Les 1:
Oorzaken van rampen en crisis (algemeen)
I. Menselijk handelen en falen
80% van alle ongevallen/rampen duidelijk door menselijke fouten
II. Falen van organisaties
Gebeurtenissen in maanden of jaren voorafgaand aan de ramp
II. Systemen zijn zo rampgevoelig
Complexiteit en ‘strakke’ koppeling tussen bedrijfsprocessen: kleine fouten en gebreken escaleren
snel tot grote problemen
Wanneer noemen we een incident: Crisis of Ramp?
Ramp: Een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van veel
personen, het milieu of grote materiele belangen in ernstige mate zijn geschaad of worden bedreigd
en waarbij een gecoördineerde inzet van diensten of organisaties van verschillende disciplines is
vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken.
Crisis: een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving is aangetast of dreigt te worden
aangetast
Wanneer is er sprake van Crisis? Elementen:
• Bedreiging van het systeem
− Van een sociaal systeem (organisatie of samenleving)
• Geringe beslistijd
− Voor besluitvorming beschikbare tijd gelimiteerd en dus onder druk staat
• Hoge mate van onzekerheid
− Welke problemen komen we tegen en consequenties zijn onbekend
• Kritieke beslissingen nodig
− Om escalatie te voorkomen zijn (snel) maatregelen nodig
Doel van definitie
• Sluitende definitie is waarschijnlijk niet te bedenken
• Zorgen voor een eensluidende perceptie (beeld van de werkelijkheid) en betekenis van
signalen
• Gemeenschappelijk beeld van het begrip en de situatie
− Door goed met elkaar communiceren ontstaat een gemeenschappelijk beeld
Crisismanagement management
• Management is het proces van plannen, organiseren, leiden en beheersen van de inspanning
van mensen in een organisatie en het gebruik van andere bronnen in de organisatie om
vastgestelde organisatiedoelen te bereiken
Crisismanagement management
• Crisismanagement is het proces van plannen, organiseren, leiden en beheersen van de
inspanningen van mensen in een organisatie en het gebruik van andere bronnen in de
organisatie gericht dat erop is gericht de effecten van een crisis zo veel mogelijk te beperken
• Kan zich richten binnen eigen organisatie, maar ook op crisis daarbuiten (overheid)
Crisismanagement – veiligheidsketen (overheid)
Pagina 1 van 25
,Crisismanagement – veiligheidsketen in bedrijven
Wettelijke context
• Crisisbeheersing is geen vrijblijvende activiteit.
• Om crisisbeheersing te regelen en borgen zijn veel aspecten ‘ bij wet geregeld’
− Wet veiligheidsrisico’s
− Politiewet
− Wet Publieke gezondheid
Risico en Effect(en)
• Risicobeleving
− Subjectief
− Wordt beïnvloed door eigen keuze
• Bepalen en berekenen van risico
− Verschillende methoden
• Risico vooraf van belang
− Pro actief maatregelen
Risico en Effect(en)
• \Effect(en)
− Vooraf berekenen
− Kansbepaling
• Bij crisis (acute fase) is vooraf effectbepaling van belang.
Effecten van crisis en calamiteiten
• Directe en indirecte gevolgen
• Korte en langere termijn
• Psychische effecten
• Materiele effecten
• Imagoschade
• Fasen
Basis processen van een crisisorganisatie
Pagina 2 van 25
, (belangrijk)
Algemene Processen van een Crisisorganisatie (basis)
• Deze processen dienen minimaal georganiseerd te zijn voor goed functioneren van een
crisisorganisatie
− Vormen ‘ cement’ van het systeem
1. Melding en alarmering
2. Op- en afschalen
3. Leiding en coördinatie
4. informatiemanagement
Melden en Alarmeren
Melden en alarmeren
• Krijgen van essentiële gegevens over incident
• Vertalen naar eerste hulp en inzet behoefte
• Beschikbaar maken hulp
Opschalen en afschalen
Opschalen en afschalen
• Optimaal inzetten van de eenheden
• Activeren benodigde mensen (diensten) en middelen
• Afstemmen van aansturing over eenheden (diensten
• Waarschuwen relevante partners
Leiding en coordinatie
Leiding en coördinatie
• Generieke wijze waarop systeem van incidentbestrijding is georganiseerd
• Wijze waarop verantwoordelijkheden zijn verdeeld en gedelegeerd
• Hoe is opperbevel en operationele leiding belegd
Informatiemanagement
Informatiemanagement
• Zo snel mogelijk verkrijgen van relevante informatie
• Actief beschikbaar stellen aan alle functionarissen in de crisis organisatie
• Alle onderdelen binnen de crisisorganisatie hebben op elk moment de beschikking
over actuele informatie
Les 2 Kenmerk en Structuur Lokaal / regionaal /Landelijk 2
Ramp of Crisis – op welke schaal aanwezig en voelbaar?
• Nationaal – van invloed op het hele land (de gehele Nederlandse samenleving in beroering)
• Bovenregionaal - regio-overschrijdende (bovenregionaal)
• Regionaal – binnen een regio = meerdere gemeenten
• Lokaal – incident beperkt tot lokaal niveau = in een gemeente
Veiligheidsregio : Boven lokaal / regionaal
• Doel Veiligheidsregio
• Burgers beter beschermen tegen risico’s.
• Een efficiënte en kwalitatief hoogwaardige organisatie
− van de brandweerzorg
− geneeskundige hulpverlening
− rampenbestrijding en crisisbeheersing onder één regionale bestuurlijke regie
• Om zo bestuurlijke en operationele slagkracht te vergroten.
Pagina 3 van 25
Oorzaken van rampen en crisis (algemeen)
I. Menselijk handelen en falen
80% van alle ongevallen/rampen duidelijk door menselijke fouten
II. Falen van organisaties
Gebeurtenissen in maanden of jaren voorafgaand aan de ramp
II. Systemen zijn zo rampgevoelig
Complexiteit en ‘strakke’ koppeling tussen bedrijfsprocessen: kleine fouten en gebreken escaleren
snel tot grote problemen
Wanneer noemen we een incident: Crisis of Ramp?
Ramp: Een zwaar ongeval of een andere gebeurtenis waarbij het leven en de gezondheid van veel
personen, het milieu of grote materiele belangen in ernstige mate zijn geschaad of worden bedreigd
en waarbij een gecoördineerde inzet van diensten of organisaties van verschillende disciplines is
vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen te beperken.
Crisis: een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving is aangetast of dreigt te worden
aangetast
Wanneer is er sprake van Crisis? Elementen:
• Bedreiging van het systeem
− Van een sociaal systeem (organisatie of samenleving)
• Geringe beslistijd
− Voor besluitvorming beschikbare tijd gelimiteerd en dus onder druk staat
• Hoge mate van onzekerheid
− Welke problemen komen we tegen en consequenties zijn onbekend
• Kritieke beslissingen nodig
− Om escalatie te voorkomen zijn (snel) maatregelen nodig
Doel van definitie
• Sluitende definitie is waarschijnlijk niet te bedenken
• Zorgen voor een eensluidende perceptie (beeld van de werkelijkheid) en betekenis van
signalen
• Gemeenschappelijk beeld van het begrip en de situatie
− Door goed met elkaar communiceren ontstaat een gemeenschappelijk beeld
Crisismanagement management
• Management is het proces van plannen, organiseren, leiden en beheersen van de inspanning
van mensen in een organisatie en het gebruik van andere bronnen in de organisatie om
vastgestelde organisatiedoelen te bereiken
Crisismanagement management
• Crisismanagement is het proces van plannen, organiseren, leiden en beheersen van de
inspanningen van mensen in een organisatie en het gebruik van andere bronnen in de
organisatie gericht dat erop is gericht de effecten van een crisis zo veel mogelijk te beperken
• Kan zich richten binnen eigen organisatie, maar ook op crisis daarbuiten (overheid)
Crisismanagement – veiligheidsketen (overheid)
Pagina 1 van 25
,Crisismanagement – veiligheidsketen in bedrijven
Wettelijke context
• Crisisbeheersing is geen vrijblijvende activiteit.
• Om crisisbeheersing te regelen en borgen zijn veel aspecten ‘ bij wet geregeld’
− Wet veiligheidsrisico’s
− Politiewet
− Wet Publieke gezondheid
Risico en Effect(en)
• Risicobeleving
− Subjectief
− Wordt beïnvloed door eigen keuze
• Bepalen en berekenen van risico
− Verschillende methoden
• Risico vooraf van belang
− Pro actief maatregelen
Risico en Effect(en)
• \Effect(en)
− Vooraf berekenen
− Kansbepaling
• Bij crisis (acute fase) is vooraf effectbepaling van belang.
Effecten van crisis en calamiteiten
• Directe en indirecte gevolgen
• Korte en langere termijn
• Psychische effecten
• Materiele effecten
• Imagoschade
• Fasen
Basis processen van een crisisorganisatie
Pagina 2 van 25
, (belangrijk)
Algemene Processen van een Crisisorganisatie (basis)
• Deze processen dienen minimaal georganiseerd te zijn voor goed functioneren van een
crisisorganisatie
− Vormen ‘ cement’ van het systeem
1. Melding en alarmering
2. Op- en afschalen
3. Leiding en coördinatie
4. informatiemanagement
Melden en Alarmeren
Melden en alarmeren
• Krijgen van essentiële gegevens over incident
• Vertalen naar eerste hulp en inzet behoefte
• Beschikbaar maken hulp
Opschalen en afschalen
Opschalen en afschalen
• Optimaal inzetten van de eenheden
• Activeren benodigde mensen (diensten) en middelen
• Afstemmen van aansturing over eenheden (diensten
• Waarschuwen relevante partners
Leiding en coordinatie
Leiding en coördinatie
• Generieke wijze waarop systeem van incidentbestrijding is georganiseerd
• Wijze waarop verantwoordelijkheden zijn verdeeld en gedelegeerd
• Hoe is opperbevel en operationele leiding belegd
Informatiemanagement
Informatiemanagement
• Zo snel mogelijk verkrijgen van relevante informatie
• Actief beschikbaar stellen aan alle functionarissen in de crisis organisatie
• Alle onderdelen binnen de crisisorganisatie hebben op elk moment de beschikking
over actuele informatie
Les 2 Kenmerk en Structuur Lokaal / regionaal /Landelijk 2
Ramp of Crisis – op welke schaal aanwezig en voelbaar?
• Nationaal – van invloed op het hele land (de gehele Nederlandse samenleving in beroering)
• Bovenregionaal - regio-overschrijdende (bovenregionaal)
• Regionaal – binnen een regio = meerdere gemeenten
• Lokaal – incident beperkt tot lokaal niveau = in een gemeente
Veiligheidsregio : Boven lokaal / regionaal
• Doel Veiligheidsregio
• Burgers beter beschermen tegen risico’s.
• Een efficiënte en kwalitatief hoogwaardige organisatie
− van de brandweerzorg
− geneeskundige hulpverlening
− rampenbestrijding en crisisbeheersing onder één regionale bestuurlijke regie
• Om zo bestuurlijke en operationele slagkracht te vergroten.
Pagina 3 van 25
