Geschiedenis samenvatting hoofdstuk 1 t/m
3
§ 1.1 De Nederlandse Opstand en de Republiek
K.A: Hoe werkte het bestuurssysteem van de Republiek?
- 1581 Filips II werd afgezet als vorst door de Gewesten
Privileges
- Plakkaat van Verlatinge; belangrijke principe van democratische
revoluties -> regeringen zijn er voor de burgers.
- Na afzetten van Filips -> Gewesten gingen verder als onafhankelijke
Nederlandse Staat -> Republiek der Verenigde Nederlanden.
- Opstand uitgebroken door privileges en godsdienst.
- Privileges -> Steden en gewesten hebben recht op eigen bestuur.
- Filips wilde een centraal bestuur -> beperkte zelfstandigheid van
gewesten en steden.
- Elk gewest -> Staten het hoogste bestuur -> De Staten -> Steden en
adel regelden gemeenschappelijke zaken.
- Gewesten werkten samen in de Staten-Generaal -> afspraken over
defensie en buitenlandse politiek -> Iedereen moest ‘schikken en
plooien’.
- Langdurig overleg en compromissen typerend voor NL.
Godsdienst
- Filips wilde katholicisme en geen protestantisme.
- 1579 opstandelingen sloten militair bondsgenootschap tegen Filips.
- De Unie van Utrecht -> overheid mag niemand tot geloof dwingen
->Citaat: ‘’Een ieder in zijn godsdienst vrij mogen blijven en zal
niemand omwille van de godsdienst mogen worden vervolgd.
- In Republiek werd calvinisme officiële godsdienst.
- Calvinistische/Gereformeerde kerken mochten overheidsambten
bekleden.
- Andere godsdiensten werden getolereerd.
- Katholieken de grootste meerderheid -> kerk was verboden, maar ze
werden niet vervolgd.
Regenten
- In steden maakten een paar families de dienst uit, ze gaven elkaar
bestuursfuncties.
- Rijke regenten maakten de dienst uit.
- Boeken drukken werd hier toegestaan.
- Niemand werd vervolgd voor hun opvattingen.
- Vrouwen waren niet onderdanig aan hun man en boeren waren vrij.
, - In Holland heerste de rijkste stedelijke burgerij.
§ 1.2 De Democratische Revolutie
Welke veranderingen vonden plaats in het Nederlandse bestuur
tussen 1781 en 1813?
- 26 september 1781 -> verspreiding pamflet ‘’aan het volk van
Nederland’ -> begin democratische verzetsbeweging.
Vrijheid en gelijkheid
- Democraten gingen van het idee uit van volkssoevereiniteit.
- Macht gekregen van het volk -> idee van de verlichting.
- Tot 18e eeuw geloofde men dat God alles had bepaald.
- Verlichte denkers -> de mens is maker van eigen geluk en de
maatschappij is ook maakbaar.
- Mens is van nature vrij en gelijk.
- Verlichting leidde nog niet direct tot democratische opvattingen
- In Nederland werden Amerikanen bewonderd -> door onvrede over
de regenten en de stadhouder.
- Stadshouder was in Republiek belangrijkste functionaris en
opperbevelhebber.
- Stadhouderschap was erfelijk bezit van de Prins van Oranje.
Patriotten
- 1780 -> Republiek in oorlog met Engeland.
- Door pamflet werden gewapende burgermilities opgericht die
volksinvloed eisten (Patriotten)
- 1786 Patriotten verjoegen in Utrecht de regenten uit het stadshuis.
- 1786 Stadhouder Willem V vlucht vanuit Den Haag naar Nijmegen.
- Willhelmina werd gearresteerd -> haar broer de koning van Pruisen
stuurde troepen om de macht aan de stadhouder terug te geven.
- Duizenden Patriotten vluchtten naar Frankrijk.
- Twee jaar later brak de revolutie uit.
Bataafse Republiek
- 1795 vluchtelingen keren terug met Franse leger.
- Stadhouder vlucht naar Engeland.
- Revolutionaire comités namen bestuur over en riepen Bataafse
Republiek uit.
- Bataven -> Germaanse stam die vrijheid en democratie hoog in het
vaandel hadden.
- Nieuwe machthebber garandeert rechten van de mens.
- Standsvoorrechten werden afgeschaft -> iedereen gelijk voor de wet
en godsdienstvrijheid.
- Katholieken en Joden zelfde rechten als protestanten.
3
§ 1.1 De Nederlandse Opstand en de Republiek
K.A: Hoe werkte het bestuurssysteem van de Republiek?
- 1581 Filips II werd afgezet als vorst door de Gewesten
Privileges
- Plakkaat van Verlatinge; belangrijke principe van democratische
revoluties -> regeringen zijn er voor de burgers.
- Na afzetten van Filips -> Gewesten gingen verder als onafhankelijke
Nederlandse Staat -> Republiek der Verenigde Nederlanden.
- Opstand uitgebroken door privileges en godsdienst.
- Privileges -> Steden en gewesten hebben recht op eigen bestuur.
- Filips wilde een centraal bestuur -> beperkte zelfstandigheid van
gewesten en steden.
- Elk gewest -> Staten het hoogste bestuur -> De Staten -> Steden en
adel regelden gemeenschappelijke zaken.
- Gewesten werkten samen in de Staten-Generaal -> afspraken over
defensie en buitenlandse politiek -> Iedereen moest ‘schikken en
plooien’.
- Langdurig overleg en compromissen typerend voor NL.
Godsdienst
- Filips wilde katholicisme en geen protestantisme.
- 1579 opstandelingen sloten militair bondsgenootschap tegen Filips.
- De Unie van Utrecht -> overheid mag niemand tot geloof dwingen
->Citaat: ‘’Een ieder in zijn godsdienst vrij mogen blijven en zal
niemand omwille van de godsdienst mogen worden vervolgd.
- In Republiek werd calvinisme officiële godsdienst.
- Calvinistische/Gereformeerde kerken mochten overheidsambten
bekleden.
- Andere godsdiensten werden getolereerd.
- Katholieken de grootste meerderheid -> kerk was verboden, maar ze
werden niet vervolgd.
Regenten
- In steden maakten een paar families de dienst uit, ze gaven elkaar
bestuursfuncties.
- Rijke regenten maakten de dienst uit.
- Boeken drukken werd hier toegestaan.
- Niemand werd vervolgd voor hun opvattingen.
- Vrouwen waren niet onderdanig aan hun man en boeren waren vrij.
, - In Holland heerste de rijkste stedelijke burgerij.
§ 1.2 De Democratische Revolutie
Welke veranderingen vonden plaats in het Nederlandse bestuur
tussen 1781 en 1813?
- 26 september 1781 -> verspreiding pamflet ‘’aan het volk van
Nederland’ -> begin democratische verzetsbeweging.
Vrijheid en gelijkheid
- Democraten gingen van het idee uit van volkssoevereiniteit.
- Macht gekregen van het volk -> idee van de verlichting.
- Tot 18e eeuw geloofde men dat God alles had bepaald.
- Verlichte denkers -> de mens is maker van eigen geluk en de
maatschappij is ook maakbaar.
- Mens is van nature vrij en gelijk.
- Verlichting leidde nog niet direct tot democratische opvattingen
- In Nederland werden Amerikanen bewonderd -> door onvrede over
de regenten en de stadhouder.
- Stadshouder was in Republiek belangrijkste functionaris en
opperbevelhebber.
- Stadhouderschap was erfelijk bezit van de Prins van Oranje.
Patriotten
- 1780 -> Republiek in oorlog met Engeland.
- Door pamflet werden gewapende burgermilities opgericht die
volksinvloed eisten (Patriotten)
- 1786 Patriotten verjoegen in Utrecht de regenten uit het stadshuis.
- 1786 Stadhouder Willem V vlucht vanuit Den Haag naar Nijmegen.
- Willhelmina werd gearresteerd -> haar broer de koning van Pruisen
stuurde troepen om de macht aan de stadhouder terug te geven.
- Duizenden Patriotten vluchtten naar Frankrijk.
- Twee jaar later brak de revolutie uit.
Bataafse Republiek
- 1795 vluchtelingen keren terug met Franse leger.
- Stadhouder vlucht naar Engeland.
- Revolutionaire comités namen bestuur over en riepen Bataafse
Republiek uit.
- Bataven -> Germaanse stam die vrijheid en democratie hoog in het
vaandel hadden.
- Nieuwe machthebber garandeert rechten van de mens.
- Standsvoorrechten werden afgeschaft -> iedereen gelijk voor de wet
en godsdienstvrijheid.
- Katholieken en Joden zelfde rechten als protestanten.
