Hoofdstuk 2 De juridische positie van de consument
Rechtsbronnen
Recht is een verzamelnaam voor alle regels die bestaan. De vindplaats van het
recht noemen we de rechtsbronnen. Er zijn vier rechtsbronnen:
De wet
Jurisprudentie
Internationale verdragen (gedragsregels opgesteld voor staten)
Gewoonterecht (langdurig gebruik in een zekere kring)
De belangrijkste bron in Nederland is de wet. Daar waar de wet niet eenduidig
kan worden uitgelegd of daar waar geen regels in de wet zijn vastgelegd, kunnen
rechters uitspraken doen. Deze uitspraken geven aan hoe de wet geïnterpreteerd
wort worden of hoe er in specifieke gevallen moet worden gehandeld. De
verzamelnaam voor deze uitspraken in de jurisprudentie, dit is een richtlijn
voor de rechtspraak in latere, soortgelijke gevallen.
Privaat- en publiekrecht
Het recht is onder te verdelen in verschillende soorten recht
Privaatrecht, ook wel burgerlijk- of civielrecht genoemd (burgers en
rechtspersonen)
Publiekrecht (tussen burgers en overheid, als de overheid handelt, en
tussen overheidsinstanties onderling)
Bij burgers kan er sprake zijn van zowel natuurlijke personen als rechtspersonen
(B.V., stichtingen en dergelijke). Een rechtspersoon is een juridische constructie
waaronder een organisatie kan optreden als persoon in het rechtsverkeer.
Het publiekrecht is te onderscheiden in 4 soorten.
Publiekre
cht
Staatsrec
Bestuursrec Belastingrec Strafrecht
ht ht ht
Strafrecht: Dit recht beschrijft de regels waaraan burgers en ondernemingen
zich moeten houden.
Staatsrecht: De taken, bevoegdheden en organisatie van bestuursorganen,
zoals de gemeentes.
Bestuursrecht: Het bestuursrecht heeft betrekking op de mogelijkheden die de
overheid heeft om regulerend op te treden ten aanzien van de maatschappij.
Deze wetten en regels staan allemaal in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Relatie tussen overheid en burger. Bijvoorbeeld: UWV, gemeente die een
vergunning uitgeeft etc.
Belastingrecht: Wetten en regels met betrekking tot de belastingen.
,
, Regelend en dwingend recht
Dwingend recht: mag niet van worden afgeweken. Wanneer dit toch gebeurd
ontstaat er een niet-rechtsgeldige situatie.
Regelend recht: hierbij mogen partijen wel afwijken van de wet. Ze kunnen
daarover onderling afspraken maken. Regelend recht geeft de partijen een
richtlijn over hoe zaken op een goede manier geregeld zouden kunnen worden.
Regelend recht wordt ook wel aanvullend recht genoemd.
Voorwaarden voor een rechtsgeldige (financiële)
overeenkomst
In het Burgerlijk Wetboek (BW) is geregeld aan welke eisen een overeenkomst
moet voldoen. De wet noemt vier eisen:
Wilsovereenstemming
Handelingsbekwaamheid
De bepaalbaarheid van wederzijdse verplichtingen
Een geoorloofde afspraak
Wilsovereenstemming
De wilsovereenstemming tussen beide partijen houdt in dat beide partijen
hebben verklaard de overeenkomst te willen, dit hoeft niet schriftelijk.
Handelingsbekwaamheid
Om een overeenkomst aan te gaan moet iemand handelingsbekwaam zijn. Een
persoon is handelingsbekwaam als hij/zij 18 jaar of ouder is, ook personen jonger
dan 18 jaar die al gehuwd zijn of zijn geweest zijn handelingsbekwaam. Iemand
die onder curatele is gesteld is niet handelingsbekwaam, deze persoon moet
toestemming hebben van de curator voor het verrichten van rechtshandelingen.
Bepaalbaarheid van de wederzijdse verplichtingen
Wederzijdse verplichtingen moeten bepaald zijn: er moet dus duidelijk
afgesproken worden wat het doel van de overeenkomst is. Het gaat hier om de
rechten en plichten van beide partijen.
Geoorloofde afspraak
Een overeenkomst is alleen geldig als iets is afgesproken wat is toegestaan. De
overeenkomst is dan geoorloofd. Spreken partijen iets af wat ongeoorloofd is,
dan geldt de overeenkomst niet. Een ongeoorloofde afspraak is:
Verboden door de wet
In strijd met de goede zeden
In strijd met de openbare orde
Vernietigbare overeenkomst
Een overeenkomst is vernietigbaar als de partijen bij het sluiten van de
overeenkomst niet hebben voldaan aan bepaalde vereisten van de wet. Deze
vereisten zijn:
Handelingsbekwaamheid
Bepaalbaarheid van de wederzijdse verplichtingen
Wilsovereenstemming