Samenvatting: Thema's Maatschappijleer hoofdstuk 2 rechtsstaat

Samenvatting Maatschappijleer Hoofdstuk 2
Rechtsstaat
Doel rechtsstaat:

- De macht van de overheid beperken
- Veiligheid geven aan burgers
- Alle burgers gelijkmatig worden behandeld

Machtenscheiding
Wetgevende macht (de regering en het parlement samen)
Uitvoerende macht (de regering)
Rechterlijke macht (onafhankelijke rechters)
Doel: Dictatuur/Onrechtvaardigheid voorkomen
EVRM (Europees Vedrag voor de Rechten van de Mens)

Sociale- en klassieke grondrechten
Sociale grondrechten geven GEEN garantie.
Klassieke grondrechten geven WEL garantie.
Voorbeelden Sociale grondenrechten: Het recht hebben op een woning, het recht
hebben op werk en het recht hebben op de gezondheidszorg.
Voorbeelden Klassieke grondrechten: Het recht hebben op godsdienstvrijheid, het
recht hebben op vrijheid van meningsuiting en het recht hebben op
onaantastbaarheid van het lichaam.

Legaliteitsbeginsel
In de legaliteitsbeginsel mogen alleen beperkingen worden opgelegd als het in de
wet staat en voor elke burger de beperking geldt.

Strafbaarheid
Iets is pas strafbaar als het in de wet staat.

Strafmaat
In de wet staat bij ieder strafbaar feit een maximale straf omschreven.


Ne bis in idem-regel
Als je in een rechtzaak door de rechter bent vrijgesproken of al een straf is
opgelegd aan de verdachte dan kan die verdachte niet voor de tweede keer
worden vervolgd als er nieuw bewijs is gevonden.

Geweldsmonopolie
De overheid heeft meer macht en mag als enige geweld gebruiken.

Rechtsbescherming
De grondwet beschermt burgers tegen andere burgers en tegen de macht van de
overheid.

Overtredingen zijn minder erge strafbare feiten en misdrijven zijn erge
strafbare feiten

Verschillen:
-Een poging tot een overtreding doen is NIET strafbaar, maar een poging doen
tot een misdrijf WEL.

, - Overtredingen en misdrijven worden beide geregistreerd bij justitie, maar bij
een misdrijf waarin je verdachte bent, wordt je meteen al geregistreerd.
- De straffen zijn bij misdrijven hoger.


Criminaliteit verstaan we onder alle misdrijven die in de wet zin omschreven.
De meeste overtredingen en misdrijven staan in het Wetboek van Strafrecht.



Politie mag zonder toestemming de volgende dingen doen:

- Mensen fouilleren om de kleding en het lichaam te onderzoeken.
- Mensen arresteren
- Mensen staande houden en vragen naar hun personalia
- Een verdachte 6 uur lang op het politiebureau vasthouden
- Spullen in beslag nemen die belangrijk kunnen zijn voor hun onderzoek

Politie mag met toestemming de volgende dingen doen:

- Met een huiszoekingsbevel een huis doorzoeken.
- Speciale persoonsgegevens opvragen zoals: bankrekeningnummers,
telefoonverkeer en internetgedrag.
- Preventief fouilleren toepassen
- De tijdsduur van een verdachte in een cel verlengen.
- Infiltreren


Strafrechtelijke maatregelen zijn strafmogelijkheden die in de wet staan
vermeld en de rechter mag dus niet van die straffen uitwijken.

Vier soorten straffen:

- Vrijheidsstraf
- Taakstraf
- Geldboete
- Bijkomende straffen

Misdrijf procedure:

1. De politie verzamelt gegevens van het strafbare feit door middel van het
verhoren van getuigen en slachtoffers en het aanhouden van verdachten.
2. Officier van justitie bepaalt wat er met het proces-verbaal gaat gebeuren.
De officier kan bepalen of er wel of geen rechtszaak komt.
3. De rechter stelt vast tijdens een rechtszaak of de verdachte schuldig is of
niet.

De officier van justitie kan de volgende dingen doen:
Schikking is een geldboete geven aan de verdachte
Seponeren is dat de verdachte niet vervolgt word.
Vervolgen betekent dat de verdachte een rechtszaak krijgt.



Rechtszaak verloop:

1. Opening De rechter controleert de persoonsgegevens van de verdachte.