Historische Context Nederland 1948-2008
Introductie Nederland 1948 – 2008
Begin 20e eeuw liep Nederland in sociaaleconomisch opzicht achter op de rest van west Europa
• Industrialisatie pas een eeuw na die in Engeland.
• WO II toonde aan dat NL op militair gebied hopeloos achterliep:
• Eén tank ter beschikking.
• Soldaten op de fiets.
• Het onder water zetten van Nederland was geen goede tactiek meer.
• NA WO II verloren Europese landen veel macht in de wereld:
• Kolonies werden onafhankelijk.
• Strijd tussen SU en VS (Koude Oorlog).
• Welvaart groeide echter gigantisch in Europa na WO II:
• Nederland moderniseerde enorm.
• Mensen konden op vakantie.
• Televisies werden massaal gekocht.
• Jongeren en vrouwen eisten een nieuwe plaats in de samenleving.
• Met als gevolg dat Nederland aan het begin van de 21 eeuw tot de welvarendste en
gelukkigste landen ter wereld hoort.
DC 1 De Nederlandse Maatschappij (1948-1978)
Kenmerkende Aspecten
45- De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de
daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
46- De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
47- De eenwording van Europa
48- De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot
ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
49- De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen
Verplichte jaartallen
1956- afschaffing handelingsbekwaamheid vrouwen
1957- invoering AOW
1973- oliecrisis
Nederland Na de oorlog
• Na WO II werden de verzuilde verhoudingen hersteld in de Nederlandse samenleving.
• Pogingen om het oude systeem te veranderen mislukten.
• SDAP werd PVDA (naamverandering vanwege de gevoelige geschiedenis).
• 1948 oprichting liberale VVD.
• De Standaard (krant) werd Trouw.
• Daarmee keert de verzuilde maatschappij in Nederland terug.
Nederland in de wereld
• In de periode 1948-1978 koos NL weer voor een actievere rol in de wereldpolitiek:
• Einde Neutraliteitspolitiek (die mislukte in WO II) door dreiging van de SU.
• Lid van de NAVO.
• Ontvangen van Marshallhulp.
• Toetreding tot de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS)
, Nederland Mede oprichters van de Europese Economische gemeenschap (EEG)
De zes lidstaten van de EGKS besloten om het gezamenlijke bestuur uit te breiden voor meerdere
sectoren zoals de landbouw en de economie:
• Handel tussen deze landen werd vrij.
• Gemeenschappelijke importtarieven.
• Dagelijks bestuur: Europese commissie.
• Europees parlement.
• Langzamerhand werd het aantal lidstaten uitgebreid.
• 1985: verdrag van Schengen
• 1992: verdrag van Maastricht: EEG wordt EU.
• Verdere Europese eenwording.
• Niet alleen meer economisch beleid maar ook politiek en veiligheid.
• Gemeenschappelijke munt: de euro.
• Het volledige economische en financiële beleid van de euro-lidstaten werd gekoppeld aan
de Europese regels.
Veranderingen in de bevolking
• Na WO II groeide de Nederlandse bevolking snel:
à Babyboom: korte tijd veel kinderen geboren.
o Deze kinderen hadden de oorlog niet meegemaakt en groeiden dus heel anders op.
o Groeiden op in relatieve welvaart en kregen een steeds kritischer blik op de wereld.
• De groeiende bevolking en welvaart zorgde voor een verstedelijking in Nederland.
• Daarnaast emigreerden veel oudere Nederlanders naar Australië, Nieuw-Zeeland en Canada.
• Eind jaren 60 keerde de migratiestroom om.
• Door de groeiende welvaart was er een tekort aan arbeidskrachten:
o Daarom werden gastarbeiders uit landen als Spanje, Italië en later Turkije en Marokko
ingehuurd.
o De verwachting was dat deze gastarbeiders na een aantal jaar zouden terugkeren naar hun
eigen land, maar begin jaren 70 bleven er veel in Nederland wonen.
• Deze gastarbeiders kregen het recht om hun gezin naar Nederland te laten komen
ontstaan multiculturele samenleving.
• Ook door de dekolonisatie kwamen nieuwe groepen mensen naar Nederland:
• Indonesiërs na de dekolonisatie van Indonesië (1945)
• Surinamers na de onafhankelijkheid van Suriname (1975)
Hoofdstuk 11 §1 en §3
Dekolonisatie gemixt met de koude oorlog
Oorzaken:
o Machtsverlies
o Nationalisme
o Machtsvacuüm
o Einde kolonisatie
o Communisme
Dekolonisatie
• Na WO II probeerden de Europese landen hun hegemonie (overwicht) in hun koloniën te herstellen.
Legitimatie:
• Kolonie kon zichzelf nog niet besturen.
• Inkomsten waren nodig voor de wederopbouw.
• VS en SU moesten als nieuwe wereldmachten weinig hebben van het Europese Imperialisme:
• VS was zelf een kolonie geweest.
• SU zag kolonialisme als kapitalistische uitbuiting.
Introductie Nederland 1948 – 2008
Begin 20e eeuw liep Nederland in sociaaleconomisch opzicht achter op de rest van west Europa
• Industrialisatie pas een eeuw na die in Engeland.
• WO II toonde aan dat NL op militair gebied hopeloos achterliep:
• Eén tank ter beschikking.
• Soldaten op de fiets.
• Het onder water zetten van Nederland was geen goede tactiek meer.
• NA WO II verloren Europese landen veel macht in de wereld:
• Kolonies werden onafhankelijk.
• Strijd tussen SU en VS (Koude Oorlog).
• Welvaart groeide echter gigantisch in Europa na WO II:
• Nederland moderniseerde enorm.
• Mensen konden op vakantie.
• Televisies werden massaal gekocht.
• Jongeren en vrouwen eisten een nieuwe plaats in de samenleving.
• Met als gevolg dat Nederland aan het begin van de 21 eeuw tot de welvarendste en
gelukkigste landen ter wereld hoort.
DC 1 De Nederlandse Maatschappij (1948-1978)
Kenmerkende Aspecten
45- De verdeling van de wereld in twee ideologische blokken in de greep van een wapenwedloop en de
daaruit voortvloeiende dreiging van een atoomoorlog
46- De dekolonisatie die een eind maakte aan de westerse hegemonie in de wereld
47- De eenwording van Europa
48- De toenemende westerse welvaart die vanaf de jaren 60 van de twintigste eeuw aanleiding gaf tot
ingrijpende sociaal-culturele veranderingsprocessen
49- De ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen
Verplichte jaartallen
1956- afschaffing handelingsbekwaamheid vrouwen
1957- invoering AOW
1973- oliecrisis
Nederland Na de oorlog
• Na WO II werden de verzuilde verhoudingen hersteld in de Nederlandse samenleving.
• Pogingen om het oude systeem te veranderen mislukten.
• SDAP werd PVDA (naamverandering vanwege de gevoelige geschiedenis).
• 1948 oprichting liberale VVD.
• De Standaard (krant) werd Trouw.
• Daarmee keert de verzuilde maatschappij in Nederland terug.
Nederland in de wereld
• In de periode 1948-1978 koos NL weer voor een actievere rol in de wereldpolitiek:
• Einde Neutraliteitspolitiek (die mislukte in WO II) door dreiging van de SU.
• Lid van de NAVO.
• Ontvangen van Marshallhulp.
• Toetreding tot de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal (EGKS)
, Nederland Mede oprichters van de Europese Economische gemeenschap (EEG)
De zes lidstaten van de EGKS besloten om het gezamenlijke bestuur uit te breiden voor meerdere
sectoren zoals de landbouw en de economie:
• Handel tussen deze landen werd vrij.
• Gemeenschappelijke importtarieven.
• Dagelijks bestuur: Europese commissie.
• Europees parlement.
• Langzamerhand werd het aantal lidstaten uitgebreid.
• 1985: verdrag van Schengen
• 1992: verdrag van Maastricht: EEG wordt EU.
• Verdere Europese eenwording.
• Niet alleen meer economisch beleid maar ook politiek en veiligheid.
• Gemeenschappelijke munt: de euro.
• Het volledige economische en financiële beleid van de euro-lidstaten werd gekoppeld aan
de Europese regels.
Veranderingen in de bevolking
• Na WO II groeide de Nederlandse bevolking snel:
à Babyboom: korte tijd veel kinderen geboren.
o Deze kinderen hadden de oorlog niet meegemaakt en groeiden dus heel anders op.
o Groeiden op in relatieve welvaart en kregen een steeds kritischer blik op de wereld.
• De groeiende bevolking en welvaart zorgde voor een verstedelijking in Nederland.
• Daarnaast emigreerden veel oudere Nederlanders naar Australië, Nieuw-Zeeland en Canada.
• Eind jaren 60 keerde de migratiestroom om.
• Door de groeiende welvaart was er een tekort aan arbeidskrachten:
o Daarom werden gastarbeiders uit landen als Spanje, Italië en later Turkije en Marokko
ingehuurd.
o De verwachting was dat deze gastarbeiders na een aantal jaar zouden terugkeren naar hun
eigen land, maar begin jaren 70 bleven er veel in Nederland wonen.
• Deze gastarbeiders kregen het recht om hun gezin naar Nederland te laten komen
ontstaan multiculturele samenleving.
• Ook door de dekolonisatie kwamen nieuwe groepen mensen naar Nederland:
• Indonesiërs na de dekolonisatie van Indonesië (1945)
• Surinamers na de onafhankelijkheid van Suriname (1975)
Hoofdstuk 11 §1 en §3
Dekolonisatie gemixt met de koude oorlog
Oorzaken:
o Machtsverlies
o Nationalisme
o Machtsvacuüm
o Einde kolonisatie
o Communisme
Dekolonisatie
• Na WO II probeerden de Europese landen hun hegemonie (overwicht) in hun koloniën te herstellen.
Legitimatie:
• Kolonie kon zichzelf nog niet besturen.
• Inkomsten waren nodig voor de wederopbouw.
• VS en SU moesten als nieuwe wereldmachten weinig hebben van het Europese Imperialisme:
• VS was zelf een kolonie geweest.
• SU zag kolonialisme als kapitalistische uitbuiting.
