Samenvatting materieel strafrecht (oranje gemarkeerd
in wet)(blauw voor formeel+materieel)
Week 1: Het materiële strafrecht: H1, H2 en H3
H1
Strafrecht: handhaaft normen
5 Bronnen materiële recht;
• Wetboek van strafrecht/strafvordering;
• Jurisprudentie;
• Gewoonte recht;
• Verdragen
• Behoorlijke beginselen
Materiële strafrecht: regelt in abstracto in welke gevallen een persoon kan worden gestraft en welke
sancties dan mogen worden opgelegd. Gebodsbepalingen en strafbedreigingen.
Formele strafrecht: heeft betrekking op de wijze waarop in een concreet geval moet worden
vastgesteld of een bepaald persoon deswege dient te worden gestraft. De te volgen procedure, om de
bevoegdheden van de bij de strafrechtspleging betrokken overheidsorganen en om de rechten van de
verdacht.
Een verdachte kan na vrijspraak in beginsel niet opnieuw vervolgd worden art. 68 Sr. Dat een
zogenaamde kennisgeving van niet verdere vervolging in de regel een nieuwe vervolging blokkeert is
te vinden in art. 255 Sv.
Het ne bis in indem-beginsel vindt deels in het Wetboek van Strafrecht en deels in het Wetboek van
Strafvordering. art. 68 Sr
Art. 107 Gw laat de wetgever de ruimte om bepaalde onderwerpen in afzonderlijke wetten te regelen.
Strafbaarstellingen die niet in het wetboek van strafrecht te vinden zijn:
• Wegenverkeerswet 1994
• Wet Wapens en Munitie
• Opiumwet
Afzonderlijke wetten: wetten in formele zin art. 107 Gw
Misdrijven mogen alleen worden geformuleerd in wetten in formele zin.
Wet in formele zin: basis te verschaffen voor regelingen van lagere orde waarin overtredingen zijn
opgenomen.
Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane strafbepaling Art. 16 GW
Statute law: Wettenrecht (NL)
Common law: Op in de jurisprudentie bezegeld gewoonterecht. (Engeland)
Art. 154 lid 1 Gemw machtigt de gemeentewetgever overtredingen van door hem gegeven
verordeningen strafbaar stellen. Daarbij is bepaald welke straffen mogen worden bedreigd: hechtenis
van max. 3 maanden, een geldboete van de 2e categorie en als bijkomende straf openbaarmaking van
de rechterlijke uitspraak.
, Art. 89 lid 2 GW schrijft voor dat de wet in formele zin de op te leggen straffen bepaalt. Om straffen te
handhaven mogen voorschriften alleen krachtens wet gegeven worden. Dat betekent dat dergelijke
voorschriften alleen gegeven mogen worden als de bevoegdheid daartoe door de wetgever aan de
Kroon is gedelegeerd.
Art. 13 Wegenverkeerswet 1994 bepaalt dat bij AMvB’s verkeersregels kunnen worden vastgesteld
(het RVV). Art. 177 Wegenverkeerswet stelt overtredingen van die regels strafbaar, voor zover de
overtreding in de AMvB uitdrukkelijk als strafbaar feit is aangemerkt. Het artikel bepaalt de bedreigde
straf daarbij op maximaal 2 maanden hechtenis of een geldboete van de 2 e categorie.
De strafbaarheid mag niet op ongeschreven recht worden gebaseerd, maar op de wet gebaseerde
strafbaarheid mag wel o.g.v. ongeschreven recht worden ingeperkt.
Belangrijk ongeschreven beginsel: geen straf zonder schuld. Dit beginsel heeft geleid tot de
aanvaarding van een buitenwettelijke strafuitsluitingsgrond, aanwezigheid van alle schuld (avas)
Belangrijke rechtsbronnen door internationale verdragen:
Dit zijn 2 rechtstreeks werkende mensenrechtenverdragen (art. 94 GW)
• EVRM art. 7
• IVBPR art. 15
EVRM brengt ook zogenoemde ‘positieve verplichtingen’ met betrekking tot het materiële recht met
zich.
Mensenrechten: het recht op leven (art. 2 EVRM) en het recht op privacy (art. 8 EVRM), kunnen de
wetgever verplichten tot het creëren van een strafbaarstelling en de rechter dwingen tot een bepaalde
interpretatie van een delictsomschrijving.
Geïncorporeerd: Er kunnen verdragen genoemd worden die NL verplichten om bepaalde feiten
strafbaar te stellen. Deze delictsomschrijvingen moeten door de wetgever in de nationale wetgeving
worden omgezet. Hebben dus geen directe werking.
Supranatioaal strafrecht: Ook kunnen er verdragen genoemd worden waarbij NL een deel van zijn
strafrechtelijke autonomie prijs geeft. Positieve invloed van de EU.
Akte van Mannheim: spreken de nationale rechters als Rijnvaartrechters recht over schippers die op
wateren, behorend tot het gebied waarover de Rijnakte geldt, overtredingen begaan van de door de
Centrale Commissie voor de Rijnvaartakte vastgestelde scheepvaartreglement. Art. 32 staan de
straffen op deze overtredingen. Hoger beroep staat open als de Kamer van Beroep van de Centrale
Commissie te Staatsburg samen met de hogere nationale rechter.
Eu heeft bevoegdheid bij richtlijnen minimumvoorschriften vast te stellen betreffende de bepaling van
strafbare feiten en sancties op een breed terrein van criminaliteit. Art. 83 VWEU
Negatieve invloed van EU: gaat uit van vrije verkeersrechten, zoals het vrij verkeer van diensten en
het vrij verkeer van goederen. Er mag geen inbreuk worden gemaakt op deze rechten. Wetgeving die
dat wel doet, moet worden ingetrokken of aangepast.
Richtlijnconforme interpretatie: Strafrechter moet de nationale wetgeving ter uitvoering van een
richtlijn uitleggen in het licht van de bewoordingen en het doel van de desbetreffende richtlijn. Ook
moet hij nationale regelgeving aan het EU-recht toetst en in geval van strijd buiten toepassing laten.
De interpretatievragen die in dat kader rijzen, moeten in de vorm van prejudiciële vragen aan het Hof
te worden gesteld.
Art. 8d Sr houdt rekening met het feit dat bepaalde gedragingen in het buitenland door een
buitenlander worden begaan, niet strafbaar mogen worden gesteld. Dit zou een inbreuk zijn op de
soevereiniteit.
Het wetboek van strafrecht bracht een tweedeling in misdrijven (boek 2) en overtredingen (boek 3).
in wet)(blauw voor formeel+materieel)
Week 1: Het materiële strafrecht: H1, H2 en H3
H1
Strafrecht: handhaaft normen
5 Bronnen materiële recht;
• Wetboek van strafrecht/strafvordering;
• Jurisprudentie;
• Gewoonte recht;
• Verdragen
• Behoorlijke beginselen
Materiële strafrecht: regelt in abstracto in welke gevallen een persoon kan worden gestraft en welke
sancties dan mogen worden opgelegd. Gebodsbepalingen en strafbedreigingen.
Formele strafrecht: heeft betrekking op de wijze waarop in een concreet geval moet worden
vastgesteld of een bepaald persoon deswege dient te worden gestraft. De te volgen procedure, om de
bevoegdheden van de bij de strafrechtspleging betrokken overheidsorganen en om de rechten van de
verdacht.
Een verdachte kan na vrijspraak in beginsel niet opnieuw vervolgd worden art. 68 Sr. Dat een
zogenaamde kennisgeving van niet verdere vervolging in de regel een nieuwe vervolging blokkeert is
te vinden in art. 255 Sv.
Het ne bis in indem-beginsel vindt deels in het Wetboek van Strafrecht en deels in het Wetboek van
Strafvordering. art. 68 Sr
Art. 107 Gw laat de wetgever de ruimte om bepaalde onderwerpen in afzonderlijke wetten te regelen.
Strafbaarstellingen die niet in het wetboek van strafrecht te vinden zijn:
• Wegenverkeerswet 1994
• Wet Wapens en Munitie
• Opiumwet
Afzonderlijke wetten: wetten in formele zin art. 107 Gw
Misdrijven mogen alleen worden geformuleerd in wetten in formele zin.
Wet in formele zin: basis te verschaffen voor regelingen van lagere orde waarin overtredingen zijn
opgenomen.
Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane strafbepaling Art. 16 GW
Statute law: Wettenrecht (NL)
Common law: Op in de jurisprudentie bezegeld gewoonterecht. (Engeland)
Art. 154 lid 1 Gemw machtigt de gemeentewetgever overtredingen van door hem gegeven
verordeningen strafbaar stellen. Daarbij is bepaald welke straffen mogen worden bedreigd: hechtenis
van max. 3 maanden, een geldboete van de 2e categorie en als bijkomende straf openbaarmaking van
de rechterlijke uitspraak.
, Art. 89 lid 2 GW schrijft voor dat de wet in formele zin de op te leggen straffen bepaalt. Om straffen te
handhaven mogen voorschriften alleen krachtens wet gegeven worden. Dat betekent dat dergelijke
voorschriften alleen gegeven mogen worden als de bevoegdheid daartoe door de wetgever aan de
Kroon is gedelegeerd.
Art. 13 Wegenverkeerswet 1994 bepaalt dat bij AMvB’s verkeersregels kunnen worden vastgesteld
(het RVV). Art. 177 Wegenverkeerswet stelt overtredingen van die regels strafbaar, voor zover de
overtreding in de AMvB uitdrukkelijk als strafbaar feit is aangemerkt. Het artikel bepaalt de bedreigde
straf daarbij op maximaal 2 maanden hechtenis of een geldboete van de 2 e categorie.
De strafbaarheid mag niet op ongeschreven recht worden gebaseerd, maar op de wet gebaseerde
strafbaarheid mag wel o.g.v. ongeschreven recht worden ingeperkt.
Belangrijk ongeschreven beginsel: geen straf zonder schuld. Dit beginsel heeft geleid tot de
aanvaarding van een buitenwettelijke strafuitsluitingsgrond, aanwezigheid van alle schuld (avas)
Belangrijke rechtsbronnen door internationale verdragen:
Dit zijn 2 rechtstreeks werkende mensenrechtenverdragen (art. 94 GW)
• EVRM art. 7
• IVBPR art. 15
EVRM brengt ook zogenoemde ‘positieve verplichtingen’ met betrekking tot het materiële recht met
zich.
Mensenrechten: het recht op leven (art. 2 EVRM) en het recht op privacy (art. 8 EVRM), kunnen de
wetgever verplichten tot het creëren van een strafbaarstelling en de rechter dwingen tot een bepaalde
interpretatie van een delictsomschrijving.
Geïncorporeerd: Er kunnen verdragen genoemd worden die NL verplichten om bepaalde feiten
strafbaar te stellen. Deze delictsomschrijvingen moeten door de wetgever in de nationale wetgeving
worden omgezet. Hebben dus geen directe werking.
Supranatioaal strafrecht: Ook kunnen er verdragen genoemd worden waarbij NL een deel van zijn
strafrechtelijke autonomie prijs geeft. Positieve invloed van de EU.
Akte van Mannheim: spreken de nationale rechters als Rijnvaartrechters recht over schippers die op
wateren, behorend tot het gebied waarover de Rijnakte geldt, overtredingen begaan van de door de
Centrale Commissie voor de Rijnvaartakte vastgestelde scheepvaartreglement. Art. 32 staan de
straffen op deze overtredingen. Hoger beroep staat open als de Kamer van Beroep van de Centrale
Commissie te Staatsburg samen met de hogere nationale rechter.
Eu heeft bevoegdheid bij richtlijnen minimumvoorschriften vast te stellen betreffende de bepaling van
strafbare feiten en sancties op een breed terrein van criminaliteit. Art. 83 VWEU
Negatieve invloed van EU: gaat uit van vrije verkeersrechten, zoals het vrij verkeer van diensten en
het vrij verkeer van goederen. Er mag geen inbreuk worden gemaakt op deze rechten. Wetgeving die
dat wel doet, moet worden ingetrokken of aangepast.
Richtlijnconforme interpretatie: Strafrechter moet de nationale wetgeving ter uitvoering van een
richtlijn uitleggen in het licht van de bewoordingen en het doel van de desbetreffende richtlijn. Ook
moet hij nationale regelgeving aan het EU-recht toetst en in geval van strijd buiten toepassing laten.
De interpretatievragen die in dat kader rijzen, moeten in de vorm van prejudiciële vragen aan het Hof
te worden gesteld.
Art. 8d Sr houdt rekening met het feit dat bepaalde gedragingen in het buitenland door een
buitenlander worden begaan, niet strafbaar mogen worden gesteld. Dit zou een inbreuk zijn op de
soevereiniteit.
Het wetboek van strafrecht bracht een tweedeling in misdrijven (boek 2) en overtredingen (boek 3).
