Preventie en bestraffing
Inhoudsopgave
Week 1: Van resocialisatie naar risk society……………………………………………………………………………………………………..2
Week 2: Effecten van straffen: wat werkt?.............................................................................................................5
Week 3: penologie: nieuw, nieuwer, nieuwst……………………………………………………………………………………………………10
Week 4: De gevangenis……………………………………………………………………………………………………………………………………..14
Week 5: De openbare ruimte……………………………………………………………………………………………………………………………17
Week 6: predictive policing………………………………………………………………………………………………………………………………23
Week 7: literatuurlijst………………………………………………………………………………………………………………………………………27
, Week 1: Van resocialisatie naar risk society
Artikel Garland:
1950-1970/80 Penal welfare state (welvaartsmaatschappij)
1970-1980: verandering in perceptie van veiligheid en maatregelen.
Post-1980: veiligheidsmaatschappij
Kernbegrippen:
- Penal-Welfare state
- Resocialisatie
- Risk-society/ veiligheidsmaatschappij
- High crime societies
- Responsabilisering
Penal-Welfare state
- Welvaartsmaatschappij 1950-1970 (1990 NL): mensen in een lagere positie worden onderhouden door de staat
en sociale voorzieningen. De staat is verantwoordelijk voor het onderhouden van verschillende groepen in de
samenleving.
- In dit paradigma ligt de nadruk op resocialisatie van delinquenten, vermindering van harde maatregelen en het
erkennen van de rechten van verdachten en gevangenen. Instituties in het veld van criminaliteitsbestrijding en
veiligheidshandhaving, zoals politie, justitie en het gevangeniswezen, werden vormgegeven aan de hand van dit
paradigma
Kenmerken van Penal Welfarism
- Oorzaken van criminaliteit: sociale omgeving en maatschappelijke kansen van individuele burgers.
Mensen gaan het criminele pad op, doordat zij in bepaalde sociale omgeving zitten waar crimineel gedrag
wordt aangemoedigd of zij hebben geen goede maatschappelijke kansen gekregen.
- Staat is verantwoordelijk voor dit probleem
Geven een grote rol aan professionals.
- Straffen gericht op corrigeren van afwijkend gedrag, doel is resocialisatie.
Criminaliteit werd verklaard vanuit sociale factoren, op basis hiervan kan je mensen dus weer terugbrengen
in de samenleving.
- Grote rol van experts
- Dader staat centraal
Waar komt dit idee vandaan?
- Brede populariteit van de verzorgingsstaat.
- Opkomst van experts en professionals. Gezondheidszorg
- Modernistisch idee over de samenleving: technisch, niet emotioneel. Geen zaken zoals vergelding etc.
- Nadruk op rationele beslissingen.
- Straffen is niks politieks, maar technisch.
- Support van de middenklasse en elite.
De elite, de professionele middenklassen en professionals van de publieke sector hebben de meeste support
gegeven aan de welvaartsstaat. Er zijn hiervoor 3 redenen
- Economische en politieke belangen bij de welvaartsstaat. Deze groepen hadden het meeste te winnen met
bijvoorbeeld verplichte verzekeringen en nationale gezondheidszorg
- Voor de professionele middenklassen is een beschaafde houding ten opzichte van misdaad een teken van
cultureel onderscheid
- De derde overweging heeft te maken met de sociale afstand die de professionele middenklasse tot nu toe
scheidde van misdaad en onveiligheid
Kritische noten over dit beleid
- Leuk in theorie, werkt het ook in de praktijk?
- Wie zijn die experts? Wie controleert die experts?
2
, - De staat als centrale actor? Is dit wel de beste actor om dit aan te pakken? Staat niet dicht bij de gemeenschap.
- Wat is die ‘normale’ burger?
De modelburger bepaalt het normatieve idee. Dit is het idee van heropvoeden en mensen terug laten keren
in de samenleving
Penal Welfarism in crisis: post 1970
Kritiek uit twee hoeken:
1. Het system werkt niet, want het is niet rechtvaardig.
o Het neemt niet serieus mee hoe verschillende etnische minderheden onderling met elkaar omgaan
en hoe dit impact heeft op de resocialisatie
2. Het systeem werkt niet want het is te ‘soft’.
Enorme stijging van de geregistreerde criminaliteit. Oorzaken:
1. Stijging van de welvaart er is dus ook meer om te stelen etc.
2. Minder sociale controle minder nauwe sociale contacten/gezinnen met twee verdieners dus vaker weg.
3. Rol van de media rapporteert vaker over misdaad, sensationeel, gevoel van onveiligheid neemt hierdoor
toe.
Idee van Penal Welfare state komt hierdoor in een bepaalde crisis. Mensen geloven er niet echt meer in en voelen
zich onveilig. De strafrechtsstaat wordt als onvoldoende gezien (klassiek strafrecht: eerst moet er criminaliteit zijn
gepleegd voordat de politie ingrijpt).
Artikel Zedner:
Opkomst van de veiligheidsmaatschappij (risk society)
Vanaf jaren ‘70-80 kunnen samenlevingen worden aangemerkt als high crime society (criminaliteit als een normaal
verschijnsel). Gevoel van acceptatie dat criminaliteit onderdeel is van ons dagelijks leven. Het is er gewoon,
onderdeel van onze samenleving en het gaat niet per se weg. Wij hoeven niet te begrijpen waar het precies vandaan
komt. Wel belangrijk is meten, controleren en voorkomen. Hoe kunnen wij het managen?
- Groter gevoel van zekerheid en controle.
- Voorkomen van criminaliteit staat centraal (preventie). Beveiliging wordt ingezet om kansen te verkleinen tot de
mogelijkheid van criminaliteit.
- Verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de staat (welvaartsmaatschappij), maar ook bij individuen en particuliere
organisaties. Er is hierbij een enorme groei in particuliere beveiliging
- Het slachtoffer gaat steeds meer centraal staan. Het slachtoffer krijgt dan ook spreekrecht
- Vertaalt zich in twee nieuwe ontwikkelingen.
- Van post-crime naar pre-crime
Post-crime: misdaad gezien als schade of wangedrag. Straf is erop gericht dit gedrag te corrigeren, doel is
dus resocialisatie
Pre-crime: anticiperen op en voorkomen wat nog niet gebeurd is. Risico-analyses.
Trend 1: opkomst van liberaal gedachtegoed over harder straffen. Minder begrip voor criminelen. Zero-sum game:
winst van de dader is het verlies van de erkenning van het slachtoffer.
- Resocialisatie: van romantisch naar realistisch.
- Nadruk resocialisatie naar vergelding.
- Resocialisatie verdwijnt niet, maar is afhankelijk van het gedrag van de gedetineerde. Goed gedrag =
resocialiseren.
- Niet de dader centraal, maar de slachtoffers en samenleving als geheel (zowel directe als indirecte
slachtoffers).
Trend 2: preventief optreden tegen criminaliteit. Het voorkomen, voordat het de gelegenheid krijgt =
veiligheidsdenken.
- Criminaliteit is een rationele keuze. Op basis hiervan moeten wij dus ingrijpen. (Rationele keuze theorie)
- Calculeren, voorspellen en preventief ingrijpen.
- Nieuwe technologieën bieden mogelijkheden om de samenleving meer te controleren.
3
Inhoudsopgave
Week 1: Van resocialisatie naar risk society……………………………………………………………………………………………………..2
Week 2: Effecten van straffen: wat werkt?.............................................................................................................5
Week 3: penologie: nieuw, nieuwer, nieuwst……………………………………………………………………………………………………10
Week 4: De gevangenis……………………………………………………………………………………………………………………………………..14
Week 5: De openbare ruimte……………………………………………………………………………………………………………………………17
Week 6: predictive policing………………………………………………………………………………………………………………………………23
Week 7: literatuurlijst………………………………………………………………………………………………………………………………………27
, Week 1: Van resocialisatie naar risk society
Artikel Garland:
1950-1970/80 Penal welfare state (welvaartsmaatschappij)
1970-1980: verandering in perceptie van veiligheid en maatregelen.
Post-1980: veiligheidsmaatschappij
Kernbegrippen:
- Penal-Welfare state
- Resocialisatie
- Risk-society/ veiligheidsmaatschappij
- High crime societies
- Responsabilisering
Penal-Welfare state
- Welvaartsmaatschappij 1950-1970 (1990 NL): mensen in een lagere positie worden onderhouden door de staat
en sociale voorzieningen. De staat is verantwoordelijk voor het onderhouden van verschillende groepen in de
samenleving.
- In dit paradigma ligt de nadruk op resocialisatie van delinquenten, vermindering van harde maatregelen en het
erkennen van de rechten van verdachten en gevangenen. Instituties in het veld van criminaliteitsbestrijding en
veiligheidshandhaving, zoals politie, justitie en het gevangeniswezen, werden vormgegeven aan de hand van dit
paradigma
Kenmerken van Penal Welfarism
- Oorzaken van criminaliteit: sociale omgeving en maatschappelijke kansen van individuele burgers.
Mensen gaan het criminele pad op, doordat zij in bepaalde sociale omgeving zitten waar crimineel gedrag
wordt aangemoedigd of zij hebben geen goede maatschappelijke kansen gekregen.
- Staat is verantwoordelijk voor dit probleem
Geven een grote rol aan professionals.
- Straffen gericht op corrigeren van afwijkend gedrag, doel is resocialisatie.
Criminaliteit werd verklaard vanuit sociale factoren, op basis hiervan kan je mensen dus weer terugbrengen
in de samenleving.
- Grote rol van experts
- Dader staat centraal
Waar komt dit idee vandaan?
- Brede populariteit van de verzorgingsstaat.
- Opkomst van experts en professionals. Gezondheidszorg
- Modernistisch idee over de samenleving: technisch, niet emotioneel. Geen zaken zoals vergelding etc.
- Nadruk op rationele beslissingen.
- Straffen is niks politieks, maar technisch.
- Support van de middenklasse en elite.
De elite, de professionele middenklassen en professionals van de publieke sector hebben de meeste support
gegeven aan de welvaartsstaat. Er zijn hiervoor 3 redenen
- Economische en politieke belangen bij de welvaartsstaat. Deze groepen hadden het meeste te winnen met
bijvoorbeeld verplichte verzekeringen en nationale gezondheidszorg
- Voor de professionele middenklassen is een beschaafde houding ten opzichte van misdaad een teken van
cultureel onderscheid
- De derde overweging heeft te maken met de sociale afstand die de professionele middenklasse tot nu toe
scheidde van misdaad en onveiligheid
Kritische noten over dit beleid
- Leuk in theorie, werkt het ook in de praktijk?
- Wie zijn die experts? Wie controleert die experts?
2
, - De staat als centrale actor? Is dit wel de beste actor om dit aan te pakken? Staat niet dicht bij de gemeenschap.
- Wat is die ‘normale’ burger?
De modelburger bepaalt het normatieve idee. Dit is het idee van heropvoeden en mensen terug laten keren
in de samenleving
Penal Welfarism in crisis: post 1970
Kritiek uit twee hoeken:
1. Het system werkt niet, want het is niet rechtvaardig.
o Het neemt niet serieus mee hoe verschillende etnische minderheden onderling met elkaar omgaan
en hoe dit impact heeft op de resocialisatie
2. Het systeem werkt niet want het is te ‘soft’.
Enorme stijging van de geregistreerde criminaliteit. Oorzaken:
1. Stijging van de welvaart er is dus ook meer om te stelen etc.
2. Minder sociale controle minder nauwe sociale contacten/gezinnen met twee verdieners dus vaker weg.
3. Rol van de media rapporteert vaker over misdaad, sensationeel, gevoel van onveiligheid neemt hierdoor
toe.
Idee van Penal Welfare state komt hierdoor in een bepaalde crisis. Mensen geloven er niet echt meer in en voelen
zich onveilig. De strafrechtsstaat wordt als onvoldoende gezien (klassiek strafrecht: eerst moet er criminaliteit zijn
gepleegd voordat de politie ingrijpt).
Artikel Zedner:
Opkomst van de veiligheidsmaatschappij (risk society)
Vanaf jaren ‘70-80 kunnen samenlevingen worden aangemerkt als high crime society (criminaliteit als een normaal
verschijnsel). Gevoel van acceptatie dat criminaliteit onderdeel is van ons dagelijks leven. Het is er gewoon,
onderdeel van onze samenleving en het gaat niet per se weg. Wij hoeven niet te begrijpen waar het precies vandaan
komt. Wel belangrijk is meten, controleren en voorkomen. Hoe kunnen wij het managen?
- Groter gevoel van zekerheid en controle.
- Voorkomen van criminaliteit staat centraal (preventie). Beveiliging wordt ingezet om kansen te verkleinen tot de
mogelijkheid van criminaliteit.
- Verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de staat (welvaartsmaatschappij), maar ook bij individuen en particuliere
organisaties. Er is hierbij een enorme groei in particuliere beveiliging
- Het slachtoffer gaat steeds meer centraal staan. Het slachtoffer krijgt dan ook spreekrecht
- Vertaalt zich in twee nieuwe ontwikkelingen.
- Van post-crime naar pre-crime
Post-crime: misdaad gezien als schade of wangedrag. Straf is erop gericht dit gedrag te corrigeren, doel is
dus resocialisatie
Pre-crime: anticiperen op en voorkomen wat nog niet gebeurd is. Risico-analyses.
Trend 1: opkomst van liberaal gedachtegoed over harder straffen. Minder begrip voor criminelen. Zero-sum game:
winst van de dader is het verlies van de erkenning van het slachtoffer.
- Resocialisatie: van romantisch naar realistisch.
- Nadruk resocialisatie naar vergelding.
- Resocialisatie verdwijnt niet, maar is afhankelijk van het gedrag van de gedetineerde. Goed gedrag =
resocialiseren.
- Niet de dader centraal, maar de slachtoffers en samenleving als geheel (zowel directe als indirecte
slachtoffers).
Trend 2: preventief optreden tegen criminaliteit. Het voorkomen, voordat het de gelegenheid krijgt =
veiligheidsdenken.
- Criminaliteit is een rationele keuze. Op basis hiervan moeten wij dus ingrijpen. (Rationele keuze theorie)
- Calculeren, voorspellen en preventief ingrijpen.
- Nieuwe technologieën bieden mogelijkheden om de samenleving meer te controleren.
3
