Samenvatting jurisprudentie verbintenissenrecht

JURISPRUDENTIE KORT
PLAS/VALBURG  PRECONTRACTUELE FASE

Er zijn drie stadia:

 Stadium 1: Afbreken onderhandelingen is zonder meer geoorloofd. Hier staat voorop dat een ieder vrij
is zelf te beslissen of en met wie men een overeenkomst aangaat.
 Stadium 2: Onderhandelingen mogen afgebroken worden, maar de door de wederpartij gemaakte
kosten mogen bij de afhakende partij in rekening worden gebracht.
 Stadium 3: Afbreken onderhandelingen is zelf in strijd met redelijkheid en billijkheid. Hier staat het
een partij niet langer vrij de onderhandelingen nog af te breken. De wederpartij kan vorderen dat de
onderhandelingen worden voortgezet of een schadevergoeding vorderen (en tevens een vergoeding
voor de gederfde winst, het positieve contractbelang).

RUITERIJ/MBO  PRECONTRACTUELE FASE

Uit de uitspraak De Ruiterij/MBO volgt dat het van belang is dat de afbrekende partij aan het ontstaan van het
vertrouwen moet hebben bijgedragen.

CBB/JPO  PRECONTRACTUELE FASE

Rechtsregel
De uitleg van schadevergoeding bij precontractuele aansprakelijkheid:
De onderhandelende partijen zijn vrij om onderhandelingen af te breken, tenzij dit op grond van het
gerechtvaardigd vertrouwen of andere omstandigheden onaanvaardbaar zou zijn; er moet sprake zijn van een
totstandkomingsvertrouwen.
Hierbij moet rekening worden gehouden met de mate waarin en de wijze waarop de partij die de
onderhandelingen afbreekt tot het ontstaan van dat vertrouwen heeft bijgedragen.

De Hoge Raad stelt dan ook:
Er zitten twee consequenties vast aan het onaanvaardbaar afbreken van onderhandelen:

- Door onderhandelen
- Schadevergoeding

NOOT Hartlief
Anders dan wordt beweerd heeft de HR in dit arrest volgens Hartlief geen drie stadia of fasen (in
onderhandeling) onderscheiden die elkaar noodzakelijkerwijs opvolgen en waarin van opklimmende
verplichtingen sprake is. De leer van de 3 fasen speelt dus geen herkenbare rol meer, en er is meer aandacht
voor de contractsvrijheid.

ING/BERA  VOLMACHTVERLENING EN RISICO

Er kan ook volmachtverlening aan de vertegenwoordigers plaatsvinden, indien men gerechtvaardigd heeft
vertrouwd op grond van feiten en omstandigheden, waaruit naar verkeersopvattingen zodanige schijn van
vertegenwoordigingsbevoegdheid kan worden afgeleid.
Ondanks dat er geen sprake van toedoen is door de principaal bepaalt de Hoge Raad hier dat bepaalde
omstandigheden voor risico van de principaal komen. Het is dus een versoepeling tov het toedoenbeginsel.

, WISMAN/TRIJBER  ONBEVOEGDE VERTEGENWOORDIGING ART. 3:70

Bij onbevoegde vertegenwoordiging moet de schade die de onbevoegde vertegenwoordiger aan de derde dient
te vergoeden mede het voordeel omvatten dat de niet tot stand gekomen overeenkomst voor de derde zou
hebben meegebracht (positief contract belang).  positie die hij zou hebben indien de onderhandelingen wel
succesvol waren verlopen, de ovk tot stand was gekomen en deze deugdelijk zou zijn uitgevoerd. (ook gederfde
winst)

EFFECTENLEASE (ZIE SAMENVATTING)

ESMILO/MEDIQ  STRIJD OVK

Hr: de enkele omstandigheid dat de ovk tot een door de wet verboden prestatie verplicht, brengt niet
automatisch mee dat zij een verboden strekking heeft en dus nietig is, ook niet als beide partijen bij het sluiten
van de ovk zich bewust waren van het wettelijke verbod.

Om te beoordelen of een wettelijke bepaling in strijd is met de openbare orde of goede zeden moet een extra
toets worden doorlopen aan de hand van de volgende gezichtspunten:

- Welke belangen door de geschonden regel worden beschermd?
- Wordt door de inbreuk op de regel fundamentele beginselen geschonden?
- Waren partijen zich van de inbreuk op de regel bewust?
- Voorziet de regel in een sanctie?

HAVILTEX  UITLEG OVK

Bij de uitleg van een ovk moet er niet alleen worden gekeken naar de taalkundige uitleg van de bepalingen,
maar ook naar de betekenis die de partijen aan de bepalingen hebben gegeven en wat ze redelijkerwijs van
elkaar mochten verwachten. Mede van belang daarbij kan zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen
behoren en welke rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht.

DSM/FOX  UITLEG OVK (DERDEN)

Cao-norm wordt toegepast in gevallen waarbij de overeenkomsten naar hun aard bestemd zijn om de
rechtspositie van derden te beïnvloeden, zonder dat de derden invloed hebben op de inhoud of formulering
van die ovk en de onderliggende partijbedoelingen niet kenbaar zijn.

De cao-tekst is in beginsel bepalend en kan op eventuele partijbedoelingen van de cao-onderhandelaars geen
beroep worden gedaan, tenzij dit naar objectieve maatstaven uit openbare bronnen kenbaar was. Het is een
objectieve uitleg (haviltex = subjectieve uitleg).

De hr heeft in dit arrest dus duidelijk gemaakt wat de verhouding is tussen de haviltex-norm en de cao-norm.
Beiden vinden hun grondslag in de overkoepelende norm, die luidt dat bij de uitleg van een schriftelijke ovk
telkens alle omstandigheden van het geval van betekenis zijn, gewaardeerd naar hetgeen de maatstaven van
redelijkheid en billijkheid meebrengen. Om die reden bestaat tussen de twee normen geen tegenstelling, maar
een vloeiende overgang.

Kortom, bij beiden is taalkundige uitleg niet doorslaggevend. Andere omstandigheden moeten worden
meegewogen. Het verschil is dat bij haviltex alle omstandigheden worden meegewogen en bij de cao-norm
alleen de omstandigheden die voor derden kenbaar waren.

LUNDIFORM/MEXX  UITLEG OVK