Samenvatting Algemene Economie en Bedrijfsomgeving
DEEL 3 MONETAIRE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN.........................................2
Hoofstuk 17 Aanbod van geld.......................................................................2
Hoofdstuk 18 Vraag naar geld en monetair beleid....................................4
Hoofdstuk 19 De vermogensmarkten...........................................................6
DEEL 4 INTERNATIONALE ECONOMISCHE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN........9
Hoofdstuk 21 Internationale economische ontwikkelingen.....................9
Hoofdstuk 22 Vrijhandel en protectie........................................................11
Hoofdstuk 23 Internationale samenwerking.............................................14
Hoofdstuk 24 Valutamarkt...........................................................................16
Hoofdstuk 25 Valutarisico en valutabeleid...............................................17
FORMULES............................................................................................................ 18
1
Annamarie de Ruijter Bedrijfseconomie 2015-2016 Hogeschool InHolland Alkmaar
, DEEL 3 MONETAIRE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN
Hoofstuk 17 Aanbod van geld
Geld is een algemeen aanvaardbaar ruilmiddel waarmee mensen kunnen
betalen. Vroeger ruilden men producten/diensten tegen andere
producten/diensten, hiermee gingen dus transactiekosten (bijvoorbeeld
arbeidsuren) gepaard. Door het gebruik van geld worden deze kosten verlaagd,
hierdoor is de arbeidsproductiviteit in de geldeconomie groter dan in de
goedereneconomie. Je kunt alles met geld kopen, dit wordt ongedifferentieerde
koopkracht genoemd. Geld heeft 3 functies:
1. Ruilmiddel, hierdoor wordt de ruil gesplitst in 2 delen en er kan dus ook
een tijdsverschil tussen het “verkopen en ontvangen van geld” (deel 1) en
het “uitgeven van geld om weer iets anders te kopen” (deel 2)
plaatsvinden.
2. Rekeneenheid, hierdoor worden de waarde en prijzen uitgedrukt in geld.
3. Oppotmiddel, de koopkracht wordt bewaard doordat er wordt gespaard
en hier tegenover staat dat dit geld bij hoge inflatie snel vermindert door
de verlaagde koopkracht. Geld dat mensen als onderdeel van het
vermogen sparen, heet opgepot geld.
Mensen gebruiken verschillende geldsoorten, ze betalen met munten,
bankbiljetten (samen chartaal geld) en giraal geld. De waarde die op het
geld staat gedrukt, vormt de nominale waarde en de marktwaarde waaruit het
geld bestaat, vormt de intrinsieke waarde. De waarde van deze geldsoorten is
gebaseerd op:
Het vertrouwen van geldscheppende instellingen (banken) en hun
financiële positie.
Deze daalt door inflatie en hiermee worden de functies van het geld
aangetast.
De waarde wordt uitgedrukt in koopkracht (bij stabiele prijzen), bij inflatie zal de
waarde van het geld en dus de koopkracht dalen. Bij héle sterke inflatie
(hyperinflatie) wordt het geld zo weinig waard dat men:
Geld snel omzet in goederen, want de volgende week is het minder waard
en kan men er minder voor kopen. De vraag naar goederen stijgt sterk en
dit leidt vervolgens tot meer inflatie.
Eigen valuta omzet in vreemde valuta, bijvoorbeeld de dollar bij
dollarisering. De wisselkoers van de eigen valuta daalt en de vreemde
valuta stijgt, waardoor de importprijzen van de eigen valuta ook dalen en
dit ook leidt tot meer inflatie.
Meestal is er bij hyperinflatie dus geen uitweg en kan men het beste het geld
inleveren, verbranden (geldsanering) en een nieuwe eigen of vreemde valuta
invoeren.
De uitgifte van bankbiljetten is een monopolie van de Centrale Bank, terwijl
de overheid zorgt voor de munten die in omloop zijn en de Algemene Banken
het giraal geld beheren. Het scheppen van giraal geld doen deze banken door:
Begrenzing door liquiditeits- (liquide middelen voor het dekken van
kortlopende schulden) en solvabiliteitseisen (liquide middelen voor
risicodragende cre- en debiteuren). Dit zijn vereiste verhoudingen in het
Eigen en Vreemd Vermogen, door de Centrale Bank.
2
Annamarie de Ruijter Bedrijfseconomie 2015-2016 Hogeschool InHolland Alkmaar
, Wederzijdse schuldaanvaarding, de bank aanvaard een schuld voor het
overmaken van het geld en de lener aanvaard de schuld door de belofte
om het terug te betalen en rente (beloning voor het afstaan van liquide
middelen die de geldlener moet betalen aan de geldverstrekker).
De 3 geldsoorten samen vormen de primaire liquiditeitenmassa: munten die
de Overheid in omloop brengt, bankbiljetten die de Centrale Bank in omloop
brengt en giraal geld dat de Algemene Banken in omloop brengen (leningen die
men afsluit). De Europese Centrale Bank meet deze geldhoeveelheid door de
balansen van de monetaire financiële instellingen (banken) te analyseren en
het publiek gebruikt de M1 als betaalmiddel. De M1, het kortlopende
spaargeld (internetspaarrekeningen) en de kortlopende deposito’s
(spaarvormen met een korte looptijd) vormen de secundaire
liquiditeitenmassa. Deze dient voor het uitlenen van liquide middelen aan
partijen met een tekort, verkregen door partijen met een liquiditeitsoverschot. De
M1 en bovenstaande spaarvormen samen, vormt de binnenlandse
liquiditeitenmassa of M3. De girale tegoeden, termijndeposito’s en spaargeld
vormen samen de toevertrouwde middelen.
De financiële instellingen in het financiële systeem (banken,
verzekeringsmaatschappijen, sociale fondsen, beleggingsinstel- lingen enz.)
hebben verschillende functies:
Geldschepping, het afsluiten van leningen door wederzijdse
schuldaanvaarding en het rentemarge bij het uitlenen van geld.
Doorgeven van geld, aan partijen met een overschot naar partijen met
een tekort.
Zorgen voor efficiënt betalingsverkeer, overal snel kunnen betalen,
het meteen bij- en overschrijven van geld, pinautomaten, online bankieren
en een bankierenapp.
Overig, verzekeren en effectenhandel.
De monetaire omgeving wordt gevormd door de banken en de niet-
monetaire omgeving door instellingen die niet aan geldschepping doen, zoals
pensioenfondsen. Banken die cruciaal voor het voortbestaan van het financiële
systeem zijn, heten systeembanken (overeind houden met overheidsgeld bij
faillissement, want ze zijn ‘too big to fail/bail’).
Bij de bedrijfseconomische beoordeling van de bank spelen liquiditeit,
solvabiliteit en rentabiliteit een grote rol. Deze kengetallen zijn macro-
economisch, voor het vertrouwen, van belang:
Liquiditeit, de liquide middelen en geldontvangsten in een bank vormen
de aanwezige liquiditeit en deze moet de verwachte kortlopende
betalingsverplichtingen kunnen dekken.
Solvabiliteit, het Eigen Vermogen moet garant staan voor de verliezen op
debiteuren en moet minimaal 8% bedragen volgens het Bazel I-akkoord
en het Eigen Vermogen moet minimaal 3% zijn van alle activa volgens de
hefboomratio.
Rentabiliteit, deze geeft de verhouding tussen de winst en het Eigen
Vermogen weer, waar dividenduitkeringen en kredietverlening mee wordt
verstrekt.
3
Annamarie de Ruijter Bedrijfseconomie 2015-2016 Hogeschool InHolland Alkmaar
DEEL 3 MONETAIRE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN.........................................2
Hoofstuk 17 Aanbod van geld.......................................................................2
Hoofdstuk 18 Vraag naar geld en monetair beleid....................................4
Hoofdstuk 19 De vermogensmarkten...........................................................6
DEEL 4 INTERNATIONALE ECONOMISCHE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN........9
Hoofdstuk 21 Internationale economische ontwikkelingen.....................9
Hoofdstuk 22 Vrijhandel en protectie........................................................11
Hoofdstuk 23 Internationale samenwerking.............................................14
Hoofdstuk 24 Valutamarkt...........................................................................16
Hoofdstuk 25 Valutarisico en valutabeleid...............................................17
FORMULES............................................................................................................ 18
1
Annamarie de Ruijter Bedrijfseconomie 2015-2016 Hogeschool InHolland Alkmaar
, DEEL 3 MONETAIRE OMGEVING VAN ONDERNEMINGEN
Hoofstuk 17 Aanbod van geld
Geld is een algemeen aanvaardbaar ruilmiddel waarmee mensen kunnen
betalen. Vroeger ruilden men producten/diensten tegen andere
producten/diensten, hiermee gingen dus transactiekosten (bijvoorbeeld
arbeidsuren) gepaard. Door het gebruik van geld worden deze kosten verlaagd,
hierdoor is de arbeidsproductiviteit in de geldeconomie groter dan in de
goedereneconomie. Je kunt alles met geld kopen, dit wordt ongedifferentieerde
koopkracht genoemd. Geld heeft 3 functies:
1. Ruilmiddel, hierdoor wordt de ruil gesplitst in 2 delen en er kan dus ook
een tijdsverschil tussen het “verkopen en ontvangen van geld” (deel 1) en
het “uitgeven van geld om weer iets anders te kopen” (deel 2)
plaatsvinden.
2. Rekeneenheid, hierdoor worden de waarde en prijzen uitgedrukt in geld.
3. Oppotmiddel, de koopkracht wordt bewaard doordat er wordt gespaard
en hier tegenover staat dat dit geld bij hoge inflatie snel vermindert door
de verlaagde koopkracht. Geld dat mensen als onderdeel van het
vermogen sparen, heet opgepot geld.
Mensen gebruiken verschillende geldsoorten, ze betalen met munten,
bankbiljetten (samen chartaal geld) en giraal geld. De waarde die op het
geld staat gedrukt, vormt de nominale waarde en de marktwaarde waaruit het
geld bestaat, vormt de intrinsieke waarde. De waarde van deze geldsoorten is
gebaseerd op:
Het vertrouwen van geldscheppende instellingen (banken) en hun
financiële positie.
Deze daalt door inflatie en hiermee worden de functies van het geld
aangetast.
De waarde wordt uitgedrukt in koopkracht (bij stabiele prijzen), bij inflatie zal de
waarde van het geld en dus de koopkracht dalen. Bij héle sterke inflatie
(hyperinflatie) wordt het geld zo weinig waard dat men:
Geld snel omzet in goederen, want de volgende week is het minder waard
en kan men er minder voor kopen. De vraag naar goederen stijgt sterk en
dit leidt vervolgens tot meer inflatie.
Eigen valuta omzet in vreemde valuta, bijvoorbeeld de dollar bij
dollarisering. De wisselkoers van de eigen valuta daalt en de vreemde
valuta stijgt, waardoor de importprijzen van de eigen valuta ook dalen en
dit ook leidt tot meer inflatie.
Meestal is er bij hyperinflatie dus geen uitweg en kan men het beste het geld
inleveren, verbranden (geldsanering) en een nieuwe eigen of vreemde valuta
invoeren.
De uitgifte van bankbiljetten is een monopolie van de Centrale Bank, terwijl
de overheid zorgt voor de munten die in omloop zijn en de Algemene Banken
het giraal geld beheren. Het scheppen van giraal geld doen deze banken door:
Begrenzing door liquiditeits- (liquide middelen voor het dekken van
kortlopende schulden) en solvabiliteitseisen (liquide middelen voor
risicodragende cre- en debiteuren). Dit zijn vereiste verhoudingen in het
Eigen en Vreemd Vermogen, door de Centrale Bank.
2
Annamarie de Ruijter Bedrijfseconomie 2015-2016 Hogeschool InHolland Alkmaar
, Wederzijdse schuldaanvaarding, de bank aanvaard een schuld voor het
overmaken van het geld en de lener aanvaard de schuld door de belofte
om het terug te betalen en rente (beloning voor het afstaan van liquide
middelen die de geldlener moet betalen aan de geldverstrekker).
De 3 geldsoorten samen vormen de primaire liquiditeitenmassa: munten die
de Overheid in omloop brengt, bankbiljetten die de Centrale Bank in omloop
brengt en giraal geld dat de Algemene Banken in omloop brengen (leningen die
men afsluit). De Europese Centrale Bank meet deze geldhoeveelheid door de
balansen van de monetaire financiële instellingen (banken) te analyseren en
het publiek gebruikt de M1 als betaalmiddel. De M1, het kortlopende
spaargeld (internetspaarrekeningen) en de kortlopende deposito’s
(spaarvormen met een korte looptijd) vormen de secundaire
liquiditeitenmassa. Deze dient voor het uitlenen van liquide middelen aan
partijen met een tekort, verkregen door partijen met een liquiditeitsoverschot. De
M1 en bovenstaande spaarvormen samen, vormt de binnenlandse
liquiditeitenmassa of M3. De girale tegoeden, termijndeposito’s en spaargeld
vormen samen de toevertrouwde middelen.
De financiële instellingen in het financiële systeem (banken,
verzekeringsmaatschappijen, sociale fondsen, beleggingsinstel- lingen enz.)
hebben verschillende functies:
Geldschepping, het afsluiten van leningen door wederzijdse
schuldaanvaarding en het rentemarge bij het uitlenen van geld.
Doorgeven van geld, aan partijen met een overschot naar partijen met
een tekort.
Zorgen voor efficiënt betalingsverkeer, overal snel kunnen betalen,
het meteen bij- en overschrijven van geld, pinautomaten, online bankieren
en een bankierenapp.
Overig, verzekeren en effectenhandel.
De monetaire omgeving wordt gevormd door de banken en de niet-
monetaire omgeving door instellingen die niet aan geldschepping doen, zoals
pensioenfondsen. Banken die cruciaal voor het voortbestaan van het financiële
systeem zijn, heten systeembanken (overeind houden met overheidsgeld bij
faillissement, want ze zijn ‘too big to fail/bail’).
Bij de bedrijfseconomische beoordeling van de bank spelen liquiditeit,
solvabiliteit en rentabiliteit een grote rol. Deze kengetallen zijn macro-
economisch, voor het vertrouwen, van belang:
Liquiditeit, de liquide middelen en geldontvangsten in een bank vormen
de aanwezige liquiditeit en deze moet de verwachte kortlopende
betalingsverplichtingen kunnen dekken.
Solvabiliteit, het Eigen Vermogen moet garant staan voor de verliezen op
debiteuren en moet minimaal 8% bedragen volgens het Bazel I-akkoord
en het Eigen Vermogen moet minimaal 3% zijn van alle activa volgens de
hefboomratio.
Rentabiliteit, deze geeft de verhouding tussen de winst en het Eigen
Vermogen weer, waar dividenduitkeringen en kredietverlening mee wordt
verstrekt.
3
Annamarie de Ruijter Bedrijfseconomie 2015-2016 Hogeschool InHolland Alkmaar
