Leerdoelen Historische context: Duitsland, Hoofdstuk 9 en 10
Hoofdstuk 9
Paragraaf 1
uitleggen wat wordt bedoeld met een massasamenleving;
Met een massasamenleving wordt bedoeld dat de samenleving uit veel mensen bestaat.
uitleggen door welke ontwikkelingen in West-Europa en de Verenigde Staten massasamenlevingen
ontstonden;
De massasamenleving in West-Europa en in de Verenigde Staten ontstond door drie grote ontwikkelingen
in het begin van de 20e eeuw:
1. Meer mensen:
De samenleving in Londen Parijs en Berlijn groeide snel.
! Belangrijke oorzaak: betere ziektebestrijding:
-Bacillen die pest, tyfus, tetanus en difterie veroorzaakten werden ontdekt.
-Bestrijding werd aangepakt door beter hygiëne.
-Stromend water, riolering voor afvalwater.
-Steriel opereren.
2. Er ontstond sneller transport:
-Sneller grote afstanden overbruggen.
-Wereld werd ‘kleiner’ door de uitvinden van de auto, metro, tram en later het vliegtuig.
-Veel geld geïnvesteerd in de bouw van spoorwegen.
-Vervoer grondstoffen, productie en arbeiders
-Bouw Panamakanaal reis van 14.800 km tot 60km.
3. Er ontstonden nieuwe communicatiemiddelen:
-Cultuur, kennis en informatie kon op een snellere manier worden overgebracht op een groter publiek
door:
Luisteren naar de radio, bezoeken van bioscopen en de uitvinding van de telefoon: Verenigde Staten 1910
(1 miljoen telefoon aansluitingen).
met voorbeelden uitleggen hoe nieuwe technologieën het nationalisme in landen en de rivaliteit tussen
landen vergrootten.
Door nieuwe technologieën werd het nationalisme en de rivaliteit in landen vergroot. In 1875 kwam er een
stroomversnelling van technische ontwikkelingen:
! DIT ZORGDE VOOR DE TWEEDE INDUSTRIËLE REVOLUTIE.
-Gebruik van elektriciteit, staal en verbrandingsmotoren.
- Ontstaan chemische industrie.
Voordelen:
-Sneller en goedkoper produceren.
-Veel ‘handige’ nieuwe producten.
-Men ’ontdekte’ de wereld.
Paragraaf 2
met voorbeelden uitleggen dat de Eerste Wereldoorlog kenmerken had van een moderne en een
traditionele oorlog;
-De Eerste Wereldoorlog had kenmerken van een moderne oorlog: Er werden nieuwe wapens
uitgevonden, zoals gifgas en mitrailleurs die schade aan hebben gericht. Ook werden kanonnen bij de
loopgravenoorlog ingezet. Vliegtuigen en de tank hebben ook bijgedragen.
-De Eerste Wereldoorlog had kenmerken van een traditionele oorlog: In de Eerste Wereld oorlog werden
de traditionele technieken gevolgd. Er werd gebruik gemaakt van loopgraven, net als de oorlogen hiervoor
ook werd gedaan.
, uitleggen hoe de Eerste Wereldoorlog een wereldoorlog werd;
De Eerste Wereld oorlog werd een wereldoorlog doordat De Verenigde Staten vanaf 1917 ook actief
meevochten aan de kant van de geallieerden.
-Technisch gezien: miljoenen soldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen niet alleen uit Europa, maar
ook uit de talloze Europese koloniën in Afrika en Azië. Hierdoor was de ‘Grote Oorlog’, zoals de Eerste
Wereldoorlog toen heette, eigenlijk al vanaf het begin een wereldoorlog.
de aanleiding en de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog noemen;
De aanleiding van de Eerste wereldoorlog was:
- De moord van Frans Ferdinand de kroonprins van Oostenrijk-Hongarije, en zijn vrouw Sophie. Gavrilo
Princip werd benoemd als dader. Hij was een Bosnische nationalist die in Servië woonde. Hij was woedend
over het feit dat Oostenrijk-Hongarije in 1908 Bosnië had ingelijfd.
De oorzaken van de Eerste Wereldoorlog:
!Indirecte oorzaken:
-Nationalisme
-Frans-Duitse oorlog 1870-1871 (Frankrijk wilde Elzas-Lotharingen terug)
-Duitsland wilde meer kolonies (weltpolitik)
-Conferentie van Berlijn 1884-1885
-Groot-Brittannië verloor zijn dominante positie.
-Vanaf 1900 bouwde Duitsland een gigantisch landleger en vloot.
-Opkomst militarisme: oorlog als middel om nationale belangen te dienen.
-Ontstonden 2 blokken: Duitsland & Oostenrijk-Hongarije (centralen) en Frankrijk, Rusland en Groot-
Brittannië (geallieerden)
!Directe oorzaken:
-Spanningen op de Balkan als katalysator voor onrust in heel Europa.
-Rusland en Servië wilden grote delen van het Turkse rijk in bezit krijgen.
-Oostenrijk-Hongarije bezet Bosnië (regio van Servië).
-28 juni 1914: aanslag op de kroonprins van Oostenrijk: Frans Ferdinand. [aanleiding WO1]
- Oostenrijk-Hongarije wilde wraak en kreeg steun van Duitsland om Servië te straffen.
-28 juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan Servië.
-31 juli 1914 verklaarde Duitsland de oorlog aan Rusland en Frankrijk.
-3 aug 1914 viel Duitsland België binnen.
!Als gevolg hiervan verklaarde Groot-Brittannië ook de oorlog aan Duitsland.
uitleggen dat het Verdrag van Versailles leidde tot nieuwe spanningen in Europa.
Het verdrag van Versailles (28 juni 1919) is een verdrag getekend door Duitsland:
-Duitsland mocht niet meepraten bij de vredesonderhandelingen.
-De geallieerden vonden dat Duitsland gestraft moest worden, want Duitsland en bondgenoten waren als
enige schuldig aan de oorlog.
-Hoge herstelbetalingen. (Als schadevergoeding)
-Afstaan van de kolonies en 10% van het grondgebied.
-Het mocht slechts een klein en zwak bewapend leger hebben.
-De Duitsers vonden het een schande maar tekenden het toch uit angst voor een geallieerde bezetting
Het Verdrag van Versailles zou bepalend zijn voor de toekomst van Duitsland en Europa. Groot-Brittannië,
Italië, de Verenigde Staten, maar vooral Frankrijk wilden Duitsland voor lange tijd uitschakelen als machtig
Europees land. Maar uiteindelijk bleek dat deze afhandeling van de oorlog juist de basis legde voor nieuwe
spanningen in Europa.
Hoofdstuk 9
Paragraaf 1
uitleggen wat wordt bedoeld met een massasamenleving;
Met een massasamenleving wordt bedoeld dat de samenleving uit veel mensen bestaat.
uitleggen door welke ontwikkelingen in West-Europa en de Verenigde Staten massasamenlevingen
ontstonden;
De massasamenleving in West-Europa en in de Verenigde Staten ontstond door drie grote ontwikkelingen
in het begin van de 20e eeuw:
1. Meer mensen:
De samenleving in Londen Parijs en Berlijn groeide snel.
! Belangrijke oorzaak: betere ziektebestrijding:
-Bacillen die pest, tyfus, tetanus en difterie veroorzaakten werden ontdekt.
-Bestrijding werd aangepakt door beter hygiëne.
-Stromend water, riolering voor afvalwater.
-Steriel opereren.
2. Er ontstond sneller transport:
-Sneller grote afstanden overbruggen.
-Wereld werd ‘kleiner’ door de uitvinden van de auto, metro, tram en later het vliegtuig.
-Veel geld geïnvesteerd in de bouw van spoorwegen.
-Vervoer grondstoffen, productie en arbeiders
-Bouw Panamakanaal reis van 14.800 km tot 60km.
3. Er ontstonden nieuwe communicatiemiddelen:
-Cultuur, kennis en informatie kon op een snellere manier worden overgebracht op een groter publiek
door:
Luisteren naar de radio, bezoeken van bioscopen en de uitvinding van de telefoon: Verenigde Staten 1910
(1 miljoen telefoon aansluitingen).
met voorbeelden uitleggen hoe nieuwe technologieën het nationalisme in landen en de rivaliteit tussen
landen vergrootten.
Door nieuwe technologieën werd het nationalisme en de rivaliteit in landen vergroot. In 1875 kwam er een
stroomversnelling van technische ontwikkelingen:
! DIT ZORGDE VOOR DE TWEEDE INDUSTRIËLE REVOLUTIE.
-Gebruik van elektriciteit, staal en verbrandingsmotoren.
- Ontstaan chemische industrie.
Voordelen:
-Sneller en goedkoper produceren.
-Veel ‘handige’ nieuwe producten.
-Men ’ontdekte’ de wereld.
Paragraaf 2
met voorbeelden uitleggen dat de Eerste Wereldoorlog kenmerken had van een moderne en een
traditionele oorlog;
-De Eerste Wereldoorlog had kenmerken van een moderne oorlog: Er werden nieuwe wapens
uitgevonden, zoals gifgas en mitrailleurs die schade aan hebben gericht. Ook werden kanonnen bij de
loopgravenoorlog ingezet. Vliegtuigen en de tank hebben ook bijgedragen.
-De Eerste Wereldoorlog had kenmerken van een traditionele oorlog: In de Eerste Wereld oorlog werden
de traditionele technieken gevolgd. Er werd gebruik gemaakt van loopgraven, net als de oorlogen hiervoor
ook werd gedaan.
, uitleggen hoe de Eerste Wereldoorlog een wereldoorlog werd;
De Eerste Wereld oorlog werd een wereldoorlog doordat De Verenigde Staten vanaf 1917 ook actief
meevochten aan de kant van de geallieerden.
-Technisch gezien: miljoenen soldaten tijdens de Eerste Wereldoorlog kwamen niet alleen uit Europa, maar
ook uit de talloze Europese koloniën in Afrika en Azië. Hierdoor was de ‘Grote Oorlog’, zoals de Eerste
Wereldoorlog toen heette, eigenlijk al vanaf het begin een wereldoorlog.
de aanleiding en de oorzaken van de Eerste Wereldoorlog noemen;
De aanleiding van de Eerste wereldoorlog was:
- De moord van Frans Ferdinand de kroonprins van Oostenrijk-Hongarije, en zijn vrouw Sophie. Gavrilo
Princip werd benoemd als dader. Hij was een Bosnische nationalist die in Servië woonde. Hij was woedend
over het feit dat Oostenrijk-Hongarije in 1908 Bosnië had ingelijfd.
De oorzaken van de Eerste Wereldoorlog:
!Indirecte oorzaken:
-Nationalisme
-Frans-Duitse oorlog 1870-1871 (Frankrijk wilde Elzas-Lotharingen terug)
-Duitsland wilde meer kolonies (weltpolitik)
-Conferentie van Berlijn 1884-1885
-Groot-Brittannië verloor zijn dominante positie.
-Vanaf 1900 bouwde Duitsland een gigantisch landleger en vloot.
-Opkomst militarisme: oorlog als middel om nationale belangen te dienen.
-Ontstonden 2 blokken: Duitsland & Oostenrijk-Hongarije (centralen) en Frankrijk, Rusland en Groot-
Brittannië (geallieerden)
!Directe oorzaken:
-Spanningen op de Balkan als katalysator voor onrust in heel Europa.
-Rusland en Servië wilden grote delen van het Turkse rijk in bezit krijgen.
-Oostenrijk-Hongarije bezet Bosnië (regio van Servië).
-28 juni 1914: aanslag op de kroonprins van Oostenrijk: Frans Ferdinand. [aanleiding WO1]
- Oostenrijk-Hongarije wilde wraak en kreeg steun van Duitsland om Servië te straffen.
-28 juli 1914 verklaarde Oostenrijk-Hongarije de oorlog aan Servië.
-31 juli 1914 verklaarde Duitsland de oorlog aan Rusland en Frankrijk.
-3 aug 1914 viel Duitsland België binnen.
!Als gevolg hiervan verklaarde Groot-Brittannië ook de oorlog aan Duitsland.
uitleggen dat het Verdrag van Versailles leidde tot nieuwe spanningen in Europa.
Het verdrag van Versailles (28 juni 1919) is een verdrag getekend door Duitsland:
-Duitsland mocht niet meepraten bij de vredesonderhandelingen.
-De geallieerden vonden dat Duitsland gestraft moest worden, want Duitsland en bondgenoten waren als
enige schuldig aan de oorlog.
-Hoge herstelbetalingen. (Als schadevergoeding)
-Afstaan van de kolonies en 10% van het grondgebied.
-Het mocht slechts een klein en zwak bewapend leger hebben.
-De Duitsers vonden het een schande maar tekenden het toch uit angst voor een geallieerde bezetting
Het Verdrag van Versailles zou bepalend zijn voor de toekomst van Duitsland en Europa. Groot-Brittannië,
Italië, de Verenigde Staten, maar vooral Frankrijk wilden Duitsland voor lange tijd uitschakelen als machtig
Europees land. Maar uiteindelijk bleek dat deze afhandeling van de oorlog juist de basis legde voor nieuwe
spanningen in Europa.
