Oncologie en MFP radiotherapie
Gastdocent: Brandaan Zigterman
(3keuzenvragen) 10 vragen tentamen
Inleiding
Behandeling van hoofd-hals kanker
o Chirurgie
o Radiotherapie
o Chemotherapie
o Chemoradiatie (= chemotherapie in combinatie met radiotherapie)
o Immunotherapie
o Combinatie (gebeurd het meest)
Behandelteam:
Hoofd-hals chirurg, radiotherapeut, oncoloog
o Maar ook:
Tandarts, mondhygiënist, diëtist, patholoog, fysiotherapeut,
logopedist, psycholoog
Teamwork
Radiotherapie
Wordt enkel bij kankerpatiënten toegepast. Doel van radiotherapie is om de DNA van de
tumorcellen te beschadigen zodat die cellen doodgaan. Door met de bestraling het DNA te
beschadigen zullen de (snel delende) cellen afsterven. Daarom wil je de tumor met een zo
hoog mogelijke straling belasten zodat daar zoveel mogelijk van kapot gaat maar de gezonde
weefsels die daar omheen zitten die moet je zoveel mogelijk besparen want die wil je niet
weer kapot maken.
Doel:
o Het DNA van tumorcellen onherstelbaar beschadigen met celdood tot gevolg
De tumor met zo hoog mogelijke straling
De gezonde weefsels zo veel mogelijk sparen
Indicaties:
o Tumor verkleinen (curatief/pre operatief)
o Voorkomen van recidief/irradicaal (postoperatief)
o Symptoomverlichting (palliatief)
Voorbeelden:
o Kleine tumoren (bv. Larynxcarcinoom)
o Grote tumoren (bv. mondbodem- en tongtumoren)
o Inoperabele tumoren en halskliermetastasen
Radiotherapie duurt ca. 5 tot 15 minuten
, Radiotherapie – achtergrond
Ioniserende straling
o Veroorzaakt ionisatie
o Vrijkomen elektronen en radicalen
o Geabsorbeerde stralendosis Gray (1 Gy = 1 J/kg)
DNA-schade en herstel
o Celdood
Actief (apoptose) en passief (necrose)
Mitosedood (=delingsdood van cellen)
Bij kanker zie je vaak de volgende vormen: passief en mitosedood
o Delingssnelheid en herstelsnelheid
Kankercellen hebben een vertraagde herstelsnelheid maar een snelle
delingssnelheid. Slijmvliezen in de mond zijn ook snel delende cellen
daarom zijn deze gevoelig voor radiotherapie.
o Tumorcellen en gezonde cellen
Duur curatieve RTx hoofd-hals gebied:
Radiotherapie in het hoofdhals gebied duurt best wel lang omdat tumoren in
het hoofdhals gebied zijn met namen plaveicelcarcinomen en deze zijn erg
gevoelig voor radiotherapie maar ze hebben best een hoge dosis nodig
namelijk: 30-35 fracties van 2Gy.
o Gemiddeld 30-35 fracties van 2Gy (totaal 70Gy)
o 1x per dag, 5 dagen per week voor 6-7 weken
In deze periode moet er 2 dagen in de week tijd gegeven worden aan
(met name) de gezonde cellen om een begin van herstel te maken.
Celoverlevingscurve
o Als je de maximale dosis geeft dan zullen alle cellen afsterven.
Fractionering
o Als je de totale dosis uitspreidt over verschillende momenten. Dus bv. 70Gy
wil je geven aan de tumor en dat uitspreidt over 35 fracties (=35 momenten
van bestraling) dan hoef je maar per stralingsmoment maar 2Gy te geven.
Hierdoor geef je een relatief lage dosis waardoor tumorcellen niet direct
kapotgaan maar met name het gezond weefsel zal er iets minder erg van
kapot gaan. Doordat je gezond weefsel telkens net iets meer kan besparen
dan kun je uiteindelijk in totaal een grotere totaal dosis geven aan de patiënt.
Radiotherapie verschillende vormen van toedienen:
Uitwendig (lineaire versnellers)
o 3D behandelplan
Radioactieve straling wordt opgewekt en uitgestraald door een
apparaat.
Inwendig (brachytherapie)
o Allerlei slangetjes worden aangebracht door de mondbodem tot in de
mondbodem. Vooraf wordt gepland hoe de slangetjes geplaatst worden aan
de hand van de CT-scan.
o In het hoofd-hals gebied wordt brachytherapie alleen maar gebruikt bij
rabdomyosarcoom. Dit zijn tumoren die uitgaan van de gladde spiercellen.
Gastdocent: Brandaan Zigterman
(3keuzenvragen) 10 vragen tentamen
Inleiding
Behandeling van hoofd-hals kanker
o Chirurgie
o Radiotherapie
o Chemotherapie
o Chemoradiatie (= chemotherapie in combinatie met radiotherapie)
o Immunotherapie
o Combinatie (gebeurd het meest)
Behandelteam:
Hoofd-hals chirurg, radiotherapeut, oncoloog
o Maar ook:
Tandarts, mondhygiënist, diëtist, patholoog, fysiotherapeut,
logopedist, psycholoog
Teamwork
Radiotherapie
Wordt enkel bij kankerpatiënten toegepast. Doel van radiotherapie is om de DNA van de
tumorcellen te beschadigen zodat die cellen doodgaan. Door met de bestraling het DNA te
beschadigen zullen de (snel delende) cellen afsterven. Daarom wil je de tumor met een zo
hoog mogelijke straling belasten zodat daar zoveel mogelijk van kapot gaat maar de gezonde
weefsels die daar omheen zitten die moet je zoveel mogelijk besparen want die wil je niet
weer kapot maken.
Doel:
o Het DNA van tumorcellen onherstelbaar beschadigen met celdood tot gevolg
De tumor met zo hoog mogelijke straling
De gezonde weefsels zo veel mogelijk sparen
Indicaties:
o Tumor verkleinen (curatief/pre operatief)
o Voorkomen van recidief/irradicaal (postoperatief)
o Symptoomverlichting (palliatief)
Voorbeelden:
o Kleine tumoren (bv. Larynxcarcinoom)
o Grote tumoren (bv. mondbodem- en tongtumoren)
o Inoperabele tumoren en halskliermetastasen
Radiotherapie duurt ca. 5 tot 15 minuten
, Radiotherapie – achtergrond
Ioniserende straling
o Veroorzaakt ionisatie
o Vrijkomen elektronen en radicalen
o Geabsorbeerde stralendosis Gray (1 Gy = 1 J/kg)
DNA-schade en herstel
o Celdood
Actief (apoptose) en passief (necrose)
Mitosedood (=delingsdood van cellen)
Bij kanker zie je vaak de volgende vormen: passief en mitosedood
o Delingssnelheid en herstelsnelheid
Kankercellen hebben een vertraagde herstelsnelheid maar een snelle
delingssnelheid. Slijmvliezen in de mond zijn ook snel delende cellen
daarom zijn deze gevoelig voor radiotherapie.
o Tumorcellen en gezonde cellen
Duur curatieve RTx hoofd-hals gebied:
Radiotherapie in het hoofdhals gebied duurt best wel lang omdat tumoren in
het hoofdhals gebied zijn met namen plaveicelcarcinomen en deze zijn erg
gevoelig voor radiotherapie maar ze hebben best een hoge dosis nodig
namelijk: 30-35 fracties van 2Gy.
o Gemiddeld 30-35 fracties van 2Gy (totaal 70Gy)
o 1x per dag, 5 dagen per week voor 6-7 weken
In deze periode moet er 2 dagen in de week tijd gegeven worden aan
(met name) de gezonde cellen om een begin van herstel te maken.
Celoverlevingscurve
o Als je de maximale dosis geeft dan zullen alle cellen afsterven.
Fractionering
o Als je de totale dosis uitspreidt over verschillende momenten. Dus bv. 70Gy
wil je geven aan de tumor en dat uitspreidt over 35 fracties (=35 momenten
van bestraling) dan hoef je maar per stralingsmoment maar 2Gy te geven.
Hierdoor geef je een relatief lage dosis waardoor tumorcellen niet direct
kapotgaan maar met name het gezond weefsel zal er iets minder erg van
kapot gaan. Doordat je gezond weefsel telkens net iets meer kan besparen
dan kun je uiteindelijk in totaal een grotere totaal dosis geven aan de patiënt.
Radiotherapie verschillende vormen van toedienen:
Uitwendig (lineaire versnellers)
o 3D behandelplan
Radioactieve straling wordt opgewekt en uitgestraald door een
apparaat.
Inwendig (brachytherapie)
o Allerlei slangetjes worden aangebracht door de mondbodem tot in de
mondbodem. Vooraf wordt gepland hoe de slangetjes geplaatst worden aan
de hand van de CT-scan.
o In het hoofd-hals gebied wordt brachytherapie alleen maar gebruikt bij
rabdomyosarcoom. Dit zijn tumoren die uitgaan van de gladde spiercellen.
