Psychologie; Een inleiding (8e editie) Hoofdstuk 1, 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 12
, Hoofdstuk 1; geest, gedrag en psychologische wetenschap
Centrale vraag: hoe zou je de bewering testen dat suiker kinderen hyperactief maakt?
kernvraag 1.1 wat is psychologie en wat is het niet?
Psyche = geest
ologie = de studie van
• terrein psychologie bestaat uit interne geestelijke processen (denken, voelen) en
externe waarneembare gedragingen (praten, lachen)
• wetenschap psychologie is gebasseerd op objectieve verifieerbare gebeurtenissen
Soorten psychologen:
1. Experimenteel (onderzoekspsychologen)
=een psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische processen
(itt een toegepast psycholoog)
2. Docent
=psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op b.v. hbo
3. Toegepast
=psycholoo die de door experimenteel psychologen kennis ebruikt om problemen
van mensen op te lossen
Specialisties in de toegepaste psychologie:
• Arbeids- en organisatiepsychologen (A&O)
→ zijn gespecialiseerd in aanpassingen in het werkveld die de productiviteit en de
arbeidsmoraal van werknemers moet maximaliseren
b.v. door cursussen of verbeteren vaardigheden managers
of houden zich bezig met actuele onderwerpen: zwangerschap tijdens werk
• Sportpsychologen
→ prestaties en motivatie verbeteren van athleten
b.v. door trainingsessies en emoties beheersen
• Schoolpsychologen
→ diagnosticeren leer- en gedragsproblemen en adviseren leraren, ouders en
kinderen
Richten zich op persoonlijke omstandigheden die prestaties kan verslechteren of
sociale omstandigheiden zoals tiener zwangerschappen
• Klinisch psychologen en counselors
→ helpt men om aan te passen op sociaal/emotioneel gebied
zoals moeilijke keuzes maken in relatie’s
• Forensisch psychologen
→ expertise leveren aan wets-en rechtssysteem
b.v. kijken of gevangene vrij mogen gelaten worden, verklaringen beoordelen
(verkrachting) en helpen selectie jury
• Omgevingspsychologen
→ interactie tussen omgeving en milieu verbeteren
b.v. milieuvriendelijk gedrag stimuleren
, • Gerontopsychologen
→ ouderen hun gezondheid en welzijn te behouden en leren omgaan met
leeftijdsgerelateerde problemen
potentieel maximaal benutten in latere leeftijd
Psychiatrie= een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van
mentale stoornissen
Verschil met psychologie:
-mogen medicijnen toeschrijven
-doen ze vanuit medische invalshoek: mensen zijn als ‘patienten’ met een geestelijke
‘ziekte’ (psychologie vanuit psychologische invalshoek; clienten ipv patienten)
-gespecialiseerde opleiding
-focus op ernstigere psychische stoornissen
Pseudopsychologie= niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd
b.v. astrologie, grafologie
Doel is dat je kritisch gaat kijken en dit onderscheid van psychologie
6 vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron?
→ Is er professionele expertise, is de bron subjectief en heeft die belang bij een
uitslag?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
→ Je moet op de juiste momenten selectief en kritisch zijn
Carl Sagan: ‘’voor buitengewone beweringen (aliens) moet buitengewoon bewijs
nodig zijn.”
3. Wat is het bewijsmateriaal?
Anekdotisch bewijsmateriaal= getuigenissen die de ervaringen van iemand of
enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
aangezien.
→ er is wetenschappelijk bewijsmateriaal nodig van wetenschappelijk onderzoek
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
=een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal obv
persoonlijke ervaringen en waarden
b.v. geld krijgen voor bepaalde uitslag
Soorten bias:
-emtionele bias = de neiging om te oordelen gebasseerd op attitudes en gevoelens
in plaats van op een rationele analyse van bewijsmateriaal
-confirmation bias= de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren in plaats daarvan informatie op te zoeken waar je het wel
me eens bent
→ hersenen kunnen ‘bevestigingsbiasmodus’ inschakelen (b.v. andere politieke
voorkeur)
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
→ veelvoorkomende denkfout is dat ‘gezond verstand’ wetenschappelijk bewijs is.
Alleen zorgvuldige analyse kan leiden tot betrouwbaar antwoord
, → Ander denkfout is correlatie-causaliteit-denkfout
=dat als 2 dingen tegelijkertijd voorkomen dat het een het ander moet veroorzaken
(onjuiste oorzaak-gevolg relatie)
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
b.v. misdaad
economen: financielen motieven voor misdaad
psychologen: sociale invloed of persoonlijkheidstrekken
sociologen: bendes, armoede en maatschappelijke structuren
Voor een probleem dat uit meerdere facette bestaat, is een complexere oplossing nodig
, Hoofdstuk 1; geest, gedrag en psychologische wetenschap
Centrale vraag: hoe zou je de bewering testen dat suiker kinderen hyperactief maakt?
kernvraag 1.1 wat is psychologie en wat is het niet?
Psyche = geest
ologie = de studie van
• terrein psychologie bestaat uit interne geestelijke processen (denken, voelen) en
externe waarneembare gedragingen (praten, lachen)
• wetenschap psychologie is gebasseerd op objectieve verifieerbare gebeurtenissen
Soorten psychologen:
1. Experimenteel (onderzoekspsychologen)
=een psycholoog die onderzoek doet naar elementaire psychologische processen
(itt een toegepast psycholoog)
2. Docent
=psycholoog met als primaire taak het geven van onderwijs op b.v. hbo
3. Toegepast
=psycholoo die de door experimenteel psychologen kennis ebruikt om problemen
van mensen op te lossen
Specialisties in de toegepaste psychologie:
• Arbeids- en organisatiepsychologen (A&O)
→ zijn gespecialiseerd in aanpassingen in het werkveld die de productiviteit en de
arbeidsmoraal van werknemers moet maximaliseren
b.v. door cursussen of verbeteren vaardigheden managers
of houden zich bezig met actuele onderwerpen: zwangerschap tijdens werk
• Sportpsychologen
→ prestaties en motivatie verbeteren van athleten
b.v. door trainingsessies en emoties beheersen
• Schoolpsychologen
→ diagnosticeren leer- en gedragsproblemen en adviseren leraren, ouders en
kinderen
Richten zich op persoonlijke omstandigheden die prestaties kan verslechteren of
sociale omstandigheiden zoals tiener zwangerschappen
• Klinisch psychologen en counselors
→ helpt men om aan te passen op sociaal/emotioneel gebied
zoals moeilijke keuzes maken in relatie’s
• Forensisch psychologen
→ expertise leveren aan wets-en rechtssysteem
b.v. kijken of gevangene vrij mogen gelaten worden, verklaringen beoordelen
(verkrachting) en helpen selectie jury
• Omgevingspsychologen
→ interactie tussen omgeving en milieu verbeteren
b.v. milieuvriendelijk gedrag stimuleren
, • Gerontopsychologen
→ ouderen hun gezondheid en welzijn te behouden en leren omgaan met
leeftijdsgerelateerde problemen
potentieel maximaal benutten in latere leeftijd
Psychiatrie= een medisch specialisme dat zich richt op de diagnose en behandeling van
mentale stoornissen
Verschil met psychologie:
-mogen medicijnen toeschrijven
-doen ze vanuit medische invalshoek: mensen zijn als ‘patienten’ met een geestelijke
‘ziekte’ (psychologie vanuit psychologische invalshoek; clienten ipv patienten)
-gespecialiseerde opleiding
-focus op ernstigere psychische stoornissen
Pseudopsychologie= niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd
b.v. astrologie, grafologie
Doel is dat je kritisch gaat kijken en dit onderscheid van psychologie
6 vaardigheden voor kritisch denken:
1. Wat is de bron?
→ Is er professionele expertise, is de bron subjectief en heeft die belang bij een
uitslag?
2. Is de bewering redelijk of extreem?
→ Je moet op de juiste momenten selectief en kritisch zijn
Carl Sagan: ‘’voor buitengewone beweringen (aliens) moet buitengewoon bewijs
nodig zijn.”
3. Wat is het bewijsmateriaal?
Anekdotisch bewijsmateriaal= getuigenissen die de ervaringen van iemand of
enkele personen schetsen, maar ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden
aangezien.
→ er is wetenschappelijk bewijsmateriaal nodig van wetenschappelijk onderzoek
4. Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
=een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal obv
persoonlijke ervaringen en waarden
b.v. geld krijgen voor bepaalde uitslag
Soorten bias:
-emtionele bias = de neiging om te oordelen gebasseerd op attitudes en gevoelens
in plaats van op een rationele analyse van bewijsmateriaal
-confirmation bias= de neiging om informatie die niet bij je opvattingen aansluit te
negeren of te bekritiseren in plaats daarvan informatie op te zoeken waar je het wel
me eens bent
→ hersenen kunnen ‘bevestigingsbiasmodus’ inschakelen (b.v. andere politieke
voorkeur)
5. Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
→ veelvoorkomende denkfout is dat ‘gezond verstand’ wetenschappelijk bewijs is.
Alleen zorgvuldige analyse kan leiden tot betrouwbaar antwoord
, → Ander denkfout is correlatie-causaliteit-denkfout
=dat als 2 dingen tegelijkertijd voorkomen dat het een het ander moet veroorzaken
(onjuiste oorzaak-gevolg relatie)
6. Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
b.v. misdaad
economen: financielen motieven voor misdaad
psychologen: sociale invloed of persoonlijkheidstrekken
sociologen: bendes, armoede en maatschappelijke structuren
Voor een probleem dat uit meerdere facette bestaat, is een complexere oplossing nodig
