College aantekeningen Inleiding in de Pedagogische Wetenschappen (1.1)

1: Het belang van pedagogiek

Imprinting = dichtbij blijven bij de groep
Hoe weten de kuikens dat ze dichtbij de groep moeten blijven?
-> Nadat ze het ei verlaten blijven ze bij het eerste bewegende voorwerp dat ze zien
-> Als je dichterbij blijft, heb je een grotere kans om te overleven
-> Nabijheid -> grotere overlevingsangst
(Lorenz)

Wat is de liefde tussen een babyaap en de moederaap?
Vaak werd gedacht dat dat kwam omdat de moeder de baby kon voeden.
Harlow onderzocht dit en kwam tot de conclusie dat de babyaapjes steeds
teruggingen naar de (nep)moederaap voor liefde.
(Harlow)

Is de vroege aandacht en de nadruk op nabijheid ook belangrijk om te overleven voor kinderen?
Gehechtheid
-> Ook kinderen hebben een aangeboren neiging om nabijheid en contact te zoeken met ouder,
vooral bij angst, ziekte of moeheid. Ze verlangen naar iemand die stabiel aanwezig is om voor hen te
zorgen. Kinderen willen zich hechten.
-> Kinderen zijn voorgeprogrammeerd tot zoeken van bescherming
-> Baby’s lokken zorg uit bij volwassenen omdat ze schattig zijn (biologisch)
(Bowlby)

Het is belangrijk dat de volwassene die zorgt voor het kind de gehechtheidssignalen van het kind
begrijpt en goed opvangt. Wat heeft het kind nodig?
Ouders moeten op tijd en op de juiste manier reageren.
-> Sensitiviteit = je begrijpt het kind en je reageert op de juiste manier en op tijd.
-> Je hebt als ouder als het voelsprieten voor wat het kind bedoelt.

Constante interacties tussen ouders en kind (het kind laat bepaalde signalen zien en het ouder
reageert daar op) vormt de gehechtheidsrelatie in de eerste levensjaren (kind huilt, de ouder troost)
-> Veilige gehechtheidsrelatie = de ouder en het kind begrijpen elkaar goed en het kind kan troost
vinden bij de ouder
-> Onveilige gehechtheidsrelatie = de ouder reageert vaak niet of onvoorspelbaar op het kind
(omdat de ouder met zichzelf bezig is of door stress). De ouder weet niet wat het kind bedoelt en het
kind weet niet hoe ze aandacht moeten trekken van de ouder

Als de gehechtheidsrelatie moeilijk gaat, hebben ze later ook moeite om andere relaties op te
bouwen. Als het moeilijk is gegaan met de centrale relatie, gaan andere relaties ook vaak moeilijk.
Gehechtheid bouwt een fundament voor wat het kind later verwacht van relaties.
▪ Vriendschappen en (liefdes)relaties
▪ Empathie
▪ Zelfvertrouwen
▪ Doorzettingsvermogen
▪ Leervermogen

,Kinderen groeien op in extreme omstandigheden in bijvoorbeeld een kindertehuis.

Veel kinderen stierven in kindertehuizen door:
1. Slechte hygiëne
2. Gebrek aan warmte en nabijheid

Opgroeien in een kindertehuis
-> Rigide verzorging: leiders hebben heel veel kinderen onder hun hoede en er is daarom te weinig
tijd om kinderen individuele volledige aandacht te bieden. Kinderen verzorgen wordt een beetje
lopende band werk
-> Er is niet altijd dezelfde leider beschikbaar voor een kind
-> Groot verloop van leiders: soms zien kinderen wel 50 leiders in een jaar dus het is heel moeilijk
voor een kind om zich te hechten want voor je het weet is ze weer weg

-> Verwaarlozing
-> Achterstanden in ontwikkelingen
-> Dagelijks terugkerende stress
Dus: bescherming en warmte van verzorgster van groot belang


Kinderen groeien het beste op in een gezinsomgeving
(Verdrag voor de rechten van het kind & Chapin)

Gevolgen van opgroeien in een kindertehuis
▪ Agressie
▪ Hyperactiviteit
▪ Teruggetrokken gedrag
▪ Angstig gedrag
▪ Minder vrienden
▪ Allemansvrienden
▪ Self comforting behaviour (duimen, hele tijd bewegen (bijv. heen en weer gaan) )
▪ Onveilige gehechtheid

Gevolgen van het opgroeien in een kindertehuis
-> Groeiachterstand (bijvoorbeeld in hoofdomtrek want dat
zegt veel over hersenontwikkeling)
-> Groeistoornis (Stunted growth = je loopt zo erg achter dat je
je achterstand niet meer inhaalt)
-> Achterstand in intelligentie, lager IQ
In fysieke ontwikkeling ontstaan dus ook grote verschillen

Juist de eerste levensjaren van het kind zijn extreem belangrijk
voor latere gezonde ontwikkeling
Bij een goede ontwikkeling moet je vroeg ingrijpen

Sensitieve periodes
▪ Hersenontwikkeling
▪ Gehechtheidsrelaties

, Waarom is pedagogiek van levensbelang?
-> Bescherming en nabijheid van levensbelang voor ontwikkeling
-> Kwaliteit van vroege relaties (met ouders/leidsters) hebben een grote impact op gezonde
ontwikkeling

Bewijs:
-> Onderzoek bij dieren
-> Onderzoek bij mensen
-> Onderzoek bij kindertehuizen



2: Nature & Nurture: tweeling- en adoptiestudies

De geschiedenis laat zien dat mensen al vroeg dachten aan de effecten van nature en nurture

(Galton)
Onderzoek naar intelligentie van mensen
Hij observeerde veel in zijn omgeving
▪ Hij maakte een stamboom en kenmerkte elk persoon
met briljant of normaal
-> Hij zag dat veel mensen in zijn stamboom
intelligent waren


Onderzoek naar uiterlijk van familieleden
Waarom lijken broers en zussen op elkaar? Waarom lijken sommige zussen meer op elkaar dan
andere zussen?
-> Er moet iets zijn wat te maken heeft met overdracht van informatie van ouders op kinderen

Onderzoek (vervolg) naar reputatie van genetische
verwanten (gedragsgenetsiche studies)
Galton koos 1000 mannen met een goede reputatie. Het
bleek dat die manne kwamen uit 300 families. Van elke
familie pakte hij de man met de beste reputatie. Je ziet dan
dat van die mannen de vaders, de zoons en de broers
bijvoorbeeld ook een goede reputatie hebben. De ooms en
de neefjes hebben een wat mindere reputatie. Zo
concludeert Galton dat reputatie erfelijk is.

Conclusie van Galton na al zijn onderzoeken: nature is veel belangrijker dan nurture


(Mendel)
Onderzoek naar erfelijke eigenschappen (moleculair genetische studies)
Hij kruiste gele erwten met groene erwten
Hij kreeg alleen gele erwten
Hij ging doorkruisen en toen kwam groen terug

Conclusie van Mendel: genen zijn belangrijk (dominant of recessief)