Gezondheidsbevordering en preventie voor verpleegkundige en
verpleegkundig specialisten
Hoofdstuk 5 Gezondheidsbescherming en collectieve preventie voor
verpleegkundigen
Gezondheidsbescherming en collectieve preventie hebben beide als doel de
gezondheid van de Nederlandse bevolking te beschermen en te bevorderen en
tevens gezondheidswinst te boeken.
Gezondheidsbescherming heeft in het verleden substantieel bijgedragen aan
gezondheidswinst, onder andere bij groeistoornissen, infectieziektebestrijding,
winst op het gebied van de geestelijke gezondheid en ongevallen.
Collectieve preventie heeft tot gezondheidswinst geleid bij onder meer
kinderziekten, PKU (fenylketonurie), CHT (congenitale hypothyreoïdie) en
tuberculose.
5.1 Gezondheidsbescherming
Vanuit preventie bezien is gezondheidsbescherming, of health protection, een
belangrijk middel om te komen tot gezondheidswinst voor de gehele bevolking.
Gezondheidsbescherming beoogt een belangrijke bijdrage te leveren aan het
optimaliseren van de volksgezondheid. Bij gezondheidsbescherming gaat het om:
Het opsporen en onschadelijk maken van gevaren voor de gezondheid, die
voortvloeien uit de wisselwerking tussen mens en producten.
Gezondheidsbescherming omvat alle wet- en regelgeving en de daarmee
verbonden activiteiten, zoals inspectie en controle, gericht op het beheersen van
mogelijke schadelijke (chemische, fysische en/of biotische) invloeden vanuit de
fysieke omgeving op de volksgezondheid.
Gezondheidsbeschermende maatregelen die substantieel hebben bijgedragen
aan de gezondheidswinst zijn:
Voedingssuppletie
Drinkwatervoorziening
Productveiligheid
Arbeidsomstandigheden
Belangrijke gezondheidsproblemen die hierdoor in frequentie zijn afgenomen, zijn
groeistoornissen, infectieziekten, ongevallen en bepaalde beroepsziekten.
Gezondheidsbeschermende maatregelen maken deel uit van een complex van
maatschappelijke veranderingen, zoals de verhoging van het hygiënische besef,
de vergroting van de welvaart en van de keuzemogelijkheden voor de
consument, verbetering van productiewijze en arbeidsomstandigheden en van
opslag en transportfaciliteiten.
Belangrijke aandachtsgebieden van gezondheidsbescherming zijn de veiligheid
en kwaliteit van drinkwater en voeding, de veiligheid en kwaliteit van de woon-,
leeft- en arbeidsomgeving, de veiligheid in het verkeer en van
consumentenproducten.
, Voor de verpleegkundige zijn deze aandachtsgebieden van belang, omdat het de
voorwaarden zijn waardoor de bevolking in staat is gezond te leven.
5.1.1 (Drink)water
Deze vorm van gezondheidsbescherming is vooral gericht op het voorkomen van
infectieziekteverspreiding. Het waterleidingbesluit stelt eisen gericht op de
bescherming van de volksgezondheid en de kwaliteit (helderheid, smaak en geur)
van het drinkwater en controleert op de naleving daarvan; ook zijn er in
waterwingebieden maatregelen van kracht als de Bestrijdingsmiddelenwet en de
Wet bodembescherming.
5.1.2 Voeding
Hiermee wordt beoogd om schadelijke inwerking op de gezondheid te
voorkomen. De belangrijkste wet op het gebied van voeding is de Warenwet van
1988. De kern van de Warenwet is dat voedingsmiddelen niet schadelijk voor de
(volks)gezondheid mogen zijn. De Warenwet richt zich op de veiligheids- en
gezondheidsaspecten van waren en de volgende zaken zijn erin bepaald:
Voorschriften voor de samenstelling van waren, zoals de samenstelling van
zuigelingenvoeding en de toevoeging van vitaminen en margarine om
gebreksziekten te voorkomen. Ook de vermelding van bestanddelen en de
voedingswaarden op de verpakking van voedingsmiddelen valt hieronder.
Regelgeving met betrekking tot de microbiologische kwaliteit van
levensmiddelen (mogelijk aanwezige ziekteverwekkers) en eisen ten
aanzien van de hygiëne (onder andere bereiding en transport) die hiermee
samenhangen.
Om de aanwezigheid van schadelijke stoffen en verontreiniging in de
voeding te beheersen is er regelgeving, gericht op de gehaltes in
levensmiddelen.
Regels ten aanzien van toevoeging (zoals conserveermiddelen en kleur-,
geur- en smaakstoffen).
De Warenwet wordt uitgevoerd door de Keuringsdienst van Waren (KVW) als
onderdeel van de Voedsel en Warenantoriteit (VWA).
5.1.3 Woon-, leef- en arbeidsomstandigheden
Terwijl de gezondheidsbeschermende maatregelen gericht op (drink)water en
voeding alleen indirect raken aan de verpleegkundige beroepsuitoefening, doet
de wet- en regelgeving met betrekking tot woon-, leef- en
arbeidsomstandigheden dat meer direct. Gezondheidsproblemen die
verpleegkundigen tegenkomen, zijn bijvoorbeeld veroorzaakt door ongedierte,
ongevallen en woningbouw op giftige grond. De woonomstandigheden worden
beschermd door regelingen voor e bouw en het onderhoud van woningen; deze
zijn gebaseerd op de Woningwet (1901) het Bouwbesluit en de Gemeentelijke
Bouwverordeningen hebben als doel het bevorderen van gezonde en veilige
woonomstandigheden.
Ook de leefomstandigheden worden beschermd door milieu hygiënische
wetgeving; in het kader van de volksgezondheid zijn hierbij vooral de Wet inzake
de luchtverontreiniging, de Wet geluidshinder, de Hinderwet en de Wet
milieugevaarlijke stoffen van belang.
De veiligheid in de arbeidsomgeving wordt beschermd door de TZ/Arbo. Deze
heeft onder andere tot doel de veiligheid, de gezondheid en het welzijn van
werknemers op de werkplek te bevorderen, en de werkgever dient zorg te dragen
voor de uitvoering hiervan.