Uitwerking Hoorcolleges Neuronale en Hormonale Regulatie

Uitwerking Hoorcolleges Neuronale & Hormonale
Regulatie
HC1: Neuronale Communicatie
Neuronen
- Algemeen
o Dendrieten: informatie ontvangen
o Axonen: informatie doorgeven
 Begin axon: axonheuvel & axon initiële segment
 Eind axon: talodendria (vertakkingen)
 Terminal axon (synaptische terminals): fysiek contact met dendritische spines
o Contact in synapsspleet: pre geeft info door & post ontvangt
o Iedere zenuwcel heeft 1 axon.
o Cellichaam: kern met daaromheen perikaryon

- Diversiteit: Klassenindeling o.b.v.
o Aantal uitlopers (neurites)
 (Anaxonische neuronen: weinig bekend)
 (Pseudo)unipolair
o 1 plek waar uitloper vast zit aan cellichaam (ligt in het midden)  lijkt
unipolair
o Wel dendritische & axonische kant
 Bipolair
o Dendriet  cellichaam  Axon
 Multipolair
o Meerdere dendrieten  cellichaam  axon
o Meest voorkomend
o Vorm dendrieten/dendritische bomen
 Piramide cellen (lijkt meer op een kerstboom)
 Stellaatcellen: stervormig
 Purkinje cellen (coördinatie bewegingen): dendrieten vormen groot vierkant
o Lengte axon: maximaal een meter (ruggenmerg  teen)
o Functie
 Afferente neuronen (sensorische neuronen): van periferie af
 Efferente neuronen (motorneuronen): naar periferie toe
o Transmitter secretie: vaak maar 1 per neuron
 Glutamaat  glutamaterigic
 Dopamine  dopaminergic
 Acetylcholine  cholinergic, etc.

- Aantal
o 300-500 biljoen neuronen  160 biljoen in cerebrale cortex & 100 biljoen kleine
korrelige (granule) cellen in cerebellum (kleine hersenen). Granule cellen 
aansturen Purkinje cellen  coördinatie beweging
o 10x meer niet-neuronale cellen  gliacellen (lijmcellen) (vroeger functie: alleen
‘lijm’)

,- Overige cellen in het brein: gliacellen
o Witte stof: veel myeline (rond axonen)
o Grijze stof: overige delen (cellichamen)
1. Oligodendrocyt: myelinisatie centrale
axonen
2. Astrocyt:
Rondom bloedvaten: bloed-hersenbarrière
vormen
Belangrijk voor contact tussen zenuwcellen
3. Microgliacel: immuunsysteem hersenen
4. Schwann cell: myelinisatie perifere axonen

- Multiple Sclerosis (MS): ontsteking myeline
o Wit op MRI-scan  ontstoken myeline
o Ontsteking  geen neurodegeneratieve ziekte
o Visuele beperkingen, gevoelsverlies in bijv. huid, loopproblemen, vermoeidheid.
Laat stadium: verlamming

- Exciteerbare cellen
o Kunnen actiepotentialen ontvangen  ladingdeeltjes transporteren over
membraan
o Exciteerbaar: mogelijkheid tot opwekken actiepotentialen. Ook in spiercellen/
hormoon producerende cellen.
o Actiepotentialen meten met intracellular recordings  cel in zout-oplossing 
computer.

Elektrische activiteit




- Rustmembraanpotentiaal (Vm): membraan potentiaal in een niet-
gestimuleerde staat
o Ongeveer -70 mV (binnen ten opzichte van buiten)
o Belangrijkste ladingdragers buiten de cel: Na + & Cl-
o Belangrijkste ladingsdragers binnen de cel: K + & eiwitten- (geen transport over
membraan)
o Passief K+-kanaal
 Belangrijk voor rustpotentiaal.
 Wel specifiek  diffusiekracht: K+ naar buiten
 Tegenovergesteld zorgt elektrostatische kracht  K+ terug naar binnen (+
stoot elkaar af)

, Geen evenwichtspotentiaal van -90mV
o Passief Na+- kanaal: zorgt ervoor dat evenwichtspotentiaal -70mV is
o Natrium-Kalium wisselpomp: 3Na+ naar buiten & 2K+ naar binnen
 Voorkomt dat Na+ en K+ in evenwicht komen
 Actief transport
 Meeste energie in hersenen gebruikt om rustpotentiaal te behouden
- Neuronale stimulatie
o Depolarisatie: Transmembraanpotentiaal wordt positiever
 Exciterend door bijvoorbeeld ACh
o Hyperpolarisatie: Transmembraanpotentiaal wordt negatiever
 Inhiberend door bijvoorbeeld GABA  Opent Cl- kanaal

- Gegradeerd potentiaal
o Ligand-gated ion channels (LGICs) spelen belangrijke rol
 Ligand vaak neurotransmitter  bindt aan eiwit  kanaal open  ion stroomt
cel in
 Kan zowel inhiberend (door binding GABA) of exciterend (door binding Ach)
zijn
o Actieve LGIC in dendritische spine  Na+ komt cel binnen
o Heel klein beetje positiever  nog geen actiepotentiaal

- Actiepotentiaal
o Grote depolarisatie naar +30 mV
o Drempelwaarde (-60mV)  hele snelle depolarisatie
o Voltage-gated ion channels (VGICs) spelen
belangrijke rol
 Na+: Schiet open wanneer drempelwaarde bereikt
is
 Na+ stroom cel in
 +30 mV bereikt  kanaal gaat dicht
 K+ VGIC gaat open  K+ cel uit
 -90 mV (hyperpolarisatie) bereikt  kanaal dicht
 -70 mV via wisselpomp
o Veel LGICs tegelijk actief  VGICs actief
o Absolute refractoire periode: geheel ongevoelig nieuwe actiepotentialen
o Relatief refractoire periode: nieuwe actiepotentiaal mogelijk, maar
drempelwaarde bereiken lastiger
o VGICs & gifstoffen
 CTX: op vis jagende zeeslakken: natriumkanaalblokkers
 STX: Gonyaulax polyedra: natriumkanaalblokkers
 TTX: kogelvis: natriumkanaalblokkers
 PTX: koraal: verandert Na/K pomp in een kanaal
o VGICs & ziektes
 Na-kanalen: epilepsie, verlamming, dominante hypertensie,
hartritmestoornissen
 K-kanalen: epilepsie, doofheid, zoutverlies nieren, ataxie, hypoglykemie,
verlamming
o VGICs & medicatie
 Natriumkanaalblokkers: diuretica, anti-epilectica, lokale verdoving