Crime Prevention Through Environmental Design (CPTED)(publieke ruimte): Strategieen met
betrekking tot publieke ruimte, je past de publieke ruimte aan. Dit kan doormiddel van afbakening en
het gebruik van de ruimte, locatie en het managen van activiteiten. (Bijv: design, markering
publiek/privaat, hoe je een plek moet gebruiken en het beheersen van de activiteiten.) Als je de
methodiek toepast levert het vier resultaten op:
− Verkleinen van de mogelijkheid van criminaliteit
− Verkleint angst
− Verbeterd kwaliteit van leven
− Je vergroot de kansen op positieve sociale interactie
Drie type gebruikers van de publieke ruimte, vraag stellen wie zijn de…:
• Legitime gebruiker
− Gebruikt de locatie voor het bedoelde doel
Potentiële overtreders
− Personen die ongewenst/crimineel gedrag vertonen
Observators
− Mensen die informeel toezicht uitoefenen
Rationele keuze-theorie
Een theorie die het handelen van mensen beschrijft vanuit de aanname dat mensen hun keuzes
baseren op rationeel denken. Dit rationele denken doen ze met de kostenbaten analyse.
Zes kernpunten rationele keuzeperspectief =
1. Het is een doelgerichte handeling (gepleegd met intentie om voordeel te behalen);
2. Plegers proberen de beste beslissing te nemen (rekening houden met risico’s);
3. Besluitvormingsproces is afhankelijk van soort criminaliteit;
4. Besluit tot betrokkenheid en plegen van misdrijf verschilt;
5. Betrokkenheidbesluiten bestaan uit: initiatie, gewenning en beëindiging;
6. Gebeurtenisbesluiten bestaan uit: voorbereiding, selectie doel, uitvoering en vlucht na het
delict.
Pragmatisch
• Geen aandacht aan sociaal-economische oorzaken van criminaliteit (accent op individu).
• Accent op beheersing, afschrikking en vergelding.
• Er wordt niets ‘echt’ verklaard, oorzaken buiten beeld.
• Oorsprong in pragmatische benadering beleidspraktijk (komt uit de rechtseconomie en
systeemtheorie).
• Beleid: situationele preventie – minder aantrekkelijk maken doelwit en beperken van
gelegenheid. Je bent niet geïnteresseerd in de dader maar in de daad. Wat maakt iets een
doelwit?
• Markt voor calculerende slachtoffers: hogere hekken, betere sloten, alarm, camera’s.
Speltheorie: Erkent interactieve dynamiek van besluitvorming en vult de rationele keuzebenadering
aan. Interacties beïnvloeden elkaar, en de speltheorie gaat ervan uit dat mensen strategisch
handelen.
Dark number:Criminaliteit die niet bekend is bij de politie.
Crime science vs. Criminologie: Het verschil is dat bij criminologie stel je de vraag waarom
(sociologie, psychiatrie, recht) en bij crime science stel je de vraag hoe (economie, geografie,
biologie).
Defensible space:
Een boek van de architect Oscar Newman, die de schuld voor de hoge misdaadcijfers in flatwijken
voor een groot deel bij hun fysieke ontwerp en vormgeving legde.
Newman onderscheidt vier verschillende designelementen (ZITO) =
1. Zichtbaarheid/toezicht (het toezicht op de territoriale ruimte gemakkelijk is uit te oefenen door
bewoners)
2. Imago (kwetsbaarheid vermijden zodat inwoners niet worden gestigmatiseerd);
3. Territoriale definitie (de overgang van persoonlijke ruimte naar openbare ruimte);
4. Omgeving (de veiligheid van aangrenzende gebieden).
, Routine activity theory
Je wilt de potentiele dader ontmoedigen door iets te doen aan het aantrekkelijke doelwit. Je wilt het
doelwit minder aantrekkelijk maken. Hierbij gaat het niet om het verminderen van de waarde maar je
wilt het minder toegankelijk, zichtbaar, minder makkelijk verplaatsbaar maken.
Volgens de routine activiteiten theorie zijn er drie omstandigheden tegelijk op dezelfde plek wanneer
we kijken naar criminaliteit:
1. Een gemotiveerde crimineel: in deze theorie wordt iedereen gezien als gemotiveerde
crimineel (ze komen veel voor).
2. Een geschikt doelwit: er wordt gekeken naar de geschiktheid van een doelwit met behulp
van vier aspecten:
a. De financiële waarde
b. Inertia (verplaatsbaarheid van het doelwit)
c. Toegang van het doelwit
d. Zichtbaarheid van het doelwit
Je wilt de financiële waarde van het doelwit niet veranderen, je moet dus iets in de overige
drie aspecten doen om het doelwit minder aantrekkelijk te maken.
3. Afwezigheid van toezicht: het zijn niet alleen handhavers maar ook toevallige passanten.
Als er iemand is kan ongewenst gedrag worden gezien.
De omvang van criminaliteit wordt bepaald door =
1. Aantallen potentiële daders;
2. Aantallen aantrekkelijke doelwitten;
3. Mate van toezicht op en bescherming van deze doelwitten.
Tien uitgangspunten van gelegenheidstheorie:
1. Gelegenheid speelt rol in het veroorzaken;
2. Gelegenheden zijn specifiek;
3. Gelegenheden zijn gebonden aan tijd en ruimte;
4. Gelegenheden zijn afhankelijk van alledaagse activiteiten;
5. Een specifiek delict creëert gelegenheden voor anderen;
6. Specifieke goederen bieden meer verleiding tot criminaliteit;
7. Sociale en technologische ontwikkelingen bieden nieuwe mogelijkheden;
8. De gelegenheid kan worden verminderd;
9. Het verminderen leidt in het algemeen niet tot verplaatsingseffecten;
10. Gerichte gelegenheidsvermindering kan leiden tot een nog grotere afname.
Les 2:
Criminologie:
• “Criminologie is een wetenschap die betrouwbare en precieze kennis wil leveren over
criminaliteit, over mensen die misdaden plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden.”
• De criminoloog ontleent begrippen, theorieën en onderzoeksmethoden aan verschillende
andere sociale wetenschappen en past ze toe op haar onderzoeksobject: criminaliteit en de
beheersing daarvan.
Controverses (meningsverschillen):
• De strijd tussen de ‘vrije wilsgedachte’ (voluntarisme) waar het klassieke strafrecht op is
gebaseerd. Ze zeggen strenger straffen omdat het een vrije keuze, met een strenge straf
kiezen mensen toch om iets niet te doen. En het zogenaamde determinisme, waarin ervan
uit wordt gegaan dat niemand zomaar ‘kiest’ voor criminaliteit maar er op de een of andere
manier toe gedrongen wordt of erin ‘verzeild’ raakt.
• Determinisme kan je splitsen tussen nature en nurture. De strijd tussen de vraag of vooral
biologische factoren (nature) of ‘omgevingsfactoren’ (nurture) de belangrijkste oorzaken zijn
van criminaliteit.
betrekking tot publieke ruimte, je past de publieke ruimte aan. Dit kan doormiddel van afbakening en
het gebruik van de ruimte, locatie en het managen van activiteiten. (Bijv: design, markering
publiek/privaat, hoe je een plek moet gebruiken en het beheersen van de activiteiten.) Als je de
methodiek toepast levert het vier resultaten op:
− Verkleinen van de mogelijkheid van criminaliteit
− Verkleint angst
− Verbeterd kwaliteit van leven
− Je vergroot de kansen op positieve sociale interactie
Drie type gebruikers van de publieke ruimte, vraag stellen wie zijn de…:
• Legitime gebruiker
− Gebruikt de locatie voor het bedoelde doel
Potentiële overtreders
− Personen die ongewenst/crimineel gedrag vertonen
Observators
− Mensen die informeel toezicht uitoefenen
Rationele keuze-theorie
Een theorie die het handelen van mensen beschrijft vanuit de aanname dat mensen hun keuzes
baseren op rationeel denken. Dit rationele denken doen ze met de kostenbaten analyse.
Zes kernpunten rationele keuzeperspectief =
1. Het is een doelgerichte handeling (gepleegd met intentie om voordeel te behalen);
2. Plegers proberen de beste beslissing te nemen (rekening houden met risico’s);
3. Besluitvormingsproces is afhankelijk van soort criminaliteit;
4. Besluit tot betrokkenheid en plegen van misdrijf verschilt;
5. Betrokkenheidbesluiten bestaan uit: initiatie, gewenning en beëindiging;
6. Gebeurtenisbesluiten bestaan uit: voorbereiding, selectie doel, uitvoering en vlucht na het
delict.
Pragmatisch
• Geen aandacht aan sociaal-economische oorzaken van criminaliteit (accent op individu).
• Accent op beheersing, afschrikking en vergelding.
• Er wordt niets ‘echt’ verklaard, oorzaken buiten beeld.
• Oorsprong in pragmatische benadering beleidspraktijk (komt uit de rechtseconomie en
systeemtheorie).
• Beleid: situationele preventie – minder aantrekkelijk maken doelwit en beperken van
gelegenheid. Je bent niet geïnteresseerd in de dader maar in de daad. Wat maakt iets een
doelwit?
• Markt voor calculerende slachtoffers: hogere hekken, betere sloten, alarm, camera’s.
Speltheorie: Erkent interactieve dynamiek van besluitvorming en vult de rationele keuzebenadering
aan. Interacties beïnvloeden elkaar, en de speltheorie gaat ervan uit dat mensen strategisch
handelen.
Dark number:Criminaliteit die niet bekend is bij de politie.
Crime science vs. Criminologie: Het verschil is dat bij criminologie stel je de vraag waarom
(sociologie, psychiatrie, recht) en bij crime science stel je de vraag hoe (economie, geografie,
biologie).
Defensible space:
Een boek van de architect Oscar Newman, die de schuld voor de hoge misdaadcijfers in flatwijken
voor een groot deel bij hun fysieke ontwerp en vormgeving legde.
Newman onderscheidt vier verschillende designelementen (ZITO) =
1. Zichtbaarheid/toezicht (het toezicht op de territoriale ruimte gemakkelijk is uit te oefenen door
bewoners)
2. Imago (kwetsbaarheid vermijden zodat inwoners niet worden gestigmatiseerd);
3. Territoriale definitie (de overgang van persoonlijke ruimte naar openbare ruimte);
4. Omgeving (de veiligheid van aangrenzende gebieden).
, Routine activity theory
Je wilt de potentiele dader ontmoedigen door iets te doen aan het aantrekkelijke doelwit. Je wilt het
doelwit minder aantrekkelijk maken. Hierbij gaat het niet om het verminderen van de waarde maar je
wilt het minder toegankelijk, zichtbaar, minder makkelijk verplaatsbaar maken.
Volgens de routine activiteiten theorie zijn er drie omstandigheden tegelijk op dezelfde plek wanneer
we kijken naar criminaliteit:
1. Een gemotiveerde crimineel: in deze theorie wordt iedereen gezien als gemotiveerde
crimineel (ze komen veel voor).
2. Een geschikt doelwit: er wordt gekeken naar de geschiktheid van een doelwit met behulp
van vier aspecten:
a. De financiële waarde
b. Inertia (verplaatsbaarheid van het doelwit)
c. Toegang van het doelwit
d. Zichtbaarheid van het doelwit
Je wilt de financiële waarde van het doelwit niet veranderen, je moet dus iets in de overige
drie aspecten doen om het doelwit minder aantrekkelijk te maken.
3. Afwezigheid van toezicht: het zijn niet alleen handhavers maar ook toevallige passanten.
Als er iemand is kan ongewenst gedrag worden gezien.
De omvang van criminaliteit wordt bepaald door =
1. Aantallen potentiële daders;
2. Aantallen aantrekkelijke doelwitten;
3. Mate van toezicht op en bescherming van deze doelwitten.
Tien uitgangspunten van gelegenheidstheorie:
1. Gelegenheid speelt rol in het veroorzaken;
2. Gelegenheden zijn specifiek;
3. Gelegenheden zijn gebonden aan tijd en ruimte;
4. Gelegenheden zijn afhankelijk van alledaagse activiteiten;
5. Een specifiek delict creëert gelegenheden voor anderen;
6. Specifieke goederen bieden meer verleiding tot criminaliteit;
7. Sociale en technologische ontwikkelingen bieden nieuwe mogelijkheden;
8. De gelegenheid kan worden verminderd;
9. Het verminderen leidt in het algemeen niet tot verplaatsingseffecten;
10. Gerichte gelegenheidsvermindering kan leiden tot een nog grotere afname.
Les 2:
Criminologie:
• “Criminologie is een wetenschap die betrouwbare en precieze kennis wil leveren over
criminaliteit, over mensen die misdaden plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden.”
• De criminoloog ontleent begrippen, theorieën en onderzoeksmethoden aan verschillende
andere sociale wetenschappen en past ze toe op haar onderzoeksobject: criminaliteit en de
beheersing daarvan.
Controverses (meningsverschillen):
• De strijd tussen de ‘vrije wilsgedachte’ (voluntarisme) waar het klassieke strafrecht op is
gebaseerd. Ze zeggen strenger straffen omdat het een vrije keuze, met een strenge straf
kiezen mensen toch om iets niet te doen. En het zogenaamde determinisme, waarin ervan
uit wordt gegaan dat niemand zomaar ‘kiest’ voor criminaliteit maar er op de een of andere
manier toe gedrongen wordt of erin ‘verzeild’ raakt.
• Determinisme kan je splitsen tussen nature en nurture. De strijd tussen de vraag of vooral
biologische factoren (nature) of ‘omgevingsfactoren’ (nurture) de belangrijkste oorzaken zijn
van criminaliteit.
