Kennislijn
College 1
Leerdoel 1: je kent het autonome en zorgende mensbeeld en de mensbeelden van Hobbes
en Rousseau.
Leerdoel 2: je kunt verschillende doelen van het sociaal werk omschrijven.
Leerdoel 3: je weet dat wetenschappelijke disciplines binnen het sociaal werk belangrijk zijn.
Als sociaal werker heb je een taak in de samenleving. Je draagt bij aan het welzijn van het
individu en de samenleving in zijn al geheel.
Maatschappelijke vraagstukken kunnen zijn: armoede, eenzaamheid en jeugdzorg.
De filosofie stelt vragen daar waar iets vanzelfsprekend lijkt. Filosofie onderzoekt het
‘onbekende’. Je blijven verwonderen is daarbij van belang.
Sociologie is een wetenschap die zich bezighoudt met het verklaren van gedrag van
individuen en groepen van mensen vanuit de maatschappelijke invloeden die ze ondergaan.
Recht is een verzamelnaam voor alle regels die er bestaan. In de regels staat wat je wel en
wat je niet mag doen. Soms staat er ook in op welke manier je iets moet doen.
Maatschappelijke opdracht: de taak die sociaalwerker volgens het werkveld en de
samenleving heeft. (Belangrijke rol speelt de opdrachtgever, de overheid)
GLOBAL DEFINITION OF SOCIAL WORK, 2014
VERTALING GLOBAL DEFINITION
i. Sociaal werk is een praktijk-gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen
bevordert.
ii. Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid
en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk.
iii. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale wetenschappen, menswetenschappen
en inheemse en lokale vormen van kennis, engageert sociaal werk mensen en structuren om
levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te bevorderen.
,In de loop van de geschiedenis veranderen samenlevingen. Als een samenleving verandert,
dan verandert ook de blik op wat een sociaal werker 'moet' doen. Het doel verandert dus
steeds. Dit is een dynamisch proces.
Perspectieven op sociaal werk
Rehabilitatie is een vorm van hulpverlening aan mensen met (langdurige) psychiatrische
problemen. Het doel is mensen te ondersteunen in hun herstelproces en bij hun deelname
aan de samenleving. (Er wordt niet alleen naar de beperkingen van een cliënt gekeken maar
vooral naar de mogelijkheden)
De sociaal-collectieve benadering richt zich op het verbeteren van de maatschappelijke
positie van de meest onderdrukte en achtergestelde groepen. (Bijvoorbeeld door groepen
te helpen emanciperen of door de samenleving te veranderen).
Individueel-reformisme benadering wordt sociaal werk gezien als een vorm van
dienstverlening aan de cliënt. Gericht op aanbod (weinig vraaggericht). Het veranderen van
de maatschappij is niet aan de orde (meer gericht op behoud). (Bijvoorbeeld individuele
schuldhulpverlening)
Lebensweltorientierung stelt de leefwereld van de cliënt centraal (die Lebenswelt). Welke
problemen doen zich voor in het alledaagse bestaan? (der Alltag). Stimuleert de
zelfredzaamheid van de cliënt, zodat deze goed kan functioneren in het leven van alledag.
Menschenrechtsprofession Vanuit deze opvatting kunnen drie centrale opdrachten voor het
sociaal werk worden benoemd: • Bescherming van personen tegen schendingen van hun
rechten. • Verzetten tegen systematische schendingen van mensenrechten. •
Mensenrechteneducatie en ervoor zorgen dat instanties deze rechten waarborgen.
Centrale waarde sociaal werker
Artikel 1: bevorderen menselijke waardigheid De sociaal werker respecteert, erkent en
bevordert de menselijke waardigheid van de unieke persoon. Het beroepsmatig handelen
van de sociaal werker is erop gericht de burger/cliënt binnen zijn sociaalculturele context, en
in wisselwerking met zijn omgeving tot zijn recht te laten komen.
, Mensbeeld is een idee/voorstelling van het mens zijn. Er zijn 2 overheersende
mensenbeelden:
AUTONOOM MENSBEELD
Uitgangspunten:
i. Mensen zijn zelfstandig en vrij en kunnen over hun eigen leven beslissen.
ii. Vrijheid is belangrijker dan solidariteit.
iii. Mensen zijn verantwoordelijk voor hun handelen.
iv. Grootste bedreiging voor mensen met een autonoom mensbeeld: inmenging in de
bestaansvrijheid.
ZORGEND MENSBEELD
Uitgangspunten:
i. Mensen zijn sociaal en relationeel. Ze zijn betrokken bij elkaar.
ii. De zorg voor jezelf en voor elkaar staat centraal.
iii. De context is essentieel.
iv. De grootste bedreiging is: verlaten worden.
Is de mens van nature slecht of goed?
THOMAS HOBBES (1588-1679) JEAN-JACQUES ROUSSEAU (1712-1778)
▪ De mens is van nature slecht. ▪ De mens is van nature goed.
▪ Jaloezie, strijd en streven naar zelfbehoud ▪ De oorspronkelijke mens is vrij (van
in combinatie met schaarste leiden tot een regels), onafhankelijk van anderen. Er is
oorlog van allen tegen allen. geen maatschappelijke ongelijkheid.
▪ We worden elkaars vijanden, door de ▪ De maatschappij verpest de mens (bezit,
gelijke kans onze doelen te verwezenlijken. regels & wetten).
▪ Niemand is te vertrouwen.
▪ De mens is een (sociaal) gevoelswezen.
▪ Oplossing: sociaal contract (om veiligheid Medelijden is een ‘oorspronkelijke deugd’).
te garanderen). ▪ Garantie van vrijheid? Sociaal contract: de
algemene wil.
College 1
Leerdoel 1: je kent het autonome en zorgende mensbeeld en de mensbeelden van Hobbes
en Rousseau.
Leerdoel 2: je kunt verschillende doelen van het sociaal werk omschrijven.
Leerdoel 3: je weet dat wetenschappelijke disciplines binnen het sociaal werk belangrijk zijn.
Als sociaal werker heb je een taak in de samenleving. Je draagt bij aan het welzijn van het
individu en de samenleving in zijn al geheel.
Maatschappelijke vraagstukken kunnen zijn: armoede, eenzaamheid en jeugdzorg.
De filosofie stelt vragen daar waar iets vanzelfsprekend lijkt. Filosofie onderzoekt het
‘onbekende’. Je blijven verwonderen is daarbij van belang.
Sociologie is een wetenschap die zich bezighoudt met het verklaren van gedrag van
individuen en groepen van mensen vanuit de maatschappelijke invloeden die ze ondergaan.
Recht is een verzamelnaam voor alle regels die er bestaan. In de regels staat wat je wel en
wat je niet mag doen. Soms staat er ook in op welke manier je iets moet doen.
Maatschappelijke opdracht: de taak die sociaalwerker volgens het werkveld en de
samenleving heeft. (Belangrijke rol speelt de opdrachtgever, de overheid)
GLOBAL DEFINITION OF SOCIAL WORK, 2014
VERTALING GLOBAL DEFINITION
i. Sociaal werk is een praktijk-gebaseerd beroep en een academische discipline die sociale
verandering en ontwikkeling, sociale cohesie, empowerment en bevrijding van mensen
bevordert.
ii. Principes van sociale rechtvaardigheid, mensenrechten, collectieve verantwoordelijkheid
en respect voor diversiteit staan centraal in het sociaal werk.
iii. Onderbouwd door sociaalwerktheorieën, sociale wetenschappen, menswetenschappen
en inheemse en lokale vormen van kennis, engageert sociaal werk mensen en structuren om
levensuitdagingen en problemen aan te pakken en welzijn te bevorderen.
,In de loop van de geschiedenis veranderen samenlevingen. Als een samenleving verandert,
dan verandert ook de blik op wat een sociaal werker 'moet' doen. Het doel verandert dus
steeds. Dit is een dynamisch proces.
Perspectieven op sociaal werk
Rehabilitatie is een vorm van hulpverlening aan mensen met (langdurige) psychiatrische
problemen. Het doel is mensen te ondersteunen in hun herstelproces en bij hun deelname
aan de samenleving. (Er wordt niet alleen naar de beperkingen van een cliënt gekeken maar
vooral naar de mogelijkheden)
De sociaal-collectieve benadering richt zich op het verbeteren van de maatschappelijke
positie van de meest onderdrukte en achtergestelde groepen. (Bijvoorbeeld door groepen
te helpen emanciperen of door de samenleving te veranderen).
Individueel-reformisme benadering wordt sociaal werk gezien als een vorm van
dienstverlening aan de cliënt. Gericht op aanbod (weinig vraaggericht). Het veranderen van
de maatschappij is niet aan de orde (meer gericht op behoud). (Bijvoorbeeld individuele
schuldhulpverlening)
Lebensweltorientierung stelt de leefwereld van de cliënt centraal (die Lebenswelt). Welke
problemen doen zich voor in het alledaagse bestaan? (der Alltag). Stimuleert de
zelfredzaamheid van de cliënt, zodat deze goed kan functioneren in het leven van alledag.
Menschenrechtsprofession Vanuit deze opvatting kunnen drie centrale opdrachten voor het
sociaal werk worden benoemd: • Bescherming van personen tegen schendingen van hun
rechten. • Verzetten tegen systematische schendingen van mensenrechten. •
Mensenrechteneducatie en ervoor zorgen dat instanties deze rechten waarborgen.
Centrale waarde sociaal werker
Artikel 1: bevorderen menselijke waardigheid De sociaal werker respecteert, erkent en
bevordert de menselijke waardigheid van de unieke persoon. Het beroepsmatig handelen
van de sociaal werker is erop gericht de burger/cliënt binnen zijn sociaalculturele context, en
in wisselwerking met zijn omgeving tot zijn recht te laten komen.
, Mensbeeld is een idee/voorstelling van het mens zijn. Er zijn 2 overheersende
mensenbeelden:
AUTONOOM MENSBEELD
Uitgangspunten:
i. Mensen zijn zelfstandig en vrij en kunnen over hun eigen leven beslissen.
ii. Vrijheid is belangrijker dan solidariteit.
iii. Mensen zijn verantwoordelijk voor hun handelen.
iv. Grootste bedreiging voor mensen met een autonoom mensbeeld: inmenging in de
bestaansvrijheid.
ZORGEND MENSBEELD
Uitgangspunten:
i. Mensen zijn sociaal en relationeel. Ze zijn betrokken bij elkaar.
ii. De zorg voor jezelf en voor elkaar staat centraal.
iii. De context is essentieel.
iv. De grootste bedreiging is: verlaten worden.
Is de mens van nature slecht of goed?
THOMAS HOBBES (1588-1679) JEAN-JACQUES ROUSSEAU (1712-1778)
▪ De mens is van nature slecht. ▪ De mens is van nature goed.
▪ Jaloezie, strijd en streven naar zelfbehoud ▪ De oorspronkelijke mens is vrij (van
in combinatie met schaarste leiden tot een regels), onafhankelijk van anderen. Er is
oorlog van allen tegen allen. geen maatschappelijke ongelijkheid.
▪ We worden elkaars vijanden, door de ▪ De maatschappij verpest de mens (bezit,
gelijke kans onze doelen te verwezenlijken. regels & wetten).
▪ Niemand is te vertrouwen.
▪ De mens is een (sociaal) gevoelswezen.
▪ Oplossing: sociaal contract (om veiligheid Medelijden is een ‘oorspronkelijke deugd’).
te garanderen). ▪ Garantie van vrijheid? Sociaal contract: de
algemene wil.
