Samenvatting Hoorcolleges literatuur dieetleer MDL semester 5.2

Maag, darm en lever
Inhoudsopgave
Dieetleer hoorcollege 1: Voeding bij aandoeningen in mond, keel en slokdarm. 2
Dieetleer hoorcollege 1: Literatuur.....................................................................8
Dieetleer hoorcollege 2: Voeding bij ziekten en operaties van de maag...........11
Dieetleer hoorcollege 2: Literatuur...................................................................18
Dieetleer hoorcollege 3: Voeding bij aandoeningen in de dunne darm.............19
Dieetleer hoorcollege 3: Literatuur...................................................................26
Dieetleer hoorcollege 4: Voeding bij resecties van de dunne darm...................40
Dieetleer hoorcollege 4: Literatuur...................................................................47
Dieetleer hoorcollege 5: Voeding bij aandoeningen in de dikke darm...............49
Dieetleer hoorcollege 5: Literatuur...................................................................54
Dieetleer hoorcollege 6: Leverziekten en voeding............................................55
Dieetleer hoorcollege 6: Literatuur...................................................................61
Dieetleer hoorcollege 7: De pancreas...............................................................65
Dieetleer hoorcollege 7: Literatuur...................................................................71




1

,Dieetleer hoorcollege 1: Voeding bij aandoeningen in mond, keel
en slokdarm

Lesdoelen
 Voedingsproblemen die voorkomen bij aandoeningen in mond, keel of slokdarm
herkennen.
 Beredeneren welke (voedings-) interventies noodzakelijk zijn bij aandoeningen
in mond, keel of slokdarm.
 De indicaties voor voeding met een aangepaste consistentie benoemen.
 Indicaties voor sondevoeding benoemen.
 Verschillende types sondevoeding herkennen.
 Soorten sondes en toedieningswegen of -mogelijkheden benoemen

Mond
 Afhappen
 Kauwen
 Vermengen met speeksel
 Verzamelen voedsel op tong
 Vervoer van het voedsel naar keel

Per dag 1 liter speeksel produceren  voorvertering

Keel (fauces)
 Sluiting strottenklepje  voedsel niet naar longen
 Sluiting stembanden
 Verdere verplaatsing naar slokdarm

Slokdarm (oesophagus)
 Verplaatsing voedselbrij naar de maag
 Afgesloten door 2 sfincters

Veel voorkomende problemen
Mond Keel Slokdarm
Aften / pijnlijke Slijmvorming Passageklachten
slijmvliezen
Xerostomie Mucositis Zuurbranden
Stomatitis Passageklachten Barett
Tandheelkundige Zwelling Candida
aandoeningen
Smaakverandering Candida Achalasie
(beweegstoornis van de
slokdarm)
Slijmvorming Spasme
Candida
Spierzwakte
Kaakproblemen

Deze klachten kunnen bij verschillende ziektebeelden voorkomen.

2

,Mond  eten bemoeilijken; spierzwakte door CVA; kaak fixeren  vastgezet en niet
bewegen

Slikproces
 Orale voorbereidende fase: het verzamelen van voedsel in de mond, het
kauwen en de vorming van een bolus.
 Orale transportfase: het transport van de bolus van de mond naar de farynx.
 Faryngale transportfase: het transport van de orofarynx naar de hypofarynx.
 Oesophale transportfase: het transport van de bolus in de oesofagus tot in de
maag.

Voedingsproblemen – consistentie aanpassing
Probleem Consistentie
Moeite met kauwen Zachte en gemalen voeding
Pijn in mond Zachte of vloeibare voeding
Moeite met manipuleren van voedsel in Zachte voeding
de mond
Te weinig speeksel / droge mond Zachte en vloeibare voeding, meer
vocht erbij
Snel verslikken in vocht Dranken verdikken
Moeite met doorslikken Vloeibare en zachte voeding
Voeding wil niet zakken / obstructie Zachte, gepureerde of (dun)
vloeibare voeding

Sondevoeding = enterale voeding
Eerst eventueel drinkvoeding, daarna sondevoeding overwegen.

Sondevoeding: kunstmatige voeding die via een flexibele dunne slang (=sonde) in de
maag of darm toegediend wordt.

Samengesteld uit:
 Koolhydraten, eiwitten en vetten
 Vitamines, mineralen en spoorelementen
 Water
 Eventueel oplosbare vezels

Indicaties voor toediening sondevoeding
Niet (of niet voldoende) kunnen eten vanwege:
 Bewustzijnsstoornissen (kunstmatige beademing)
 Kaakfracturen, aangezichtsverwondingen
 Chirurgische ingrepen in hoofd-halsgebied
 Dysfagie door (neurologische) ziekten
 Obstructie (ileus)
 Ondervoeding
 Anorexie vanwege ziekte
 Anorexie vanwege medicijnen

Niet mogen eten:
Bij aandoeningen en operaties in het maag-darmkanaal, bijvoorbeeld:
3

,  Fistel vanuit de darm
 Acute fase van de ziekte van Crohn
 Colitis

Niet willen eten:
 Geriatrische problematiek
 Anorexia nervosa

Beslisboom voedingstherapie




Route / toediening: plaats
Beslisboom:
 Maag functioneert normaal:
In de maag voeden  neusmaagsonde, mondmaagsonde, PEG sonde
 Maag functioneert niet normaal (maagontleding gestoord, verhoogde kans op
braken):
Voeden voorbij de maag  postpylorisch voeden (duodenum / jejunumsonde of
PEG-J / PEJ / jejunostomie)
4

, Neus duodenum mag geen porties, moet continu.
Geen indicatie dat patiënt geen voeding in de maag kan verdragen, dan gewoon via
maag voeden. Anders na de maag voeden.
PEG-J: sonde in de maag met verlengstukje naar de darmen.

Route / toediening: soort sonde
Voeden in de maag: neus-maag sonde (soms via mond bij aandoeningen in neus of
schedelbasisfractuur).
 Percutane endoscopische gastrostomie (PEG)
 Percutane radiologische gastrostomie (PRG)
Sonde gaat door de buikwand heen in de maag, twee methodes mogelijk:
- Pull: slangetje inbrengen met voerdraad en dan vanuit de maag geprikt. Van
binnen naar buiten. (meest gebruikt)
- Push: van buiten naar binnen.

Voeden in de darm:
 Neus-duodenum sonde
 Neus jejunum sonde
 PEG-J: PEG (in maag) sonde doorgeschoven naar jejunum
 Percutane jujunumsonde = PEJ. Sonde ligt vaak voorbij het ligament van treitz =
jejunum sonde
 Jejunum katheter: operatief in jejunum geplaatste sonde

Soort sondevoeding
Afweging voor keuze van het soort sondevoeding:
Werking maagdarmkanaal:
 Is de maag/darmfunctie normaal: standaard sondevoeding
 Is de maag/darmfunctie niet normaal: semi- elementaire voeding of elementaire
voeding
 Andere metabole factoren die mee kunnen spelen:
Indien er een vochtbeperking of meer energie en/of eiwit nodig is: Vocht
beperkte, hoog energetische, eiwitrijke sondevoeding kiezen i.p.v. ‘Standaard’
sondevoeding
Heeft de patiënt diarree of obstipatie?
Afhankelijk van oorzaak: keuze voor wel/niet een vezelrijke sondevoeding

Contra-indicatie voor vezels: obstructie, werking darmen. Klachten of aandoening 
wenselijk om vezels te geven?

Bij ernstige ziekte kan immunonutritie geïndiceerd zijn:
Sondevoeding met specifieke toevoegingen als
 Arginine
 Glutamine
 Omega 3 vetzuren
Let op: evidence!

Hoe sondevoeding toedienen
Toedienen van sondevoeding kan met voedingspomp, zwaartekracht of porties.
 Continue: per 24 uur, druppelsgewijs
 Intermitterend: alleen overdag of alleen ‘s nachts voeden
5