6.2
Koolstofverbindingen zijn onder te verdelen in klassen die bepaalde
eigenschappen gemeen hebben. De koolwaterstoffen zijn zo’n
klasse. → alle verbindingen die bestaan uit koolstofatomen en
waterstofatomen.
Koolwaterstoffen kunnen vertakt of onvertakt zijn. In een onvertakt
koolwaterstofmolecuul is elk C-atoom met een of twee ander C-atomen
verbonden. In een vertakt koolwaterstofmolecuul komt minstens één C-
atoom voor dat met 3 of 4 andere C-atomen is verbonden.
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule
heeft. Een voorbeeld ervan zijn alkanen. De algemene formule voor
alkanen is CnH2n+2.
Isomerie is het verschijnsel dat verschillende stoffen dezelfde molecuulformule hebben,
maar verschillende structuurformules. Zulke stoffen zijn dan isomeren van elkaar.
De koolwaterstoffen zijn verdeeld is 4 subklassen:
● Verzadigde koolwaterstoffen:
In een verzadigd koolwaterstofmolecuul komen uitsluitend enkele atoombindingen
tussen C-atomen voor. Alkanen zijn ook verzadigde koolwaterstoffen. (Er kan dus
geen H-atomen meer bij). De algemene formule voor een alkaan is CnH2n+2.
● Onverzadigde koolwaterstoffen:
In een onverzadigd koolwaterstofmolecuul komen tussen C-atomen één of meer
dubbele atoombindingen voor. Alkenen zijn onverzadigde koolwaterstoffen met
een dubbele binding tussen C-atomen. De algemene formule voor een alkeen, is
CnH2n.
Alkynen zijn ook onverzadigde koolwaterstoffen met een drievoudige binding
tussen twee C-atomen. De algemene formule voor een alkyn is CnH2n-2.
● Cyclische koolwaterstoffen:
Cyclische koolwaterstoffen zijn stoffen met moleculen waar een ring van C-
atomen in voorkomt. De algemene formule van cycloalkanen is CnH2n. Het zijn
dus isomeren met alkenen. Als in het molecuul een ring voorkomt, spreek je van
een cyclische verbinding. Onvertakte en vertakte ketens noem je ook wel
acyclisch of niet-cyclisch.
● Aromaten:
Benzeen en de verbindingen die zijn afgeleid van benzeen noem
je aromatisch. Het lijkt dat benzeen 3 dubbele bindingen
bevat, maar elke C-toom ligt even ver van elkaar → de 6
‘extra’elektronen verdelen zich gelijkmatig over alle C-
atomen. Alle andere stoffen waar geen benzeenring in
voorkomt noem je alifatische koolwaterstoffen.
, Samengevat: Indeling van koolwaterstoffen:
6.3
De eerste 10 onvertakte alkanen: Ezelsbruggetje: Ma En Pa Blowen PErfecte Hasj.
Naam Molecuulformule
Methaan CH4
Ethaan C2H6
Propaan C3H8
Butaan C4H10
Pentaan C5H12
Hexaan C5H14
Heptaan C7H16
Octaan C8H18
Nonaan C9H20
Decaan C10H22
Bij alkylgroepen(zijtakken) bv methyl i.p.v. methaan of ethyl i.p.v. ethaan
Systematische naamgeving van alkanen:
1. Zoek de langste koolstofketen en benoem het: dat wordt
hoofdketen
2. Nummer de C-atomen van de langste keten om de plaats te
bepalen van de zijgroepen
3. Elke zijgroep wordt vóór de naam van de hoofdketen vermeld,
voorafgegaan door het nummer van het C-atoom.
4. Komt eenzelfde zijgroep vaker voor → voorvoegsels: di,
tri, tetra enz. Binas T66d
5. Bij meerdere zijgroepen wordt de alfabetische volgorde
aangehouden.
Koolstofverbindingen zijn onder te verdelen in klassen die bepaalde
eigenschappen gemeen hebben. De koolwaterstoffen zijn zo’n
klasse. → alle verbindingen die bestaan uit koolstofatomen en
waterstofatomen.
Koolwaterstoffen kunnen vertakt of onvertakt zijn. In een onvertakt
koolwaterstofmolecuul is elk C-atoom met een of twee ander C-atomen
verbonden. In een vertakt koolwaterstofmolecuul komt minstens één C-
atoom voor dat met 3 of 4 andere C-atomen is verbonden.
Een homologe reeks is een groep stoffen die dezelfde algemene formule
heeft. Een voorbeeld ervan zijn alkanen. De algemene formule voor
alkanen is CnH2n+2.
Isomerie is het verschijnsel dat verschillende stoffen dezelfde molecuulformule hebben,
maar verschillende structuurformules. Zulke stoffen zijn dan isomeren van elkaar.
De koolwaterstoffen zijn verdeeld is 4 subklassen:
● Verzadigde koolwaterstoffen:
In een verzadigd koolwaterstofmolecuul komen uitsluitend enkele atoombindingen
tussen C-atomen voor. Alkanen zijn ook verzadigde koolwaterstoffen. (Er kan dus
geen H-atomen meer bij). De algemene formule voor een alkaan is CnH2n+2.
● Onverzadigde koolwaterstoffen:
In een onverzadigd koolwaterstofmolecuul komen tussen C-atomen één of meer
dubbele atoombindingen voor. Alkenen zijn onverzadigde koolwaterstoffen met
een dubbele binding tussen C-atomen. De algemene formule voor een alkeen, is
CnH2n.
Alkynen zijn ook onverzadigde koolwaterstoffen met een drievoudige binding
tussen twee C-atomen. De algemene formule voor een alkyn is CnH2n-2.
● Cyclische koolwaterstoffen:
Cyclische koolwaterstoffen zijn stoffen met moleculen waar een ring van C-
atomen in voorkomt. De algemene formule van cycloalkanen is CnH2n. Het zijn
dus isomeren met alkenen. Als in het molecuul een ring voorkomt, spreek je van
een cyclische verbinding. Onvertakte en vertakte ketens noem je ook wel
acyclisch of niet-cyclisch.
● Aromaten:
Benzeen en de verbindingen die zijn afgeleid van benzeen noem
je aromatisch. Het lijkt dat benzeen 3 dubbele bindingen
bevat, maar elke C-toom ligt even ver van elkaar → de 6
‘extra’elektronen verdelen zich gelijkmatig over alle C-
atomen. Alle andere stoffen waar geen benzeenring in
voorkomt noem je alifatische koolwaterstoffen.
, Samengevat: Indeling van koolwaterstoffen:
6.3
De eerste 10 onvertakte alkanen: Ezelsbruggetje: Ma En Pa Blowen PErfecte Hasj.
Naam Molecuulformule
Methaan CH4
Ethaan C2H6
Propaan C3H8
Butaan C4H10
Pentaan C5H12
Hexaan C5H14
Heptaan C7H16
Octaan C8H18
Nonaan C9H20
Decaan C10H22
Bij alkylgroepen(zijtakken) bv methyl i.p.v. methaan of ethyl i.p.v. ethaan
Systematische naamgeving van alkanen:
1. Zoek de langste koolstofketen en benoem het: dat wordt
hoofdketen
2. Nummer de C-atomen van de langste keten om de plaats te
bepalen van de zijgroepen
3. Elke zijgroep wordt vóór de naam van de hoofdketen vermeld,
voorafgegaan door het nummer van het C-atoom.
4. Komt eenzelfde zijgroep vaker voor → voorvoegsels: di,
tri, tetra enz. Binas T66d
5. Bij meerdere zijgroepen wordt de alfabetische volgorde
aangehouden.
