Kennis en inzichtsdoelstellingen:
- Een differentiële diagnose van extrapyramidale ziekten opstellen:
- Een behandelplan voor de ziekte van Parkinson opstellen
- Een differentiële diagnose van ‘aanvallen’ (met of zonder bewustzijnsverlies)
opstellen
- Een differentiële diagnose van de oorzaken van epileptische aanvallen opstellen
- Een behandelplan voor ‘aanvallen’ opstellen
- Een differentiële diagnose van een perifere verlamming opstellen
- Een plan voor aanvullend onderzoek en behandeling van een aantal
mononeuropathien (carpale tunnelsyndroom, n. ulnaris, n. peroneus)
Zie verderop
- Een differentiële diagnose van een radiculopathie opstellen, evenals een plan
voor diagnostiek en behandeling
- De belangrijkste baansystemen in het centrale zenuwstelsel onderscheiden en
uitleggen welke stoornissen kunnen optreden bij beschadiging daarvan:
- De pyramidebaan: centrale verloop van de motorische vezels. = Tractus
corticospinalis
Centraal:
- Centraal motorisch neuron: ligt op de gyrus precentralis van de
frontale cortex. Hij wordt gescheiden van de pariëtale kwab van de
sulcus centralis (waarachter de gyrus postcentralis ligt). Op de gyrus
precentralis ligt de homunculus (mannetje dat de motorische innervatie
voorsteld).
- Stoornissen: CVA (80% ischemisch, 20% bloeding).
Belangrijkste hierbij is a. cerebi media. Hierin liggen de gebieden
van het gezicht tot de hand (uitval: mondhoek, hand, mogelijk
dysatrie). Het been en de schouder liggen in het gebied van de a.
cerebri anterior.
- Mogelijk onder de bloeding een structurele oorzaak:
jonge mensen (AVM) en >70 (amyloid neerslag
vaatwand)
- Vers infarct op CT: verstreken gyri/sulci, onscherp
begrensd, geen verschil in grijze en witte stof
Tumor: benigne (bv meningeoom), maligne (primair (bv
astrocytoom) dan wel metastasen(bot, long lopen veelal vast
op waterscheidingsgebied)
- Taalexpressie: Broca, frontaal links. Taalbegrip: Wernicke,
temporaal links (valt minder vaak uit want meer collateralen).
- Corona radiata = subcortex = witte stof. Hierin lopen de uitlopers
van de cellichamen uit de motorische cortex en uiteindelijk komen
deze samen in een bundel in de capsula interna.
- Stoornis: lacunair infarct (occlusie/bloeding
lenticulostriatale vaten). Hierbij alleen uitval van de
pyramidebaan (‘ pure motor stroke’). Klinisch: acute motorische
uitval een lichaamshelft. Grote risicofactor: hypertensie.
- Primaire hersenbloeding: bloeding in de diepte van kleine
, arteriolen. Gevolg is acute uitval. Als het blijft bloeden dan focale
uitval, misselijkheid en hoofdpijn. Bij inklemming: eerst
lichtstijve, wijde pupillen, daarna apneus en hemodynamische
instabiliteit.
- Stoornis nucleus caudatus: hyperkinesie. Stoornis putamen:
hypokinesie
- Hersenstam: infratentorieel. Bestaat uit mesencephalon, pons
(metencephalon) en medulla oblongata (myelencephalon).
- Laesies hier komen veel minder voor dan supratentoriele
laesies. Veelal cerebellaire processen doe drukken op de
stam. (metastasen, primaire tumor, vasculair).
- Onderin de medulla oblongata kruisen de motorische vezels
naar contralateraal.
- Myelum: hierin verlopen de axonen door het spinaal kanaal.
Myelum eindigt ter hoogte L1 –L2 en daaronder cauda equina
(paardenstaart. Hierin lopen losse zenuwbundels). De axonen lopen
dorso-lateraal in het ruggenmerg.
- Stoornis: Traumatische dwarslaesie (boven C4 sterfte
uitval n. phrenicus en geen ademhaling mogelijk. Bijzonder!).
Hernia (lumbaal > cervicaal, waarbij veelal radiculair
syndroom. Cervicaal vaak t.g.v. kanaalstenose). Degeneratie
(geleidelijke myelumcompressie. Typisch: pyramidale
hulpstoornis houterige gang). Tumor (botmetastase anamnestisch:
kanker in VG, nachtelijke pijn, B-symptomen. Meer vertebrale
dan paravertebrale pijn).
Perifeer:
- Perifeer motorisch neuron: ligt in de ventrale hoorn van de grijze
stof. Hierop schakelen de axonen over en begint het perifere axon.
- Stoornissen: ALS (verdwijnen van de motorische
voorhoorncel door een degeneratief proces. Is echter een mix van
centrale en perifere verschijnselen. Slechte prognose). SMA
(spinale musculaire atrofie, langzaam progressieve erfelijke
ziekte). Polio (tast de voorhoorncellen).
- Spinale wortel: dit is waar de zenuw uit het ruggenmerg treedt.
- Stoornissen: Radiculair syndroom (hernia discus puilt
immers zijwaarts uit omdat posterieur en anterieur de
longitudinale ligamenten zitten en dit voorkomen. Dit geeft veelal
pijn en sensorische uitval. Meest voorkomende localisaties: L5
(grote teen) en S1 (kleine teen). Beleid conservatief tenzij
caudasyndroom.). Maligniteit. Neuroborreliose
- Plexusletsel: uitval meerdere zenuwen.
- Stoornissen: Traumatisch plexusletsel (Erbse parese of
ongeluk). Tumor. Neurologische amyotrofie (veelal bij plexus
brachialis, gaat gepaard met veel pijn) .
- Een differentiële diagnose van extrapyramidale ziekten opstellen:
- Een behandelplan voor de ziekte van Parkinson opstellen
- Een differentiële diagnose van ‘aanvallen’ (met of zonder bewustzijnsverlies)
opstellen
- Een differentiële diagnose van de oorzaken van epileptische aanvallen opstellen
- Een behandelplan voor ‘aanvallen’ opstellen
- Een differentiële diagnose van een perifere verlamming opstellen
- Een plan voor aanvullend onderzoek en behandeling van een aantal
mononeuropathien (carpale tunnelsyndroom, n. ulnaris, n. peroneus)
Zie verderop
- Een differentiële diagnose van een radiculopathie opstellen, evenals een plan
voor diagnostiek en behandeling
- De belangrijkste baansystemen in het centrale zenuwstelsel onderscheiden en
uitleggen welke stoornissen kunnen optreden bij beschadiging daarvan:
- De pyramidebaan: centrale verloop van de motorische vezels. = Tractus
corticospinalis
Centraal:
- Centraal motorisch neuron: ligt op de gyrus precentralis van de
frontale cortex. Hij wordt gescheiden van de pariëtale kwab van de
sulcus centralis (waarachter de gyrus postcentralis ligt). Op de gyrus
precentralis ligt de homunculus (mannetje dat de motorische innervatie
voorsteld).
- Stoornissen: CVA (80% ischemisch, 20% bloeding).
Belangrijkste hierbij is a. cerebi media. Hierin liggen de gebieden
van het gezicht tot de hand (uitval: mondhoek, hand, mogelijk
dysatrie). Het been en de schouder liggen in het gebied van de a.
cerebri anterior.
- Mogelijk onder de bloeding een structurele oorzaak:
jonge mensen (AVM) en >70 (amyloid neerslag
vaatwand)
- Vers infarct op CT: verstreken gyri/sulci, onscherp
begrensd, geen verschil in grijze en witte stof
Tumor: benigne (bv meningeoom), maligne (primair (bv
astrocytoom) dan wel metastasen(bot, long lopen veelal vast
op waterscheidingsgebied)
- Taalexpressie: Broca, frontaal links. Taalbegrip: Wernicke,
temporaal links (valt minder vaak uit want meer collateralen).
- Corona radiata = subcortex = witte stof. Hierin lopen de uitlopers
van de cellichamen uit de motorische cortex en uiteindelijk komen
deze samen in een bundel in de capsula interna.
- Stoornis: lacunair infarct (occlusie/bloeding
lenticulostriatale vaten). Hierbij alleen uitval van de
pyramidebaan (‘ pure motor stroke’). Klinisch: acute motorische
uitval een lichaamshelft. Grote risicofactor: hypertensie.
- Primaire hersenbloeding: bloeding in de diepte van kleine
, arteriolen. Gevolg is acute uitval. Als het blijft bloeden dan focale
uitval, misselijkheid en hoofdpijn. Bij inklemming: eerst
lichtstijve, wijde pupillen, daarna apneus en hemodynamische
instabiliteit.
- Stoornis nucleus caudatus: hyperkinesie. Stoornis putamen:
hypokinesie
- Hersenstam: infratentorieel. Bestaat uit mesencephalon, pons
(metencephalon) en medulla oblongata (myelencephalon).
- Laesies hier komen veel minder voor dan supratentoriele
laesies. Veelal cerebellaire processen doe drukken op de
stam. (metastasen, primaire tumor, vasculair).
- Onderin de medulla oblongata kruisen de motorische vezels
naar contralateraal.
- Myelum: hierin verlopen de axonen door het spinaal kanaal.
Myelum eindigt ter hoogte L1 –L2 en daaronder cauda equina
(paardenstaart. Hierin lopen losse zenuwbundels). De axonen lopen
dorso-lateraal in het ruggenmerg.
- Stoornis: Traumatische dwarslaesie (boven C4 sterfte
uitval n. phrenicus en geen ademhaling mogelijk. Bijzonder!).
Hernia (lumbaal > cervicaal, waarbij veelal radiculair
syndroom. Cervicaal vaak t.g.v. kanaalstenose). Degeneratie
(geleidelijke myelumcompressie. Typisch: pyramidale
hulpstoornis houterige gang). Tumor (botmetastase anamnestisch:
kanker in VG, nachtelijke pijn, B-symptomen. Meer vertebrale
dan paravertebrale pijn).
Perifeer:
- Perifeer motorisch neuron: ligt in de ventrale hoorn van de grijze
stof. Hierop schakelen de axonen over en begint het perifere axon.
- Stoornissen: ALS (verdwijnen van de motorische
voorhoorncel door een degeneratief proces. Is echter een mix van
centrale en perifere verschijnselen. Slechte prognose). SMA
(spinale musculaire atrofie, langzaam progressieve erfelijke
ziekte). Polio (tast de voorhoorncellen).
- Spinale wortel: dit is waar de zenuw uit het ruggenmerg treedt.
- Stoornissen: Radiculair syndroom (hernia discus puilt
immers zijwaarts uit omdat posterieur en anterieur de
longitudinale ligamenten zitten en dit voorkomen. Dit geeft veelal
pijn en sensorische uitval. Meest voorkomende localisaties: L5
(grote teen) en S1 (kleine teen). Beleid conservatief tenzij
caudasyndroom.). Maligniteit. Neuroborreliose
- Plexusletsel: uitval meerdere zenuwen.
- Stoornissen: Traumatisch plexusletsel (Erbse parese of
ongeluk). Tumor. Neurologische amyotrofie (veelal bij plexus
brachialis, gaat gepaard met veel pijn) .
