Samenvatting hoofdstuk 3 met nieuwe ogen:
Communicatie:
Watzlawick:
Metacommunicatie: het uitwisselen van boodschappen over de communicatie.
Inhoudsniveau: is communicatie die iets zegt over de relatie die je met de
ander hebt.
Betrekkingsniveau: probeert men de communicatie inhoudelijk zo helder te
maken dat deze onafhankelijke is van de relatie tussen de gesprekspartners.
Komt tot uiting door impliciete boodschappen, intonatie, non-verbale signalen of
de context. Problemen en conflicten.
Impliciete communicatie: is een vorm van communicatie waarbij we niet
kunnen uitgaan van de letterlijke inhoud, maar waarbij we voor een juiste
interpretatie kennis moeten hebben van de spreker, de groep waartoe deze
behoort en de context waarin gesproken wordt.
Expliciete communicatie: heeft betrekking op boodschappen waarbij men voor
de juiste interpretatie kan volstaan met de inhoud van de boodschap.
Twee manieren van luisteren:
Passief: wordt alleen de binnenkomende informatie geabsorbeerd.
Actief: probeer je je in de ander te verplaatsen. Aantal kwaliteiten van belang:
- Intensiteit: heeft te maken met inzet: het menselijk brein kan het
gesprokene zelfs nog registeren op viermaal de spreeksnelheid. Een extra
inzet bij het luisteren in dus in principe mogelijk.
- Empathie: invoelen. Het is een proces waarbij je de gevoelens, gedachten
en geschiedenis van de ander wilt leren kennen. Bij empathisch luisteren
moet je wel oppassen niet jouw referentiekader op de ander te projecteren.
Een hulpmiddel hierbij kan zijn het ontvangen en geven van feedback
(terugkoppeling) via verbale of non-verbale signalen.
- Acceptatie: wil zeggen dat we bij het luisteren niet meteen oordelen. Het
kost vaak moeite om hetgeen gezegd wordt niet onmiddellijk te beoordelen,
het is beter ermee te wachten totdat de ander uitgesproken is.
- Compleetheid: betekend in dit verband dat je als luisteraar probeert een
zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de ander. Dit kun je onder andere
doen door middel van non-verbale signalen als lichaamstaal.
Verschillen in conventies met betrekking tot communicatie:
Verschillen in juiste gedrag in een situatie, het structureren van de informatie en
het gebruik van allerlei onbewuste linguïstische conventies.
Prosodische aspecten van taal: kleine tussenvoegsels (verbaal of non-
verbaal) die de beurtwisseling in het gesprek regelen. Geven aan of we luisteren
of iets willen zeggen. Vergemakkelijken het gesprek.
Denotatieve betekenis: van een woord heeft betrekking op de feitelijke zaak
waar het woord naar wijst.
Connotatieve betekenis: refereert ook aan de gedachten, gevoelens en de
sfeer die een woord oproept, je zou het de gevoelswaarde van het woord kunnen
noemen.
Taal:
Drempelwoordjes: hallo, e.d. kunnen de communicatie vergemakkelijken.
Metafoor: is in de letterkunde een stijlfiguur die ontstaat wanneer men, op
grond van een zekere overeenkomst in de ermee verbonden voorstelling of
betekenis, een woord door een ander woord vervangt, om daarmee de
voorstelling beeldend te maken.
, Digitale taal: de afgesproken taal, vaak gaat het hier om de gesproken taal: de
betekenis van woorden kan men decoderen.
Digitale taal: pictogrammen, uitdrukkingen, gebaren.
Analoge taal: voornamelijk betrekking op niet-afgesproken, vaak non-verbale,
communicatie. Lichaamstaal. Gebruik van de ruimte, manier waarop men
gevoelens toont.
Lichaamstaal: is een systeem van lichaamshoudingen, gezichtsuitdrukkingen en
lichaamsbewegingen waarmee, onbewust, boodschappen worden overgebracht.
Non-verbale taal is belangrijk. Wil je dit goed begrijpen dat moet je feedback
vragen.
Als mensen niet synchroon communiceren kan er veel mis gaan. Bv aan het
begin van het gesprek iets belangrijks vertellen of aan het einde.
Duur van oogcontact is bepalend. Mannen mogen langer in de ogen van vrouwen
kijken dan andersom. In veel culturen onbeleefd, op een leugen willen betrappen.
Neerslaan ogen teken van iets verbogen houden.
Mimiek. Westerse cultuur drukt een glimlach vriendelijkheid, verlegenheid of
geamuseerdheid uit. In het Westen is weinig mimiek de indruk van betrouwbaar
en beheersing.
Belangrijkste met non-verbale communicatie is te kijken wat de ander doet.
Daaruit afleiden wat jij kan doen.
Theorievorming over communicatie in relatie tot cultuur:
Andreas Eppink:
Onderscheid 4 cultuurtypen.
1. Wij-cultuur met impliciete communicatie (A-cultuur)
2. Wij-cultuur met expliciete communicatie (B-cultuur)
3. Ik-cultuur met impliciete communicatie (C-cultuur)
4. Ik-cultuur met expliciete communicatie (D-cultuur)
Pinto:
F-culturen: fijmazige culturen; normen en waarden met gedetailleerde
gedragsregels voor elke situatie. Scoren hoger op machtsafstand, collectivisme,
masculiniteit.
G-culturen: grofmazige culturen.
Gaat uit van dubbelperspectief: waarbij men probeert een situatie zowel vanuit
het eigen culturele perspectief als vanuit dat van de ander te bekijken. 3 stappen
methode:
1. Leer eigen normen, waarden en gedragscodes kennen. Welke daarvan
hebben invloed op jouw denken, handelen en communiceren?
2. Leer de (cultuurgebonden) normen, waarden en gedragscodes van andere
kennen. Daarbij moeten meningen gescheiden worden van feiten. Men moet
hierbij onderzoeken wat de functie van het vreemde gedrag van de ander is.
3. Stel vast hoe je in de gegeven situatie met de gevonden verschillen in
waarden en normen omgaat. Stel dan vast waar je eigen grenzen liggen met
betrekking tot aanpassing aan en acceptatie van de ander. Deze grenzen
worden aan de ander uitgelegd op een wijze die past bij de culturele
communicatiecodes van de ander.
Hofstede:
Interculturele communicatie in vier stappen aan te leren:
Communicatie:
Watzlawick:
Metacommunicatie: het uitwisselen van boodschappen over de communicatie.
Inhoudsniveau: is communicatie die iets zegt over de relatie die je met de
ander hebt.
Betrekkingsniveau: probeert men de communicatie inhoudelijk zo helder te
maken dat deze onafhankelijke is van de relatie tussen de gesprekspartners.
Komt tot uiting door impliciete boodschappen, intonatie, non-verbale signalen of
de context. Problemen en conflicten.
Impliciete communicatie: is een vorm van communicatie waarbij we niet
kunnen uitgaan van de letterlijke inhoud, maar waarbij we voor een juiste
interpretatie kennis moeten hebben van de spreker, de groep waartoe deze
behoort en de context waarin gesproken wordt.
Expliciete communicatie: heeft betrekking op boodschappen waarbij men voor
de juiste interpretatie kan volstaan met de inhoud van de boodschap.
Twee manieren van luisteren:
Passief: wordt alleen de binnenkomende informatie geabsorbeerd.
Actief: probeer je je in de ander te verplaatsen. Aantal kwaliteiten van belang:
- Intensiteit: heeft te maken met inzet: het menselijk brein kan het
gesprokene zelfs nog registeren op viermaal de spreeksnelheid. Een extra
inzet bij het luisteren in dus in principe mogelijk.
- Empathie: invoelen. Het is een proces waarbij je de gevoelens, gedachten
en geschiedenis van de ander wilt leren kennen. Bij empathisch luisteren
moet je wel oppassen niet jouw referentiekader op de ander te projecteren.
Een hulpmiddel hierbij kan zijn het ontvangen en geven van feedback
(terugkoppeling) via verbale of non-verbale signalen.
- Acceptatie: wil zeggen dat we bij het luisteren niet meteen oordelen. Het
kost vaak moeite om hetgeen gezegd wordt niet onmiddellijk te beoordelen,
het is beter ermee te wachten totdat de ander uitgesproken is.
- Compleetheid: betekend in dit verband dat je als luisteraar probeert een
zo compleet mogelijk beeld te krijgen van de ander. Dit kun je onder andere
doen door middel van non-verbale signalen als lichaamstaal.
Verschillen in conventies met betrekking tot communicatie:
Verschillen in juiste gedrag in een situatie, het structureren van de informatie en
het gebruik van allerlei onbewuste linguïstische conventies.
Prosodische aspecten van taal: kleine tussenvoegsels (verbaal of non-
verbaal) die de beurtwisseling in het gesprek regelen. Geven aan of we luisteren
of iets willen zeggen. Vergemakkelijken het gesprek.
Denotatieve betekenis: van een woord heeft betrekking op de feitelijke zaak
waar het woord naar wijst.
Connotatieve betekenis: refereert ook aan de gedachten, gevoelens en de
sfeer die een woord oproept, je zou het de gevoelswaarde van het woord kunnen
noemen.
Taal:
Drempelwoordjes: hallo, e.d. kunnen de communicatie vergemakkelijken.
Metafoor: is in de letterkunde een stijlfiguur die ontstaat wanneer men, op
grond van een zekere overeenkomst in de ermee verbonden voorstelling of
betekenis, een woord door een ander woord vervangt, om daarmee de
voorstelling beeldend te maken.
, Digitale taal: de afgesproken taal, vaak gaat het hier om de gesproken taal: de
betekenis van woorden kan men decoderen.
Digitale taal: pictogrammen, uitdrukkingen, gebaren.
Analoge taal: voornamelijk betrekking op niet-afgesproken, vaak non-verbale,
communicatie. Lichaamstaal. Gebruik van de ruimte, manier waarop men
gevoelens toont.
Lichaamstaal: is een systeem van lichaamshoudingen, gezichtsuitdrukkingen en
lichaamsbewegingen waarmee, onbewust, boodschappen worden overgebracht.
Non-verbale taal is belangrijk. Wil je dit goed begrijpen dat moet je feedback
vragen.
Als mensen niet synchroon communiceren kan er veel mis gaan. Bv aan het
begin van het gesprek iets belangrijks vertellen of aan het einde.
Duur van oogcontact is bepalend. Mannen mogen langer in de ogen van vrouwen
kijken dan andersom. In veel culturen onbeleefd, op een leugen willen betrappen.
Neerslaan ogen teken van iets verbogen houden.
Mimiek. Westerse cultuur drukt een glimlach vriendelijkheid, verlegenheid of
geamuseerdheid uit. In het Westen is weinig mimiek de indruk van betrouwbaar
en beheersing.
Belangrijkste met non-verbale communicatie is te kijken wat de ander doet.
Daaruit afleiden wat jij kan doen.
Theorievorming over communicatie in relatie tot cultuur:
Andreas Eppink:
Onderscheid 4 cultuurtypen.
1. Wij-cultuur met impliciete communicatie (A-cultuur)
2. Wij-cultuur met expliciete communicatie (B-cultuur)
3. Ik-cultuur met impliciete communicatie (C-cultuur)
4. Ik-cultuur met expliciete communicatie (D-cultuur)
Pinto:
F-culturen: fijmazige culturen; normen en waarden met gedetailleerde
gedragsregels voor elke situatie. Scoren hoger op machtsafstand, collectivisme,
masculiniteit.
G-culturen: grofmazige culturen.
Gaat uit van dubbelperspectief: waarbij men probeert een situatie zowel vanuit
het eigen culturele perspectief als vanuit dat van de ander te bekijken. 3 stappen
methode:
1. Leer eigen normen, waarden en gedragscodes kennen. Welke daarvan
hebben invloed op jouw denken, handelen en communiceren?
2. Leer de (cultuurgebonden) normen, waarden en gedragscodes van andere
kennen. Daarbij moeten meningen gescheiden worden van feiten. Men moet
hierbij onderzoeken wat de functie van het vreemde gedrag van de ander is.
3. Stel vast hoe je in de gegeven situatie met de gevonden verschillen in
waarden en normen omgaat. Stel dan vast waar je eigen grenzen liggen met
betrekking tot aanpassing aan en acceptatie van de ander. Deze grenzen
worden aan de ander uitgelegd op een wijze die past bij de culturele
communicatiecodes van de ander.
Hofstede:
Interculturele communicatie in vier stappen aan te leren:
