DE TAALONTWIKKELING VAN LEERLINGEN
STIMULEREN BIJ HET VAK WERELDORIËNTATIE
Een onderzoek naar hoe de taalontwikkeling van leerlingen in groep 3 effectief
gestimuleerd kan worden bij het vak Wereldoriëntatie.
Auteur: Esther Veenstra
Studentnummer: 4553853
Jaar: 2021-2022
Opleiding: Leerkracht basisonderwijs
Onderwijsinstelling: NHL Stenden
Plaats: Leeuwarden
Minor: Taalontwikkelend leren
Begeleider: Klarinske de Roos
,Inhoudsopgave
Voorwoord ...................................................................................................................................................... 3
1. Inleiding ...................................................................................................................................................... 4
1.1 Basisschool X......................................................................................................................................... 4
1.2 Onderwerp ............................................................................................................................................. 4
1.3 Aanleiding ............................................................................................................................................. 5
1.4 Persoonlijke motivatie ............................................................................................................................ 5
2. Probleemanalyse ......................................................................................................................................... 6
2.1 Maatschappelijke ontwikkeling .............................................................................................................. 6
2.2 Beschrijving van het praktijkprobleem................................................................................................... 6
2.3 Taalleeromgeving .................................................................................................................................. 7
3. Theoretisch kader ....................................................................................................................................... 8
3.1 Wat is de definitie van taalontwikkelend leren? ....................................................................................... 8
3.1.1 Taalontwikkelend lesgeven ................................................................................................................. 8
3.1.2 Taalontwikkelend leren..................................................................................................................... 10
3.1.3 Het verband tussen taalontwikkelend lesgeven en taalontwikkelend leren ........................................ 10
3.2 Hoe vindt er taalontwikkelend leren plaats? .......................................................................................... 12
3.2.1 Taalverwerving ................................................................................................................................. 12
3.2.2 Factoren ........................................................................................................................................... 12
3.3 Wat zijn de positieve effecten van taalontwikkelend leren? ................................................................... 14
3.3.1 Leerlingen......................................................................................................................................... 14
3.3.2 Leerkrachten..................................................................................................................................... 14
3.3.3 In de praktijk .................................................................................................................................... 15
3.4 Hoe kan het taalontwikkelend leren worden gestimuleerd bij leerlingen? ............................................ 16
3.4.1 Taalproductie en het taalleermechanisme ......................................................................................... 16
3.4.2 Didactische werkvormen ................................................................................................................... 17
3.4.3 Rol van de leerkracht ........................................................................................................................ 18
3.5 Wat verstaan we onder wereldoriëntatie en wat is het verband met taalontwikkelend leren?.............. 19
3.5.1 Samenhang taalontwikkelend leren en wereldoriëntatie ................................................................... 19
4. Probleemstelling ........................................................................................................................................ 20
4.1 Onderzoeksdoel.................................................................................................................................... 20
4.2 Onderzoeksvragen ............................................................................................................................... 20
4.3 Hypothese ............................................................................................................................................ 21
5. Onderzoeksontwerp .................................................................................................................................. 22
5.1 De onderzoeksgroep ............................................................................................................................. 22
5.2 Dataverzameling .................................................................................................................................. 22
1
, 5.3 Dataverwerking ................................................................................................................................... 23
5.4 Ethische kwesties ................................................................................................................................. 24
5.4 Tijdsplanning....................................................................................................................................... 24
6. Onderzoeksresultaten ............................................................................................................................... 25
7. Conclusie ................................................................................................................................................... 34
7.1 Aanbevelingen ..................................................................................................................................... 35
7.2 Discussie .............................................................................................................................................. 35
7.3 Vervolgonderzoek ................................................................................................................................ 36
8. Nawoord .................................................................................................................................................... 37
Literatuurlijst ............................................................................................................................................... 38
Bijlagen ......................................................................................................................................................... 41
2
, Voorwoord
Graag presenteer ik u hierbij het afstudeeronderzoek van ‘De taalontwikkeling
van leerlingen stimuleren bij het vak wereldoriëntatie’. Het onderzoek voor
deze scriptie is uitgevoerd op basisschool X. Dit onderzoek is geschreven in het
kader van mijn afstuderen aan de opleiding Leerkracht basisonderwijs. Tijdens
de minor Taalontwikkelend leren is de gelegenheid tot onderzoek geboden
waarna dit onderzoek tot stand is gekomen. Vanuit het lectoraat Meertaligheid
en Geletterdheid van de Hogeschool NHL-Stenden heeft onder andere Klarinske
de Roos ook haar steentje bijgedragen aan dit onderzoek.
3
STIMULEREN BIJ HET VAK WERELDORIËNTATIE
Een onderzoek naar hoe de taalontwikkeling van leerlingen in groep 3 effectief
gestimuleerd kan worden bij het vak Wereldoriëntatie.
Auteur: Esther Veenstra
Studentnummer: 4553853
Jaar: 2021-2022
Opleiding: Leerkracht basisonderwijs
Onderwijsinstelling: NHL Stenden
Plaats: Leeuwarden
Minor: Taalontwikkelend leren
Begeleider: Klarinske de Roos
,Inhoudsopgave
Voorwoord ...................................................................................................................................................... 3
1. Inleiding ...................................................................................................................................................... 4
1.1 Basisschool X......................................................................................................................................... 4
1.2 Onderwerp ............................................................................................................................................. 4
1.3 Aanleiding ............................................................................................................................................. 5
1.4 Persoonlijke motivatie ............................................................................................................................ 5
2. Probleemanalyse ......................................................................................................................................... 6
2.1 Maatschappelijke ontwikkeling .............................................................................................................. 6
2.2 Beschrijving van het praktijkprobleem................................................................................................... 6
2.3 Taalleeromgeving .................................................................................................................................. 7
3. Theoretisch kader ....................................................................................................................................... 8
3.1 Wat is de definitie van taalontwikkelend leren? ....................................................................................... 8
3.1.1 Taalontwikkelend lesgeven ................................................................................................................. 8
3.1.2 Taalontwikkelend leren..................................................................................................................... 10
3.1.3 Het verband tussen taalontwikkelend lesgeven en taalontwikkelend leren ........................................ 10
3.2 Hoe vindt er taalontwikkelend leren plaats? .......................................................................................... 12
3.2.1 Taalverwerving ................................................................................................................................. 12
3.2.2 Factoren ........................................................................................................................................... 12
3.3 Wat zijn de positieve effecten van taalontwikkelend leren? ................................................................... 14
3.3.1 Leerlingen......................................................................................................................................... 14
3.3.2 Leerkrachten..................................................................................................................................... 14
3.3.3 In de praktijk .................................................................................................................................... 15
3.4 Hoe kan het taalontwikkelend leren worden gestimuleerd bij leerlingen? ............................................ 16
3.4.1 Taalproductie en het taalleermechanisme ......................................................................................... 16
3.4.2 Didactische werkvormen ................................................................................................................... 17
3.4.3 Rol van de leerkracht ........................................................................................................................ 18
3.5 Wat verstaan we onder wereldoriëntatie en wat is het verband met taalontwikkelend leren?.............. 19
3.5.1 Samenhang taalontwikkelend leren en wereldoriëntatie ................................................................... 19
4. Probleemstelling ........................................................................................................................................ 20
4.1 Onderzoeksdoel.................................................................................................................................... 20
4.2 Onderzoeksvragen ............................................................................................................................... 20
4.3 Hypothese ............................................................................................................................................ 21
5. Onderzoeksontwerp .................................................................................................................................. 22
5.1 De onderzoeksgroep ............................................................................................................................. 22
5.2 Dataverzameling .................................................................................................................................. 22
1
, 5.3 Dataverwerking ................................................................................................................................... 23
5.4 Ethische kwesties ................................................................................................................................. 24
5.4 Tijdsplanning....................................................................................................................................... 24
6. Onderzoeksresultaten ............................................................................................................................... 25
7. Conclusie ................................................................................................................................................... 34
7.1 Aanbevelingen ..................................................................................................................................... 35
7.2 Discussie .............................................................................................................................................. 35
7.3 Vervolgonderzoek ................................................................................................................................ 36
8. Nawoord .................................................................................................................................................... 37
Literatuurlijst ............................................................................................................................................... 38
Bijlagen ......................................................................................................................................................... 41
2
, Voorwoord
Graag presenteer ik u hierbij het afstudeeronderzoek van ‘De taalontwikkeling
van leerlingen stimuleren bij het vak wereldoriëntatie’. Het onderzoek voor
deze scriptie is uitgevoerd op basisschool X. Dit onderzoek is geschreven in het
kader van mijn afstuderen aan de opleiding Leerkracht basisonderwijs. Tijdens
de minor Taalontwikkelend leren is de gelegenheid tot onderzoek geboden
waarna dit onderzoek tot stand is gekomen. Vanuit het lectoraat Meertaligheid
en Geletterdheid van de Hogeschool NHL-Stenden heeft onder andere Klarinske
de Roos ook haar steentje bijgedragen aan dit onderzoek.
3
