Samenvatting HH
HOORCOLLEGE 1 – DE EMBRYOLOGIE VAN DE HUID EN ZIJN DERIVATEN
Functies van de huid
- Directe bescherming: barrière extern-intern
o Mechanisch
o UV-straling
o Chemisch
o Thermisch
o Vochtbalans
- Indirecte bescherming: interactie met de omgeving
o Tast (druk), pijn en temperatuur
o Uiterlijk vertoon: camouflage
- Metabole functies: opslag vet en aanmaak vitamine D
- Secretie: talgklier, zweetklier en melkklier
- Thermoregulatie
Embryonale ontwikkeling
Proliferatie:
- Basale cellen → Transforming Growth Factor α (TGFα)
- Fibroblasten → Keratinocyte Growth Factor (KGF, FGF7)
Integratie van melanocyten en Merkel cellen vanuit neurale lijst en Langerhans cellen vanuit
beenmerg.
Epidermis: keratinocyten + ‘overige cellen’
- Meerlagig plaveiselepitheel
- Mate van keratinisatie varieert: zoogdier/vogel/reptiel, amfibie, vis
- Differentiatie tot aan oppervlak
- Melanocyten (stratum basale en wand haarfollikels): productie pigmentkorrels
(melanosomen), afgifte door melanocyt, opname door keratinocyt → migreert mee naar
bovenste huidlagen
- Cellen van Langerhans (stratum spinosum): afweer (APC, fagocytose), ‘sampling’ door
onderbreken tight junctions
- Merkel cellen: gevoel
Stratum basale
- Van dermis gescheiden door
basaalmembraan
- Aan basaalmembraan aangehecht
middels hemidesmosomen
- Proliferatie
Stratum spinosum
- Stevigheid door onderlinge aanhechting via desmosomen
- Aantasting desmosomen door bv. auto-antilichamen (pemfigus): blaren, huidlaesies
, - Voedingsstoffen verspreiden zich vanuit dermis door epidermis, via intercellulair
Stratum granulosum
- Cellen produceren keratohyaliene granules en lamellaire granules
- Platten steeds verder af, raken steeds verder
gevuld met keratine
- Lipiden worden buiten de cel gebracht
- Bovenste lagen: tight junctions tussen de
cellen, extra barrière
Stratum lucidum
- Niet standaard aanwezig, vooral bij hele dikke huid
- Translucent uiterlijk door aanwezigheid eleidine (transformatieproduct keratohyaline)
Stratum corneum
- Cellen dood en geheel gevuld met keratine: ‘corneocyten’ (45-52 cellagen)
- Worden bij elkaar gehouden middels lipiden (cement-baksteen model)
- Schilfert geleidelijk af
- Vorm – functie: variabele dikte, afhankelijk van de belasting
- Inhoud: keratine-filaggrine filamenten (géén celorganellen)
- Bovenste laag: desquamatie (= stratum disjunctum)
Regulatie epidermis
- Proliferatie en differentiatie
- Paracriene ‘cross-talk’: ook o.i.v.
bijvoorbeeld UV-straling of allergenen
- Dysregulatie: bijvoorbeeld bij papillomavirus
Dermis
- Bindweefsel:
o Losmazig, veel collageen
o Oppervlakkig: stratum papillare
o Diep: stratum reticulare
- Vaste cellen: fibroblasten en adipocyten
- ‘Gastcellen’: eosinofielen, neutrofielen, macrofagen en mestcellen
Opbouw van een haarfollikel
- Dermispapil: inclusief capillairlus
- Haar
o Groei vanuit haarbulbus (matrix)
o Haarwortel (proximale deel)
o Haarschacht (distale deel)
o Bestaat uit medulla + cortex +
cuticula
- Haarfollikel
o Wortelschede (epidermaal)
▪ Schede cuticula
, ▪ Interne wortelschede (IRS): laag van Huxley en laag van Henle
▪ Externe wortelschede (ORS)
o Bindweefselschede (dermaal)
▪ Sinushaar: inwendig en uitwendig deel
Zenuwen in de huid
- Merkel cellen (epidermis)
o Uit neurale lijst
o Waarneming tast
- Vrije zenuwuiteinden (epidermis, dermis)
o Afferent, registreren:
▪ ‘Los’: pijn, jeuk en temperatuur
▪ Rondom haar: beweging
o Efferent, aansturen:
▪ Arrector pili spieren (haar)
▪ Bloedvaten
▪ Klieren
- Lichaampje van Meissner (dermis)
o Aangetaste Schwann-cellen
o Tast, oppervlakkige druk; snelle adaptatie
- Lichaampje van Pacini (dermis)
o ‘Lamellaire lichaampjes’
o Kapsel van fibroblasten omhult zenuwweefsel
o Voorbijgaande druk (vibraties)
o O.a. zoolkussen hond en kat
- Lichaampje van Herbst (dermis)
o Bij vogels: vibraties
- Lichaampje van Ruffini (dermis)
o Langduriger druk, spanning (rek)
o Zeer trage adaptatie
Klieren
- Functies: thermoregulatie en communicatie
- Klierepithelia
o Classificatie naar morfologie
▪ Exo- of endocrien
▪ Uni- of multicellulair
▪ Tubulair – alveolair – acinair
▪ Enkelvoudig of samengesteld
o Naar aard van het product
▪ Sereus, muceus, sero-muceus
o Naar de wijze van secretie
▪ Merocrien, apocrien, holocrien, cytocrien (melanocyt)
- Zweetklier
o Apocrien: opent in lumen haarfollikel
o Merocrien (eccrien): opent direct op huidoppervlak
o Eventueel ook myoepitheliale cellen (contractie)
o Veel variatie in locatie, functie en aansturing
HOORCOLLEGE 1 – DE EMBRYOLOGIE VAN DE HUID EN ZIJN DERIVATEN
Functies van de huid
- Directe bescherming: barrière extern-intern
o Mechanisch
o UV-straling
o Chemisch
o Thermisch
o Vochtbalans
- Indirecte bescherming: interactie met de omgeving
o Tast (druk), pijn en temperatuur
o Uiterlijk vertoon: camouflage
- Metabole functies: opslag vet en aanmaak vitamine D
- Secretie: talgklier, zweetklier en melkklier
- Thermoregulatie
Embryonale ontwikkeling
Proliferatie:
- Basale cellen → Transforming Growth Factor α (TGFα)
- Fibroblasten → Keratinocyte Growth Factor (KGF, FGF7)
Integratie van melanocyten en Merkel cellen vanuit neurale lijst en Langerhans cellen vanuit
beenmerg.
Epidermis: keratinocyten + ‘overige cellen’
- Meerlagig plaveiselepitheel
- Mate van keratinisatie varieert: zoogdier/vogel/reptiel, amfibie, vis
- Differentiatie tot aan oppervlak
- Melanocyten (stratum basale en wand haarfollikels): productie pigmentkorrels
(melanosomen), afgifte door melanocyt, opname door keratinocyt → migreert mee naar
bovenste huidlagen
- Cellen van Langerhans (stratum spinosum): afweer (APC, fagocytose), ‘sampling’ door
onderbreken tight junctions
- Merkel cellen: gevoel
Stratum basale
- Van dermis gescheiden door
basaalmembraan
- Aan basaalmembraan aangehecht
middels hemidesmosomen
- Proliferatie
Stratum spinosum
- Stevigheid door onderlinge aanhechting via desmosomen
- Aantasting desmosomen door bv. auto-antilichamen (pemfigus): blaren, huidlaesies
, - Voedingsstoffen verspreiden zich vanuit dermis door epidermis, via intercellulair
Stratum granulosum
- Cellen produceren keratohyaliene granules en lamellaire granules
- Platten steeds verder af, raken steeds verder
gevuld met keratine
- Lipiden worden buiten de cel gebracht
- Bovenste lagen: tight junctions tussen de
cellen, extra barrière
Stratum lucidum
- Niet standaard aanwezig, vooral bij hele dikke huid
- Translucent uiterlijk door aanwezigheid eleidine (transformatieproduct keratohyaline)
Stratum corneum
- Cellen dood en geheel gevuld met keratine: ‘corneocyten’ (45-52 cellagen)
- Worden bij elkaar gehouden middels lipiden (cement-baksteen model)
- Schilfert geleidelijk af
- Vorm – functie: variabele dikte, afhankelijk van de belasting
- Inhoud: keratine-filaggrine filamenten (géén celorganellen)
- Bovenste laag: desquamatie (= stratum disjunctum)
Regulatie epidermis
- Proliferatie en differentiatie
- Paracriene ‘cross-talk’: ook o.i.v.
bijvoorbeeld UV-straling of allergenen
- Dysregulatie: bijvoorbeeld bij papillomavirus
Dermis
- Bindweefsel:
o Losmazig, veel collageen
o Oppervlakkig: stratum papillare
o Diep: stratum reticulare
- Vaste cellen: fibroblasten en adipocyten
- ‘Gastcellen’: eosinofielen, neutrofielen, macrofagen en mestcellen
Opbouw van een haarfollikel
- Dermispapil: inclusief capillairlus
- Haar
o Groei vanuit haarbulbus (matrix)
o Haarwortel (proximale deel)
o Haarschacht (distale deel)
o Bestaat uit medulla + cortex +
cuticula
- Haarfollikel
o Wortelschede (epidermaal)
▪ Schede cuticula
, ▪ Interne wortelschede (IRS): laag van Huxley en laag van Henle
▪ Externe wortelschede (ORS)
o Bindweefselschede (dermaal)
▪ Sinushaar: inwendig en uitwendig deel
Zenuwen in de huid
- Merkel cellen (epidermis)
o Uit neurale lijst
o Waarneming tast
- Vrije zenuwuiteinden (epidermis, dermis)
o Afferent, registreren:
▪ ‘Los’: pijn, jeuk en temperatuur
▪ Rondom haar: beweging
o Efferent, aansturen:
▪ Arrector pili spieren (haar)
▪ Bloedvaten
▪ Klieren
- Lichaampje van Meissner (dermis)
o Aangetaste Schwann-cellen
o Tast, oppervlakkige druk; snelle adaptatie
- Lichaampje van Pacini (dermis)
o ‘Lamellaire lichaampjes’
o Kapsel van fibroblasten omhult zenuwweefsel
o Voorbijgaande druk (vibraties)
o O.a. zoolkussen hond en kat
- Lichaampje van Herbst (dermis)
o Bij vogels: vibraties
- Lichaampje van Ruffini (dermis)
o Langduriger druk, spanning (rek)
o Zeer trage adaptatie
Klieren
- Functies: thermoregulatie en communicatie
- Klierepithelia
o Classificatie naar morfologie
▪ Exo- of endocrien
▪ Uni- of multicellulair
▪ Tubulair – alveolair – acinair
▪ Enkelvoudig of samengesteld
o Naar aard van het product
▪ Sereus, muceus, sero-muceus
o Naar de wijze van secretie
▪ Merocrien, apocrien, holocrien, cytocrien (melanocyt)
- Zweetklier
o Apocrien: opent in lumen haarfollikel
o Merocrien (eccrien): opent direct op huidoppervlak
o Eventueel ook myoepitheliale cellen (contractie)
o Veel variatie in locatie, functie en aansturing
