten zijn
irrelevant, ze dachten namelijk niet hard genoeg aan elkaar, om elkaar telepathisch
te bereiken.
Een andere vorm van bias die voor kan komen is de present bias, waarbij men zich
enkel focust op het moment dat beide variabelen aanwezig zijn. Men neemt dus
niet waar wanneer een variabele afwezig is, maar enkel op de hit. Bijvoorbeeld:
iemand denkt aan een andere persoon en deze laatste persoon belt. Men is dus
geneigd om te denken dat er iets opvallends gebeurt terwijl het eigenlijk puur
toeval is.
De bovenstaande beschreven bronnen van informatie hebben allemaal nadelen en
zijn daarom geen goede bron van kennis. De wetenschappelijke methode is wel een
goede bron van informatie omdat deze vorm gebaseerd is op onderzoek. In de
wetenschap ligt de autoriteit niet bij een persoon, maar bij de feiten en is dus erg
betrouwbaar. Een wetenschappen zal dus altijd feiten, gegevens en
onderzoeksmethodes moeten aandragen als evidentie voor zijn onderzoek.
1.3 Gebruikers en consumenten van onderzoek
In de psychologie kan men verschillende rollen vervullen, waaronder deze twee:
- Onderzoeksproducten: het maken, observeren, onderzoeken en vastleggen van
data.
- Onderzoeksconsumenten: het lezen en vervolgens toepassen van informatie.
In beide rollen is het belangrijk dat men nieuwsgierig is omtrent gedrag, emotie en
het denkvermogen. In beide rollen wordt er gebruik gemaakt van de empirische
methode. Deze methode is van belang voor producentenrol, omdat men moet weten
hoe een onderzoek opgebouwd hoort te worden volgens een correct stappenplan.
Voor de consumentenrol is de methode erg belangrijk omdat met tijdens het lezen
van artikelen moet kunnen filteren welke informatie bruikbaar is en welke niet.
Verder dient men in het psychologisch werkveld up-to-date te blijven met wat
betreft de laatste behandelingen en onderzoeken, waardoor de juiste
behandelingen worden verricht. Dit wordt evidenced-based treatment genoemd,
waarbij behandelingen onderbouwd zijn door onderzoek. Daarnaast is het van
belang dat een onderzoeker weet hoe de juiste vragen gesteld kunnen worden en
dient uit de verkregen antwoorden een onderzoek te evalueren, dit wordt ook wel
interrogating information genoemd.
1.4 Wetenschappers als empiristen
Empiristen baseren hun conclusies op intuitie, alledaagse observaties, hun eigen
ervaringen of wat andere mensen zeggen. Bij empirisme, ook wel empirische
methode of empirisch onderzoek genoemd, verkrijgt men bewijs via zintuigen
(zicht, gehoor en aanraking) of via instrumenten zols timers, thermometers,
vragenlijsten etc. als basis voor het trekken van conclusies. Onderzoekers maken
vaak gebruik van theorie-datacyclus of empirische cyclus.
, lOMoARcPSD|11911780
De empirische cyclus bestaat uit vijf stappen:
1. Observatie: wetenschappers observeren de wereld systematisch.
