Hoofdstuk 11 – Antisociale agressieve gedragsstoornis
Bij dit probleemgebied worden andere mensen benadeeld en normen en waarden
overtreden; men spreekt dan van een antisociale, agressieve gedragsstoornis
(Conduct Disorder, CD). Deze stoornis is ernstiger dan de oppositioneel –
opstandige gedragsstoornis vanwege de agressiecomponent en het antisociale
gedrag. Er is gedurende langere tijd sprake van vechten, opzettelijk ergeren,
intimideren, drift, liegen etc.
Bij agressiestoornissen zijn er tekorten en vervormingen in de sociale
informatieverwerking. Agressieve kinderen lijken hun ervaringen te structureren
in termen van een boosheidsdispositie. Er is sprake van een tekortschietende
emotionele zelfregulatie, ze zijn snel gefrustreerd en weinig flexibel in het
omschakelen naar een andere houding ten opzichten van een situatie. De
omgeving ervaart meestal meer hinder dan het kind zelf en daarom is de
omgeving ook vaak de belangrijkste hulpvrager.
Deze kinderen zijn sterk egocentrisch, kunnen zich niet verplaatsen in anderen.
Ze zien de ander als instrument voor de eigen behoeftebevrediging en hebben
een geringe frustratietolerantie. Het zijn kinderen die weinig angst, pijn en
gevaar kennen en een gebrekkige zelfreflectie hebben. Kinderen met agressief
gedrag vertonen tekorten en vervormingen in de sociale informatieverwerking.
Dit proces verloopt normaal gesproken in zes stappen:
1) Decoderen van sociale tekens
2) Interpreteren van de sociale informatie
3) Zoeken naar het juiste antwoord op het sociale probleem
4) Evalueren en kiezen van het juiste antwoord
5) Uitvoeren van de gekozen oplossing
6) Evalueren van de uitvoering en terugkoppelen naar stap 1
Deze kinderen hebben een tekort aan zelfcontrole, waardoor ze vaak veel te
impulsief handelen.
Verder heeft het kind taal nodig om zijn gevoelens te herkennen, te benoemen en
die te gebruiken in de juiste context. Met taal kun je afstanden overbruggen.
Zelfspraak is hierbij een belangrijk begrip: het vertelt hoe iemand over zichzelf en
anderen denkt. Het geeft uiting aan iemands zelfcontrole. Opvoeders hebben een
belangrijke functie bij het aanleren van zelfspraak van kinderen: hardop denkend
kunnen ze aangeven hoe ze een bepaald probleem denken aan te pakken, hoe ze
eventueel vergissingen kunnen oplossen.
In de sociaal-cognitieve ontwikkeling zijn 3 basisvaardigheden belangrijk:
perspectieven kunnen differentiëren – mijn perspectief is niet hetzelfde als dat
van een ander; perspectief kunnen nemen – je kunnen verplaatsen in een ander;
perspectieven kunnen coördineren – het verbinden van de beide perspectieven.
Er zijn verschillende soorten antisociaal gedrag. Er kan sprake zijn van openlijk
(overt) antisociaal gedrag: dit pad loopt van pesten naar gewelddadigheden als
beroving en verkrachting. Daarnaast is er heimelijk (covert) antisociaal gedrag:
dit pad loopt van veelvuldig liegen via vandalisme naar ernstige diefstal. Anderen
noemen dit directe en indirecte agressie, waarbij onder deze laatste groep ook
het verspreiden van roddels, stoken of buitensluiten hoort (meisjes).
Of men spreekt over proactieve agressie (intimideren) en reactieve agressie
(vergelden). Bij proactieve agressie gaat het om koelbloedige, berekende
agressie.
Stibane beschrijft 4 verschillende theorieën over agressie:
1) Agressie als drift of instinct (psychoanalytische theorie)
Bij dit probleemgebied worden andere mensen benadeeld en normen en waarden
overtreden; men spreekt dan van een antisociale, agressieve gedragsstoornis
(Conduct Disorder, CD). Deze stoornis is ernstiger dan de oppositioneel –
opstandige gedragsstoornis vanwege de agressiecomponent en het antisociale
gedrag. Er is gedurende langere tijd sprake van vechten, opzettelijk ergeren,
intimideren, drift, liegen etc.
Bij agressiestoornissen zijn er tekorten en vervormingen in de sociale
informatieverwerking. Agressieve kinderen lijken hun ervaringen te structureren
in termen van een boosheidsdispositie. Er is sprake van een tekortschietende
emotionele zelfregulatie, ze zijn snel gefrustreerd en weinig flexibel in het
omschakelen naar een andere houding ten opzichten van een situatie. De
omgeving ervaart meestal meer hinder dan het kind zelf en daarom is de
omgeving ook vaak de belangrijkste hulpvrager.
Deze kinderen zijn sterk egocentrisch, kunnen zich niet verplaatsen in anderen.
Ze zien de ander als instrument voor de eigen behoeftebevrediging en hebben
een geringe frustratietolerantie. Het zijn kinderen die weinig angst, pijn en
gevaar kennen en een gebrekkige zelfreflectie hebben. Kinderen met agressief
gedrag vertonen tekorten en vervormingen in de sociale informatieverwerking.
Dit proces verloopt normaal gesproken in zes stappen:
1) Decoderen van sociale tekens
2) Interpreteren van de sociale informatie
3) Zoeken naar het juiste antwoord op het sociale probleem
4) Evalueren en kiezen van het juiste antwoord
5) Uitvoeren van de gekozen oplossing
6) Evalueren van de uitvoering en terugkoppelen naar stap 1
Deze kinderen hebben een tekort aan zelfcontrole, waardoor ze vaak veel te
impulsief handelen.
Verder heeft het kind taal nodig om zijn gevoelens te herkennen, te benoemen en
die te gebruiken in de juiste context. Met taal kun je afstanden overbruggen.
Zelfspraak is hierbij een belangrijk begrip: het vertelt hoe iemand over zichzelf en
anderen denkt. Het geeft uiting aan iemands zelfcontrole. Opvoeders hebben een
belangrijke functie bij het aanleren van zelfspraak van kinderen: hardop denkend
kunnen ze aangeven hoe ze een bepaald probleem denken aan te pakken, hoe ze
eventueel vergissingen kunnen oplossen.
In de sociaal-cognitieve ontwikkeling zijn 3 basisvaardigheden belangrijk:
perspectieven kunnen differentiëren – mijn perspectief is niet hetzelfde als dat
van een ander; perspectief kunnen nemen – je kunnen verplaatsen in een ander;
perspectieven kunnen coördineren – het verbinden van de beide perspectieven.
Er zijn verschillende soorten antisociaal gedrag. Er kan sprake zijn van openlijk
(overt) antisociaal gedrag: dit pad loopt van pesten naar gewelddadigheden als
beroving en verkrachting. Daarnaast is er heimelijk (covert) antisociaal gedrag:
dit pad loopt van veelvuldig liegen via vandalisme naar ernstige diefstal. Anderen
noemen dit directe en indirecte agressie, waarbij onder deze laatste groep ook
het verspreiden van roddels, stoken of buitensluiten hoort (meisjes).
Of men spreekt over proactieve agressie (intimideren) en reactieve agressie
(vergelden). Bij proactieve agressie gaat het om koelbloedige, berekende
agressie.
Stibane beschrijft 4 verschillende theorieën over agressie:
1) Agressie als drift of instinct (psychoanalytische theorie)
