Wat is beleid: Overheidsbeleid is in het dagelijks spraakgebruik alles wat de overheid doet: de
genomen besluiten en de getroffen maatregelen van de overheid.
Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en
in een bepaalde tijdsvolgord (Hoogerwerf)
Private bedrijven maken voornamelijk plannen voor binnen het bedrijf. Publiek maakt plannen voor
de samenleving
,GRAHAM T. ALLISON, MODELLEN VAN BELEIDSBESLUITVORMING
Alternatieven uitwerken voor het klassieke (homo economicus) rationele actor model van besluitvorming:
• doelbepaling
• verzamelen alternatieven
• doorrekenen alternatieven
• keuze van doelmaximaliserend
alternatief
3 modellen om te verklaren hoe tot beleid besloten wordt:
1. Rationele actormodel
2. (Organisatieproces model, hoef je niet te kennen)
3. Bureaupolitieke model
1 RATIONELE ACTOR MODEL (van de blauwe vakjes)
Doelbepaling, verzamelen alternatieven, doorrekenen alternatieven, keuze van doel maximaliserend
alternatief.
• besluitvorming:
− preferentie-maximalisatie door als ‘blokken’ opererende actoren met duidelijke intenties,
voorkeuren en belangen
− (= het klassieke homo economicus rationele actor model van besluitvorming)
− besluit:
− berekend antwoord (choice) op een strategisch probleem dat eigen preferenties
maximaliseert
• verklaring:
− aantonen dat het onderzochte besluit het optimale middel is ter bereiking van een
welbepaald, vooropgesteld doel
• Allison’s kritiek op het rationele actor model
− rationele verklaringen zijn vaak al te gemakkelijk
An imaginative analyst can construct an account of value-maximizing choice for any action or set of
actions performed by a government.
You can sit in your armchair and try to predict how people will behave by asking how you would
behave if you had your wits around you. You get, free of charge, a lot of vicarious, empirical behavior.
− miskent andere belangrijke factoren die van invloed zijn op beleidsbesluitvorming:
− macht
3 BUREAUPOLITIEKE MODEL (van de Brussel docu, kom je in de werkelijkheid niet vaak tegen, is goed te
gebruiken voor kleine problemen, bv het plaatsen van stoplichten maar niet voor het oplossing van een
pandemie)
• besluitvorming:
− bureaupolitieke onderhandeling en strijd die zich afspelen in vaste ‘kanalen’ tussen
hiërarchisch gepositioneerde spelers met elk hun eigen percepties, motivaties,
machtsbronnen en voorkeurstactieken
• besluit:
− meestal door niemand zo nagestreefde, bedoelde of gewenste uitkomst (outcome) van
meerdere onderhandelingsspelen
• verklaring:
− laten zien dat het onderzochte besluit het gevolg is van het duw- en trekwerk van actoren
met verschillende percepties en prioriteiten
LESSEN VAN ALLISON
• besluitvormers/overheden zijn geen/niet alleen maar ‘rationele actoren
− ze weten niet altijd wat ze willen
− ze overzien niet altijd de consequenties van hun keuzes
− ze zijn niet altijd doelgericht
− ze zijn niet altijd unitair (verschillende partijen met verschillende meningen)
• beleidsbesluitvorming is een kwestie van intenties, procedures en bureaupolitiek
, Les 2 agendavorming:
Beleidsproblemen in soorten en maten (model van Hope)
Getemde problemen:
• Zekerheid over kennis is hoog (informatie/kennis over het onderwerp is hoog)
• Consensus over maatstaven is hoog (ben je het eens over de oplossing van de doelstelling?)
• Voorbeeld Waterverontreiniging
• Rationele benadering van beleid is geschikt om deze problemen aan te pakken (zie college 1)
(On)tembare wetenschappelijke problemen
Zekerheid over kennis is laag
Consensus over maatstaven is hoog
Voorbeeld: Aanpak jeugdcriminaliteit / stikstof
Extra onderzoek
Veel verschillende maatregelen toepassen
Praktijk leert welke maatregelen beste aanslaan
Evidence based beleid / Design thinking
(On)tembare ethische problemen:
• Zekerheid over kennis is hoog
• Consensus over maatstaven is laag
• Voorbeeld: Euthanasie bij mentale ziekte
• Politieke benadering van beleid
Ongetemde politieke problemen Wicked problems:
Zekerheid over kennis is laag
Consensus over maatstaven is laag
Voorbeeld: Hoe gaan we kosten vergrijzing betalen?
Vluchtelingenproblematiek, milieu
Beleidsproces staat in het teken van strijd
Politieke benadering (zie college 1)
Theorieën van agendavorming
1. Stromenmodel
2. Barrièremodel
3. Kloofmodel
4. (Relatieve aandachtsmodel)
genomen besluiten en de getroffen maatregelen van de overheid.
Beleid is het streven naar het bereiken van bepaalde doeleinden met bepaalde middelen en
in een bepaalde tijdsvolgord (Hoogerwerf)
Private bedrijven maken voornamelijk plannen voor binnen het bedrijf. Publiek maakt plannen voor
de samenleving
,GRAHAM T. ALLISON, MODELLEN VAN BELEIDSBESLUITVORMING
Alternatieven uitwerken voor het klassieke (homo economicus) rationele actor model van besluitvorming:
• doelbepaling
• verzamelen alternatieven
• doorrekenen alternatieven
• keuze van doelmaximaliserend
alternatief
3 modellen om te verklaren hoe tot beleid besloten wordt:
1. Rationele actormodel
2. (Organisatieproces model, hoef je niet te kennen)
3. Bureaupolitieke model
1 RATIONELE ACTOR MODEL (van de blauwe vakjes)
Doelbepaling, verzamelen alternatieven, doorrekenen alternatieven, keuze van doel maximaliserend
alternatief.
• besluitvorming:
− preferentie-maximalisatie door als ‘blokken’ opererende actoren met duidelijke intenties,
voorkeuren en belangen
− (= het klassieke homo economicus rationele actor model van besluitvorming)
− besluit:
− berekend antwoord (choice) op een strategisch probleem dat eigen preferenties
maximaliseert
• verklaring:
− aantonen dat het onderzochte besluit het optimale middel is ter bereiking van een
welbepaald, vooropgesteld doel
• Allison’s kritiek op het rationele actor model
− rationele verklaringen zijn vaak al te gemakkelijk
An imaginative analyst can construct an account of value-maximizing choice for any action or set of
actions performed by a government.
You can sit in your armchair and try to predict how people will behave by asking how you would
behave if you had your wits around you. You get, free of charge, a lot of vicarious, empirical behavior.
− miskent andere belangrijke factoren die van invloed zijn op beleidsbesluitvorming:
− macht
3 BUREAUPOLITIEKE MODEL (van de Brussel docu, kom je in de werkelijkheid niet vaak tegen, is goed te
gebruiken voor kleine problemen, bv het plaatsen van stoplichten maar niet voor het oplossing van een
pandemie)
• besluitvorming:
− bureaupolitieke onderhandeling en strijd die zich afspelen in vaste ‘kanalen’ tussen
hiërarchisch gepositioneerde spelers met elk hun eigen percepties, motivaties,
machtsbronnen en voorkeurstactieken
• besluit:
− meestal door niemand zo nagestreefde, bedoelde of gewenste uitkomst (outcome) van
meerdere onderhandelingsspelen
• verklaring:
− laten zien dat het onderzochte besluit het gevolg is van het duw- en trekwerk van actoren
met verschillende percepties en prioriteiten
LESSEN VAN ALLISON
• besluitvormers/overheden zijn geen/niet alleen maar ‘rationele actoren
− ze weten niet altijd wat ze willen
− ze overzien niet altijd de consequenties van hun keuzes
− ze zijn niet altijd doelgericht
− ze zijn niet altijd unitair (verschillende partijen met verschillende meningen)
• beleidsbesluitvorming is een kwestie van intenties, procedures en bureaupolitiek
, Les 2 agendavorming:
Beleidsproblemen in soorten en maten (model van Hope)
Getemde problemen:
• Zekerheid over kennis is hoog (informatie/kennis over het onderwerp is hoog)
• Consensus over maatstaven is hoog (ben je het eens over de oplossing van de doelstelling?)
• Voorbeeld Waterverontreiniging
• Rationele benadering van beleid is geschikt om deze problemen aan te pakken (zie college 1)
(On)tembare wetenschappelijke problemen
Zekerheid over kennis is laag
Consensus over maatstaven is hoog
Voorbeeld: Aanpak jeugdcriminaliteit / stikstof
Extra onderzoek
Veel verschillende maatregelen toepassen
Praktijk leert welke maatregelen beste aanslaan
Evidence based beleid / Design thinking
(On)tembare ethische problemen:
• Zekerheid over kennis is hoog
• Consensus over maatstaven is laag
• Voorbeeld: Euthanasie bij mentale ziekte
• Politieke benadering van beleid
Ongetemde politieke problemen Wicked problems:
Zekerheid over kennis is laag
Consensus over maatstaven is laag
Voorbeeld: Hoe gaan we kosten vergrijzing betalen?
Vluchtelingenproblematiek, milieu
Beleidsproces staat in het teken van strijd
Politieke benadering (zie college 1)
Theorieën van agendavorming
1. Stromenmodel
2. Barrièremodel
3. Kloofmodel
4. (Relatieve aandachtsmodel)
