Samenvatting Dialoogcolleges Europese
Rechtsgeschiedenis
,DIALOOGCOLLEGE 1
U dient het eerste dialoogcollege voor te bereiden met behulp van de literatuur die is
voorgeschreven voor hoorcollege 2, 3 en 4, de slides van deze colleges en uw
collegeaantekeningen.
Tijdens het eerste dialoogcollege (week 38) dient u de volgende begrippen te kunnen
toelichten en in hun chronologische context te kunnen plaatsen:
Mos Gewoonterecht, dit recht is aangereikt door de Goden en mocht niet
veranderen. Grootste deel van het Romeinse recht bestond in de Archaïsche tijd
uit gewoontewetten.
Fas Strafrecht, dit was om de burgers te straffen die de goden hadden boos
gemaakt. Op dat moment probeerde men te voorkomen dat de gehele bevolking
door de Goden gestraft zou worden. Deze wet bestond uit lijsten van taboes en
rituele straffen.
Ius (civile) Privaatrecht, dit was voor de burgers onderling en bestond uit een
lijst met schadegevallen en sancties.
Wet der Twaalf Tafelen Hierin is de wet gecodificeerd, zodat de burgers zelf
de wet konden (in Rome) lezen en interpreteren.
Legis actio-proces manier van het bepleiten van hun zaak. Dit bestond uit
twee onderdelen:
1) in iure: zaak werd overgedragen aan de prieser die de rechtsregel koos
waarop de het geschil betrekking had, daarna koos men een burger op het
marktplein die als rechter zou gaan dienen. Vaak waren dit de wat
rijkere/geleerdere mensen.
2) apud iudicem: in de tweede fase wordt de zaak voor de rechter gedaagd. Ze
kijken niet naar de wet, maar gaan alleen na wie de waarheid spreekt. Af en toe
horen ze getuigen en lezen ze documenten voor om te kunnen beoordelen wie
de waarheid spreekt.
Formula-proces In de pre-klassieke tijd werd het Legis actio-proces niet
meer gebruikt, in plaats daarvan schrijft de Quastor als-dan formules op waar het
proces over gaat en geeft die formules aan de rechters. Indirect maken ze hier
nieuw recht, maar ze doen alsof ze het oude recht interpreteren, zodat de
burgers dit niet zouden merken.
Praetorisch recht (ius praetorium) Preators mogen alleen nieuwe wetten
toevoegen, maar niet de oude aanpassen.
, (Eeuwig) edict Preators houden een edict bij met alle regels die ze gaan
toepassen in dat jaar.
Juridische adviezen (responsa) Advies geven van advocaten aan burgers
Ius respondendi rechtsgeleerden mochten spreken namens de Keizer.
Cognitie-proces (cognitio extraordinaria) Procedures werden
samengevoegd in 1 fase keizerlijke ambtenaren
Keizerlijke wetten (constitutiones) Overname formele wetgevende
bevoegdheid aan de senaat en later door de keizer
Citeerwet wanneer er onduidelijkheid is in het recht, dan moet u het advies
raadplegen van 5 juristen. Op deze manier mag er geen andere jurist invloed
uitoefenen.
Corpus iuris civilis (Codex, Digesten, Instituten, Novellen) -
Publieke misdrijven (crimina publica) Op de gemeenschap gericht,
misdaden van het fas.
Private delicten (delicta privata) Delicten tussen burgers, misdaden van het
ius
Evenredigheidsbeginsel (talio) wraaknemen naar evenredigheid (wat de
persoon bij jou gedaan heeft mag je ook terug doen.
Poenale actie (actio poenalis) actie gericht op straf
Reipersecutoire actie actie niet alleen onrecht aangedaan, maar ook
vermogen is ontvreemd.
Criminele actie (actio criminalis) Vervolging door de overheid
Civiele actie (actio civilis) Revindicatie/schadevergoeding
Tevens dient u de betekenis van de volgende personen te kunnen aangeven en deze
personen in hun chronologische context te kunnen plaatsen:
Cicero Grondlegger van het wetenschappelijke rechtssysteem.
Gaius Bekende jurist, rechtswetenschapper die artikelen over het recht
schreef.
Ulpianus Leefde tijdens het hoogtepunt van het klassieke recht en heeft ook
veel wetenschappelijke rechtsartikelen geschreven.
Rechtsgeschiedenis
,DIALOOGCOLLEGE 1
U dient het eerste dialoogcollege voor te bereiden met behulp van de literatuur die is
voorgeschreven voor hoorcollege 2, 3 en 4, de slides van deze colleges en uw
collegeaantekeningen.
Tijdens het eerste dialoogcollege (week 38) dient u de volgende begrippen te kunnen
toelichten en in hun chronologische context te kunnen plaatsen:
Mos Gewoonterecht, dit recht is aangereikt door de Goden en mocht niet
veranderen. Grootste deel van het Romeinse recht bestond in de Archaïsche tijd
uit gewoontewetten.
Fas Strafrecht, dit was om de burgers te straffen die de goden hadden boos
gemaakt. Op dat moment probeerde men te voorkomen dat de gehele bevolking
door de Goden gestraft zou worden. Deze wet bestond uit lijsten van taboes en
rituele straffen.
Ius (civile) Privaatrecht, dit was voor de burgers onderling en bestond uit een
lijst met schadegevallen en sancties.
Wet der Twaalf Tafelen Hierin is de wet gecodificeerd, zodat de burgers zelf
de wet konden (in Rome) lezen en interpreteren.
Legis actio-proces manier van het bepleiten van hun zaak. Dit bestond uit
twee onderdelen:
1) in iure: zaak werd overgedragen aan de prieser die de rechtsregel koos
waarop de het geschil betrekking had, daarna koos men een burger op het
marktplein die als rechter zou gaan dienen. Vaak waren dit de wat
rijkere/geleerdere mensen.
2) apud iudicem: in de tweede fase wordt de zaak voor de rechter gedaagd. Ze
kijken niet naar de wet, maar gaan alleen na wie de waarheid spreekt. Af en toe
horen ze getuigen en lezen ze documenten voor om te kunnen beoordelen wie
de waarheid spreekt.
Formula-proces In de pre-klassieke tijd werd het Legis actio-proces niet
meer gebruikt, in plaats daarvan schrijft de Quastor als-dan formules op waar het
proces over gaat en geeft die formules aan de rechters. Indirect maken ze hier
nieuw recht, maar ze doen alsof ze het oude recht interpreteren, zodat de
burgers dit niet zouden merken.
Praetorisch recht (ius praetorium) Preators mogen alleen nieuwe wetten
toevoegen, maar niet de oude aanpassen.
, (Eeuwig) edict Preators houden een edict bij met alle regels die ze gaan
toepassen in dat jaar.
Juridische adviezen (responsa) Advies geven van advocaten aan burgers
Ius respondendi rechtsgeleerden mochten spreken namens de Keizer.
Cognitie-proces (cognitio extraordinaria) Procedures werden
samengevoegd in 1 fase keizerlijke ambtenaren
Keizerlijke wetten (constitutiones) Overname formele wetgevende
bevoegdheid aan de senaat en later door de keizer
Citeerwet wanneer er onduidelijkheid is in het recht, dan moet u het advies
raadplegen van 5 juristen. Op deze manier mag er geen andere jurist invloed
uitoefenen.
Corpus iuris civilis (Codex, Digesten, Instituten, Novellen) -
Publieke misdrijven (crimina publica) Op de gemeenschap gericht,
misdaden van het fas.
Private delicten (delicta privata) Delicten tussen burgers, misdaden van het
ius
Evenredigheidsbeginsel (talio) wraaknemen naar evenredigheid (wat de
persoon bij jou gedaan heeft mag je ook terug doen.
Poenale actie (actio poenalis) actie gericht op straf
Reipersecutoire actie actie niet alleen onrecht aangedaan, maar ook
vermogen is ontvreemd.
Criminele actie (actio criminalis) Vervolging door de overheid
Civiele actie (actio civilis) Revindicatie/schadevergoeding
Tevens dient u de betekenis van de volgende personen te kunnen aangeven en deze
personen in hun chronologische context te kunnen plaatsen:
Cicero Grondlegger van het wetenschappelijke rechtssysteem.
Gaius Bekende jurist, rechtswetenschapper die artikelen over het recht
schreef.
Ulpianus Leefde tijdens het hoogtepunt van het klassieke recht en heeft ook
veel wetenschappelijke rechtsartikelen geschreven.
