Aantekeningen vak Sociologie Jaar 1 Periode 2

Periode 2
Sociologie
Hoorcollege 1
Inleiding in de sociologie www.praktijkboeksociologie.nl
Sociologie = Menselijke samenleving = Gedrag van mensen in hun sociale omgeving
Welke maatschappelijke factoren beïnvloeden het doen en denken van de mens?
Sociologie = Focus op het individu als onderdeel van een groep / een samenleving
Voorbeeld over echtscheidingen  Verklaren van toename in echtscheidingen
 Is dit bij iedere groep gelijk?
Pedagogen richten zich in hun werk vooral op het individu en zijn probleem, en niet zozeer op de
maatschappelijke oorzaken ervan.
 Waardoor is jouw denken en handelen in je leven tot nu toe vooral bepaald?
 Door alle invloeden om je heen – Je wordt beïnvloed.
 Dit leidt tot een gekleurde bril waardoor je heen kijkt = kennis, waarden, oordelen
 = een referentiekader = bestaat uit iemands kennis en verklaringen van
een oordeel over de sociale werkelijkheid
 Wat is je eigen referentiekader? Hoe kijk jij zelf tegen de sociale werkelijkheid aan?
 Wat is de referentiekader van het kind/ouder? (kijk hiernaar op stage)
Door de wetenschap van de sociologie creëer je ‘’Sociaal bewustzijn’’
Sociaal bewustzijn houdt in dat je zicht hebt op de snijpunten tussen je persoonlijke levenslot, geschiedenis
en sociale omstandigheden.
 Keuzes onder invloed van onze omgeving en met hersenen die we niet gekozen hebben
 Illusie dat wij zelf in vrijheid kunnen bepalen
 Kuddedier= de Mens(Iedereen wil bij de groep horen, iedereen volgt de anderen)
 Bevestiging van andere (Wij zijn sociale wezens)
 Leidt tot een betere grip op je leven
 Dus de stelling: De mens is per definitie onvrij, gebonden aan genen en omstandigheden.
Individu  Maatschappij of Maatschappij  Individu
Wat is jouw maatschappijvisie?  Jouw maatschappijvisie beïnvloedt jouw gekleurde bril
Bewustwording maatschappijvisie = Sociaal bewustzijn
Conflict – Cognitieve dissonantie is een psychologische term voor de onaangename spanning die ontstaat
bij het kennisnemen van feiten en opvattingen die strijdig zijn met een eigen overtuiging of mening.
– fouten maken, je krijgt de schuld.
– creëren onze eigen subjectieve werkelijkheid.
– irrationeel.
De mens is een irrationeel wezen. Halo-Effect is de neiging om te denken dat wanneer iemand op een
terrein positief opvalt, hij ook wel goed zal zijn op andere terreinen.
= vormt een vertekening van de werkelijkheid = zorg voor vooringenomenheid

,Sociologie
- De invloed van groepen op kansen en gedrag herkennen
- Individuen in hun sociale context zien
- Gedrag beter begrijpen door de sociale achtergrond te herkennen
 Maakt jou referentiekader je blind voor andere oplossingen? Kijk naar het gehele plaatje.
 Preoccupatie met eigen visie, deskundigheid en belangen. Kijk naar de sociale context.
 Een goede pedagoog kijkt naar het kind van binnen zijn sociale context = leefwereld.
Sociologie als wetenschap
Kritische wetenschap
 Het vanzelfsprekende ter discussie te stellen
 Ja, maar… ? Waarom niet/wel? Wie bepaalt dit dan? = Kritische vragen
 Wat is de waarheid of wetenschap? = Verschillen hiertussen
 Selectie van feiten - nepnieuws
Waardevrije wetenschap
 Sociologie als empirische en waardevrije wetenschap
 Theorie op basis van feiten
 Geen morele overwegingen
Sociologisch onderzoek
 Hoe groot is de invloed van het opleidingsniveau van de ouders op de onderwijskansen van
kinderen?
 Welke factoren dragen bij aan een betere integratie van allochtonen?
 In hoeverre kunnen verschillen tussen mannen en vrouwen in hun houding ten opzichte van casual
seks verklaard worden?
 In hoeverre kunnen verschillen tussen mannen en vrouwen in hun houding ten opzichte van
seksueel gedrag verklaard woorden aan de hand van landenkenmerken, zoals secularisering,
internet gebruik en geïnstitutionaliseerde gendergelijkheid?”


Lesdoelen
De student kan sociologie als wetenschap plaatsen in relatie tot het vak pedagoog.
De student kan sociologie onderscheiden van pedagogiek en psychologie.
De student kan sociologisch onderzoek herkennen en de relevantie herkennen met betrekking tot het
beroep pedagoog.

,Hoorcollege 2




De mens is een kuddedier. We gaan mee met de groep. We vertonen groepsgedrag, we gaan mee met de
groep. We gedragen ons vaak opmerkelijk uniform (iedereen vertoont precies hetzelfde gedrag). We gaan
mee met de groep  Denk aan het filmpje met de opstaande mensen in de wachtruimte.
“De mens is een sociaal wezen: een mens wordt pas echt mens in een sociale context. Zet een individu
met een bepaalde set van persoonlijkheids- en erfelijkheidskenmerken in een andere sociale setting, en hij
of zij verwordt tot een ander mens.”
Homo Sociologicus
 Veel van ons gedrag is sociaal bepaald
 Verwachtingen
 Rollen
 Traditionele disciplinering  Beïnvloedt door  Armoede & Religie
 Huidige disciplinering  Onderwijsniveau & Mediagebruik
 Genen  Niet zelf gekozen = Dit is je aanlag, dit heb je al
 Maatschappelijke factoren  Groeperingen, cultuur, sociale laag (inclusief macht) en
maatschappelijke ontwikkelingen
Roltheorie
 We spelen talrijke rollen  Groot rollenspel
 Deze rollen leren we van kinds af aan
 Wie ben ik?
 Ons gedrag is voorgeprogrammeerd – ook emoties
Roltheorie – Posities
 Een positie is een plaats in een netwerk van relaties
 Ieder van ons bekleedt vele posities
 Een positie zit niet vast aan een bepaalde persoon
 Voorbeeld: Student
 Toegewezen posities
 Verworven posities

, Roltheorie – Sociale status
 Sociale status is de waardering die de samenleving aan een positie hecht in relatie tot andere
posities
 Niet alle posities worden even hoog gewaardeerd
 Gekoppeld aan de positie, niet aan de persoon
 Hoger sociale status = Meer invloed
Roltheorie – Sociaal aanzien
 Sociaal aanzien is de mate van waardering die men heeft voor de wijze waarop iemand een positie
bekleedt
 Wel gekoppeld aan een persoon
 Waarderingen hoe iemand zijn positie invult kunnen verschillen
Roltheorie – Sociale structuur
 De sociale structuur is de wijze waarop de posities in een samenleving of groepen op elkaar
betrokken zijn
 De ene positie kan vaak niet zonder de andere
 Voorbeeld: Docent – Student, Vader – Kind
 Relatie tussen posities = sociale structuur
 Elk samenleving, groep of organisatie heeft een sociale structuur  Deze kan je beschrijven
(Organogram)
Roltheorie – Rollen
 Een rol is het gedrag dat van een positiebekleder verwacht wordt
 Vaak komen die verwachtingen overeen
 Vaak beperkte vrijheid
 Vertrouwd, voorspelbaar en effectief  Soepel functioneren
 Individualisering
 We leren die rollen spelen en internaliseren
 Verandering  Genderrollen
Roltheorie – Genderrollen
 Genderrollen - Typisch mannelijk / vrouwelijk
 Hoe mannen en vrouwen zich moeten
gedragen - Verwachtingen
Roltheorie – Rolattributen & Statussymbolen
 Rolattributen zijn uiterlijkheden die nuttig
zijn of dienen als herkenningsmiddel van een rol
 Statussymbolen zijn uiterlijkheden die verwijzen naar prestige, rijkdom, macht, invloed, gezag en
dergelijke
 Opzichtige consumptie – Sociale status verhogen of behouden
 Beoordeling van anderen
 Onderscheiden van anderen