Samenvatting Stralingsdeskundigheid leerdoelen periode 5

 De student heeft kennis van celbiologie en kan de radiobiologische gevolgen
van straling begrijpen, verklaren en inschatten door middel van achterliggende
theorie.
 Een beschrijving te geven van de bouw van een cel.




o




o DNA opbouw
 Te beschrijven hoe de mitose en meiose verlopen.
o Mitose: Uit de moedercel ontstaan twee identieke dochtercellen met elk twee
chromosomen; Verdubbeling van chromosomen
 Ontstaan van diploïde cellen: Cel met van elk chromosoom twee
exemplaren
 Normale conditie voor somatische cellen: Lichaamscellen
o Meiose: Uit de moedercel ontstaan twee dochtercellen met elk één
chromosoom die zich weer splitsen tot in totaal vier geslachtscellen; Halvering
van chromosomen
 Ontstaan (uit diploïde cellen) van haploïde cellen: Cel met van elk
chromosoom slechts één exemplaar
 Dit zijn de gameten: Geslachtscellen  elk één van vader en
moeder voor embryo
o Cel kan delen in 4 verschillende fasen
o

, o
 Te beschrijven welke soorten DNA schade kunnen ontstaan
o Punt mutaties (base modificaties): Verkeerd gekoppeld nucleotide
 Veroorzaakt tumor vorming en genetische effecten





o Enkelstrengs breuken: Breuk aan één kant van nucleotide streng
 Meer veroorzaakt bij lage LET





o Dubbelstrengs breuken: Breuk aan beide kanten van nucleotide streng
 Meer veroorzaakt bij hoge LET
 Veroorzaakt celdood en genetische effecten





o Cross linking: Extra verbinding tussen de basen





 Te beschrijven wat het gevolg van deze DNA schade is

, Beschrijven welke schade kan ontstaan door straling en hoe dit tot
tumorvorming en genetische effecten kan leiden.
o DNA schade moet hersteld worden middels een aantal reparatie
mechanismes:





 Base excision repair (BER): 1 base vervangen
 Nucleotide excisie repair (NER): Hele streng DNA vervangen
 Homologus recombination (HR): Sequentie vervangen naar
voorbeeld van eenzelfde sequentie elders in celkern (verder op in
DNA zit zelfde sequentie)
 Van belang bij sequenties met belangrijke genetische
informatie
 Nong homolgus end joining (NHEJ): Losse einden verbinden
 Gebeurt bij onbelangrijke sequenties
 Nadeel: Erg foutgevoelig
 Vormen van foutief hersteld DNA:
 Deleties: Stukjes DNA ontbreken
 Reciproke translocaties: Dubbelstrengs breuken op
verkeerde wijze aan elkaar gezet OF losse fragmenten DNA
aanwezig
o DNA niet succesvol gerepareerd, dan:
 Celdood
 Apoptose: Geprogrammeerde celdood; Cellen die niet meer
nodig zijn, worden uitgeschakeld; Cel deelt zichzelf niet meer
en zet zichzelf aan tot actief doden middels aanval van
fagocyten (actief)
 Necrose: Afsterven van cellen; Cel valt uit elkaar door scheur
in wand (passief)




