Economie samenvatting + begrippen boekje markt en overheid havo 5

Economie markt en overheid samenvatting + begrippen

Marktvormen Volkomen Oligopolie Monopolie Monopolische
concurrentie concurrentie
voorbeeld Valutamarkt, shell NS Boekwinkels,
veilingen slagers
Hetero/homogeen Homogeen Hetero/homogeen Homogeen heterogeen
Aantal vragers Veel Veel Veel veel
Aantal aanbieders Veel Weinig 1 Veel
Toegankelijkheid voor Makkelijk Moeilijk Slecht Makkelijk
nieuwe
Mogelijk marktgedrag Sterke Prijzenoorlogen Prijshoogte sterke
concurrentie dicteert de concurrentie op
op de prijs markt kwaliteit


Homogeen: als het voor de consument niet uitmaakt van welke aanbieder het product afkomstig is.
In de ogen van de consument zijn alle exemplaren van de product identiek.

Heterogeen: als het voor de consument wel uitmaakt van welke aanbieder het product afkomstig is.
Het product is in de ogen van de consument verschillend aan elkaar. (vb. telefoon van Apple of
Samsung)

Hoofdstuk 1

Volkomen concurrentie

Een volkomen concurrentie komt in de praktijk niet veel voor. Er zijn wel andere markten die deze
marktvorm benaderen, zoals veilingen of de valutamarkt.

Kenmerken van een volkomen concurrentie:

 Een groot aantal aanbieders: een individuele producent is klein en heeft geen invloed op de
prijs.
 Homogeen product
 Vrij toe- en uittreding: Er zijn geen belemmeringen om tot een markt toe te treden of uit te
stappen.
 Transparante markt: Vragers en aanbieders op de markt zijn op de hoogte van de totale
aanbod. Op de transparante markt is altijd 1 prijs mogelijk, namelijk de laagste prijs.



Degressief variabele kosten: de kosten nemen af naarmate er meer geproduceerd wordt. De
marginale kosten zijn lager dan de gemiddelde variabele kosten.

Progressief variabele kosten: de kosten nemen toe naarmate er meer geproduceerd wordt. De
marginale kosten zijn hoger dan de gemiddelde variabele kosten.

Proportioneel variabele kosten: de variabele kosten zijn per stuk hetzelfde. De marginale kosten zijn
gelijk aan de gemiddelde variabele kosten.

, Hoofdstuk 2

Monopolie

Kenmerken van een monopolie:

 1 aanbieder, veel vragers.
 Aanbieder heeft veel invloed op de prijs.
 Homogeen product
 Voorbeeld: NS



Collectieve vraaglijn: de vraaglijn van alle consumenten samen.  laat betalingsbereidheid zien. De
aanbieder is afhankelijk van de betalingsbereidheid van de consumenten.

Patent: Het alleenrecht op een product. Niemand anders mag het product namaken.

Prijsdiscriminatie: producten vragen verschillende prijzen aan verschillende groepen consumenten
voor hetzelfde product. Dit kan alleen als marktdelen strikt gescheiden zijn.

Privatisering: Als de overheid een taak afstoot en deze door een particulier bedrijf laat uitvoeren.

Totale opbrengsten: (TO) = GO x q

Maximale winst: MO = MK

Maximale omzet: MO = 0

Break-even: TO =TK



Hoofdstuk 3

Oligopolie

Kenmerken van een oligopolie:

 Weinig aanbieders, veel vragers
 Homogeen of heterogeen product
 Veel kans op een prijzenoorlog doordat er weinig concurrenten (aanbieders) zijn. 
aanbieders maken gebruik van productdifferentiatie.
 Voorbeeld: markt voor mobiele telefonie, shell

Productdifferentiatie: het geven van eigen kenmerken aan een product met als doel het
marktaandeel te vergroten. Een product wordt hierdoor heterogener.

Kartel: aanbieders maken onderling afspraken met als doel om concurrentie te verminderen.

Homogeen oligopolie:

 Consument heeft weinig alternatieven, doordat er maar weinig aanbieders zijn
 Maar ziet geen verschil tussen het aanbod van een product
 Aanbieder heeft beperkte invloed op de prijs!