Oncologie inleiding 1 en 2

Oncologie inleiding 1 en 2

Etiologie
 Verschillende theorieën:
o Humoraal theorie, 400 BC
 ‘’Lichaam bestaat uit verschillende sappen. Wanneer je een ophoping
had van zwarte gal dan zou je dus een tumor kunnen ontwikkelen.’’
o Lymfe theorie, 18e eeuw
 ‘’bij anormale lymfe vloeistof (verzuring van de lymfe vloeistof),
daardoor zou kanker ontstaan’’
o Blasteem theorie, 19e eeuw
 ‘’kanker bestaat uit abnormale cellen naast gewone cellen en dat het
zich vervolgens vermenigvuldigd’’
o 20e eeuw
 Ontdekking dat ontsporing DNA kanker veroorzaakt

Kanker = verzamelnaam van verschillende tumortypes

Wat is kanker?
 Ontregeling van de normale groei van cellen
 Evenwicht celaanmaak en celafbraak verstoord
o Signalen voor celgroei
o Geprogrammeerde celdood = apoptose
 Ongebreidelde groei en deling van abnormale cellen
Ontstaan: schade aan het DNA (lichaam niet in staat om schade te herstellen)


Oorzaken kanker:
Erfelijke factoren Omgevingsfactoren
 Genetische aanleg  Meest voorkomend
 Afwijking in genoom van alle cellen  Infectieus (bv.
 5% van alle kankersoorten baarmoederhalskanker), fysisch (bv.
uv licht), chemisch (bv.
Voorbeeld: BRCA1 en BRCA2 (bv. chemotherapie, roken)
borstkanker)  Additionele risicofactoren (slecht
eten en weinig bewegen)

Begrippen
 Risicofactor = factor die een verhoogde kans geeft om een ziekte te krijgen
 Oncogenese = proces dat de basis vormt voor het ontstaan van maligne tumoren
 Carcinogenese = wijze waarop kwaadaardige epitheliale tumoren ontstaan

,Benigne = goedaardig
 Niet levensbedreigend (op uitzondering na)
o Een tumor in de hersenen kan benigne zijn maar tegelijkertijd
levensbedreigend zijn wanneer de tumor bv. op de hersenstam gaat drukken.
 Metastaseren niet
 Expansieve groei
Maligne = kwaadaardig
 Kan levensbedreigend zijn
 Metastaseren (uitzaaien)
 Invasieve groei (ze groeien door nabij liggend weefsel heen)

Benigne Maligne
Groeiwijze Expansief Infiltratief
Groeisnelheid Laag Hoog
Weefselstructuur Regelmatig Onregelmatig
Begrenzing Scherp Onscherp
Metastasen Geen Meestal

Humaan papilloma virus (hpv)
 Virus
 Overdracht door huid op huid contact
 Risicofactoren:
o Jonge leeftijd
o Hoog risico seksueel gedrag
 Aangeboden in Rijksvaccinatie
o Meisjes en jongens 2022

800 vrouwen per jaar krijgen de diagnose baarmoederhalskanker. 200 vrouwen overlijden
hieraan. Ziekte van baarmoederhalskanker wordt op jonge leeftijd, tussen de 30 en 40 jaar
vastgesteld.

Hpv infectie
 Verschillende soorten bekend
 Bepaalde soorten zijn carcinogeen (HPV type 16 en 18)
 In verband gebracht met cervix carcinoom (= baarmoederhals carcinoom) en
oropharyngeale kanker (=slijmvliezen, middelste keelholte)

Epidemiologie
 Incidentie:
o Het aantal nieuwe gevallen met kanker per jaar
 Prevalentie:
o Het aantal nog levende personen die kanker hebben (of hebben gehad) op
een bepaald moment
 Overleving:
o Het aantal personen dat vanaf de diagnose kanker na een bepaalde periode
(bij voorbeeld 5 of 10 jaar) nog in leven is.
 Sterfte:

, o Het aantal mensen dat per jaar aan kanker overlijdt




Incidentie van kanker:
 Met de jaren mee toegenomen
o Dit komt m.n. door:
 Vergrijzing
 Meer bevolkingsonderzoeken waardoor kanker in een vroeger
stadium al ontdekt wordt.
 Behandelingen wordt steeds beter, dus leeftijd wordt gerekt
 In 2019 man en vrouw: +110000
 Komt iets vaker voor bij mannen (40000)
o Dit komt met name doordat mannen meer risicogedrag vertonen: roken en
drinken bv. vaker.
Prevalentie (5-jaarsprevalentie):
 Met de jaren mee toegenomen
 2020 man en vrouw: +350000
 Komt net zoveel voor bij mannen als vrouwen: +/- 140000

Factoren die van invloed zijn op de cijfers
 Screeningsprogramma’s
 Vergrijzing
 Vroegdiagnostiek en verbeterde behandeling




Soorten preventie:
 Primaire preventie: