Gelijke kansen in het onderwijs
Hoe groot zijn de ongelijke kansen?
▪ Het opleidingsniveau van je ouders heeft invloed op wat voor middelbaarschool niveau je
gaat doen.
Voorbeeld: Je hebt voor je cito 545. In principe kan je naar vwo.
Ouders mbo-opleiding -> ongeveer 30% kans dat je naar vwo gaat
Ouders universiteit -> ongeveer 50% kans dat je naar vwo gaat.
▪ Het opleidingsniveau van je ouders heeft invloed of je zakt naar een lager niveau of blijft op
hetzelfde niveau.
Voorbeeld: Ouders universiteit -> 90% van die kinderen zit na 3 jaar nog op het vwo
Ouders mbo-opleiding -> 70% van die kinderen na 3 jaar nog op het vwo.
Superdiversiteit = diversiteit binnen diversiteit
o Verschillen tussen etnische achtergrond, verblijfstatus, arbeidsmarktpositie, religie, sekse,
taal, opleidingsniveau, leeftijd en ruimtelijke verdeling
Voorbeeld: Iemand met een Russisch achtergrond en een hoog opleidingsniveau en iemand met een
Russisch achtergrond en een laag opleidingsniveau
➔ Er zijn geen meerderheidsgroepen meer in grote steden; iedereen hoort bij een
minderheid
➔ Ja er is diversiteit, maar je moet er genuanceerd naar kijken
➔ Je moet het niet over grote groepen hebben, maar over leerlingen en hun situatie
Wat bedoelen we met gelijke kansen?
1) Gelijke resultaten: leerling hebben allemaal een bepaald cognitief niveau en presteren even
goed
2) Equality: gelijke behandeling; iedereen krijgt dezelfde ondersteuning
3) Equity: zorgen dat leerlingen krijgen wat ze nodig hebben; sommige leerlingen hebben meer
steun nodig
Meritocratie = je vaardigheden en inzet bepalen je plek in de maatschappij
• Dus niet je gender, je opleidingsniveau, je religie, je geboortegrond etc.
• Er wordt naar gestreven, maar het is moeilijk voor elkaar te krijgen
, Hoe kun je ongelijke kansen verklaren?
Microniveau
Sociaalpsychologische factoren
1. Vooroordelen, discriminatie, stereotypen
2. Je niet thuis voelen op school + het niet snappen door tekort aan sociaal en cultureel kapitaal
Interactie met docenten, docentverwachtingen
1. Deficit thinking (externe attributie): je hebt een groep leerlingen en je ziet achterstanden in
bijvoorbeeld cognitie en motivatie, je ziet alleen wat ze niet kunnen
➔ Deze mindset zorgt ervoor dat leraren lage verwachtingen hebben (bij sommigen meer
dan bij anderen)
➔ Zo blijven verschillen in prestaties bestaan
➔ Docenten zien zichzelf dus niet als het mogelijke probleem, maar altijd anderen
2. Pygmalion effect: als je als leraar hoge verwachtingen hebt, gaan de leerlingen zich ernaar
gedragen
Mesoniveau
• Het curriculum = wat komt er aan bod in het onderwijs en waar gaan de lessen over
= heel cultureel bepaald
Voorbeeld: We hebben Duits omdat dat ooit vroeger de belangrijkste
wetenschappelijke taal was, maar waarom moeten we dat nu nog leren? Heel veel
mensen zijn tweetalig opgevoed
• Het schoolbeleid
Voorbeeld: Sommige scholen zetten klassen bij elkaar op basis van postcode. Een klas met kinderen uit
Rotterdam Zuid en een klas met kinderen uit Hillegersberg zegt wat over de dynamiek
• In welke wijk de school staat
Voorbeeld: Een wijk met veel sportverenigingen of een jeugdzorg locatie bied kinderen meer kansen
• Differentiëren in het onderwijs
• Voorbeeld: Een honoursprogramma. Ondergerepresenteerde groepen zijn daar nog minder
gerepresenteerd dus lijkt het alsof het honoursprogramma alleen voor de mainstream student is
• Toelatinsgtoesten pabo
Voorbeeld: Als je van mbo komt moet je een toets maken. Heel veel hebben al heel lang geen rekenen
gehad en schrikken dus af. Ze besluiten uiteindelijk om het dan toch niet te maken
Macroniveau
Niveau differentiatie in ons onderwijssysteem (cito score)
Opvattingen over diversiteit
Theorie van Hachfeld = Hoe denken mensen over diversiteit in het onderwijs?
• Multiculturele opvattingen: focus op verschillen van verschillende achtergronden
• Egalitaire opvattingen: focus op overeenkomsten van verschillende achtergronden
Gevaren van de opvattingen
o Multicultureel -> verschillen worden opgeblazen en groter gemaakt dan ze zijn
o Egalitair -> kleurenblindheid je ziet de verschillen niet tussen mensen en je gaat snel
denken dat je hetzelfde bent als iedereen
Hoe groot zijn de ongelijke kansen?
▪ Het opleidingsniveau van je ouders heeft invloed op wat voor middelbaarschool niveau je
gaat doen.
Voorbeeld: Je hebt voor je cito 545. In principe kan je naar vwo.
Ouders mbo-opleiding -> ongeveer 30% kans dat je naar vwo gaat
Ouders universiteit -> ongeveer 50% kans dat je naar vwo gaat.
▪ Het opleidingsniveau van je ouders heeft invloed of je zakt naar een lager niveau of blijft op
hetzelfde niveau.
Voorbeeld: Ouders universiteit -> 90% van die kinderen zit na 3 jaar nog op het vwo
Ouders mbo-opleiding -> 70% van die kinderen na 3 jaar nog op het vwo.
Superdiversiteit = diversiteit binnen diversiteit
o Verschillen tussen etnische achtergrond, verblijfstatus, arbeidsmarktpositie, religie, sekse,
taal, opleidingsniveau, leeftijd en ruimtelijke verdeling
Voorbeeld: Iemand met een Russisch achtergrond en een hoog opleidingsniveau en iemand met een
Russisch achtergrond en een laag opleidingsniveau
➔ Er zijn geen meerderheidsgroepen meer in grote steden; iedereen hoort bij een
minderheid
➔ Ja er is diversiteit, maar je moet er genuanceerd naar kijken
➔ Je moet het niet over grote groepen hebben, maar over leerlingen en hun situatie
Wat bedoelen we met gelijke kansen?
1) Gelijke resultaten: leerling hebben allemaal een bepaald cognitief niveau en presteren even
goed
2) Equality: gelijke behandeling; iedereen krijgt dezelfde ondersteuning
3) Equity: zorgen dat leerlingen krijgen wat ze nodig hebben; sommige leerlingen hebben meer
steun nodig
Meritocratie = je vaardigheden en inzet bepalen je plek in de maatschappij
• Dus niet je gender, je opleidingsniveau, je religie, je geboortegrond etc.
• Er wordt naar gestreven, maar het is moeilijk voor elkaar te krijgen
, Hoe kun je ongelijke kansen verklaren?
Microniveau
Sociaalpsychologische factoren
1. Vooroordelen, discriminatie, stereotypen
2. Je niet thuis voelen op school + het niet snappen door tekort aan sociaal en cultureel kapitaal
Interactie met docenten, docentverwachtingen
1. Deficit thinking (externe attributie): je hebt een groep leerlingen en je ziet achterstanden in
bijvoorbeeld cognitie en motivatie, je ziet alleen wat ze niet kunnen
➔ Deze mindset zorgt ervoor dat leraren lage verwachtingen hebben (bij sommigen meer
dan bij anderen)
➔ Zo blijven verschillen in prestaties bestaan
➔ Docenten zien zichzelf dus niet als het mogelijke probleem, maar altijd anderen
2. Pygmalion effect: als je als leraar hoge verwachtingen hebt, gaan de leerlingen zich ernaar
gedragen
Mesoniveau
• Het curriculum = wat komt er aan bod in het onderwijs en waar gaan de lessen over
= heel cultureel bepaald
Voorbeeld: We hebben Duits omdat dat ooit vroeger de belangrijkste
wetenschappelijke taal was, maar waarom moeten we dat nu nog leren? Heel veel
mensen zijn tweetalig opgevoed
• Het schoolbeleid
Voorbeeld: Sommige scholen zetten klassen bij elkaar op basis van postcode. Een klas met kinderen uit
Rotterdam Zuid en een klas met kinderen uit Hillegersberg zegt wat over de dynamiek
• In welke wijk de school staat
Voorbeeld: Een wijk met veel sportverenigingen of een jeugdzorg locatie bied kinderen meer kansen
• Differentiëren in het onderwijs
• Voorbeeld: Een honoursprogramma. Ondergerepresenteerde groepen zijn daar nog minder
gerepresenteerd dus lijkt het alsof het honoursprogramma alleen voor de mainstream student is
• Toelatinsgtoesten pabo
Voorbeeld: Als je van mbo komt moet je een toets maken. Heel veel hebben al heel lang geen rekenen
gehad en schrikken dus af. Ze besluiten uiteindelijk om het dan toch niet te maken
Macroniveau
Niveau differentiatie in ons onderwijssysteem (cito score)
Opvattingen over diversiteit
Theorie van Hachfeld = Hoe denken mensen over diversiteit in het onderwijs?
• Multiculturele opvattingen: focus op verschillen van verschillende achtergronden
• Egalitaire opvattingen: focus op overeenkomsten van verschillende achtergronden
Gevaren van de opvattingen
o Multicultureel -> verschillen worden opgeblazen en groter gemaakt dan ze zijn
o Egalitair -> kleurenblindheid je ziet de verschillen niet tussen mensen en je gaat snel
denken dat je hetzelfde bent als iedereen
