Aardrijkskunde examenbegrippen
204 begrippen
Begrip Omschrijving
BBP/BRP Bruto binnenlands product/Bruto regionaal product
Koopkracht De hoeveelheid goederen of diensten die je in een land voor 1
dollar kunt kopen.
Beroepsbevolking Dat deel van de bevolking dat tegen betaling een beroep
uitoefent plus de werklozen, onderverdeeld in primaire,
secundaire en tertiaire sector.
Bevolkingsspreiding De manier waarop de bevolking over een gebied verdeeld is.
Bevolkingsdichtheid Gemiddeld aantal inwoners per km².
Bevolkingsgroei De toename van de bevolking in een bepaalde periode.
Leeftijdsopbouw De verdeling van de bevolking over de verschillende
leeftijdsklassen of cohorten.
Verstedelijking Groei van het aantal stedelijke inwoners + groei van de stedelijke
oppervlakte
Analfabetisme Het niet kunnen lezen en schrijven.
Centrum Het rijkere, machtige gedeelte van een gebied.
Semi-periferie Een gebied dat in ontwikkeling is en zich qua rijkdom en macht
bevindt tussen het centrum en de periferie
Periferie Het armere gedeelte van een gebied dat (meestal) in dienst van
het centrum staat en ervan afhankelijk is
Internationale De specialisatie van werkgelegenheid in de verschillende delen
arbeidsverdeling van de wereld.
Vestigingskolonie Een gebied waar kolonisten zich blijvend vestigen. Zij bouwen
het gebied opnieuw op, vaak naar het voorbeeld van het
moederland. De meeste vestigingskolonies behoren nu tot de
rijkere landen in de wereld.
Exploitatie kolonie Een kolonie die door het moederland gebruikt wordt als
wingewest. De kolonie wordt door het moederland aan de ene
kant gebruikt om grondstoffen te leveren en dient aan de andere
kant als afzetmarkt voor de producten van het moederland... De
kolonisten zijn hier vaak tijdelijk.
Dekolonisatie Proces waarbij de kolonies zelfstandig worden.
Demografische transitie De gefaseerde overgang van een hoog geboorte- en sterftecijfer
naar een laag geboorte- en sterftecijfer.
Demografische druk Het niet-actieve deel van de bevolking (0-19 en >65 jaar)
uitgedrukt als percentage van de actieve bevolking (20-64 jaar).
Verstedelijking Groei van het aantal stedelijke inwoners + groei van de stedelijke
oppervlakte
Cultuurgebied Gebied waarin culturen voorkomen die sterk op elkaar lijken.
Diffusie De verspreiding van een cultureel verschijnsel vanuit een
kerngebied.
Triade Het geheel van verbanden tussen de drie belangrijkste
economische machtsblokken (VS, Japan, EU) in de wereld.
Vrijhandel Handel waarbij zo weinig mogelijk handelsbelemmeringen zoals
invoerrechten bestaan.
Ruilvoet De verhouding tussen de gemiddelde prijzen van import- en
, exportartikelen van een land.
MNO Groot bedrijf met vestigingen in meerdere landen.
Arbeidsmigratie Verhuizen naar een ander gebied vanwege werk
Pushfactoren Afstotingsfactoren
Pullfactoren Aantrekkingsfactoren
Tijd-ruimte compressie Proces waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen door de
moderne transport- en informatietechnologie daalt.
Transporttechnologie Technische voorzieningen die samenhangen met vervoer van
goederen en mensen.
Communicatietechnologie Alle technieken die het mogelijk maken informatie van het ene
punt naar het andere punt te verspreiden.
Global shift Een (mogelijke) verschuiving van het economische en politieke
zwaartepunt in de wereld, bijvoorbeeld van de landen rond de
Atlantische Oceaan naar gebieden rond de Grote Oceaan.
Productieketen De route die een product aflegt van idee of grondstof tot dienst
of eindproduct.
Regionale ongelijkheid Grote en ongewenste verschillen in welvaart en ontwikkeling
tussen gebieden.
Sociale ongelijkheid Grote en ongewenste verschillen in welvaart en
ontwikkelingskansen tussen de verschillende groepen van de
bevolking.
Afwenteling in ruimte en tijd Wanneer de negatieve effecten van de vooruitgang worden
afgeschoven op andere gebieden/De negatieve effecten van de
vooruitgang worden
doorgeschoven naar toekomstige generaties.
WTO Wereldhandelsorganisatie: overlegorgaan waarbij 140 landen
wereldhandelsverdragen vastleggen met als doel liberalisering
van de wereldhandel
Amerikanisering De verbreiding van de Amerikaanse (westerse) cultuur over niet-
westerse gebieden.
Lingua franca De voertaal in een gebied waar meerdere talen gesproken
worden. Op wereldschaal is dat het Engels.
Identiteit Kenmerken die typerend zijn voor een persoon, groep of gebied
(streektaal, cultuur, landschap)
Mondiale netwerken Verbinding tussen gebieden en landen op economisch, politiek
en sociaal-cultureel terrein. Het kan een netwerk zijn tussen
twee landen (transnationaal netwerk) of een wereldwijd
(mondiaal netwerk).
Wereldstad Een grote stad die voor een deel van de wereld belangrijk is als
economisch, politiek en cultureel centrum.
Industrialisatie Proces waarbij de industriële sector een steeds belangrijkere
plaats in de samenleving inneemt
De-industrialisatie Proces waarbij de industriële activiteiten in een gebied voor een
belangrijk deel verdwijnen.
Zakelijke en financiële Dienstverlening door commerciële bedrijven, dus niet door
dienstverlening overheidsdiensten.
Platentektoniek het bewegen van de lithosfeerplaten op de convectiestromen
MOR oceanische, vulkanische gebergteketen die bestaat uit:* de slenk
(opening in de oceanische korst)
* vulkanisch gebergte aan weerszijde van die slenk
Subductie een oceanische plaat duikt terug de aardkorst/de mantel in en
204 begrippen
Begrip Omschrijving
BBP/BRP Bruto binnenlands product/Bruto regionaal product
Koopkracht De hoeveelheid goederen of diensten die je in een land voor 1
dollar kunt kopen.
Beroepsbevolking Dat deel van de bevolking dat tegen betaling een beroep
uitoefent plus de werklozen, onderverdeeld in primaire,
secundaire en tertiaire sector.
Bevolkingsspreiding De manier waarop de bevolking over een gebied verdeeld is.
Bevolkingsdichtheid Gemiddeld aantal inwoners per km².
Bevolkingsgroei De toename van de bevolking in een bepaalde periode.
Leeftijdsopbouw De verdeling van de bevolking over de verschillende
leeftijdsklassen of cohorten.
Verstedelijking Groei van het aantal stedelijke inwoners + groei van de stedelijke
oppervlakte
Analfabetisme Het niet kunnen lezen en schrijven.
Centrum Het rijkere, machtige gedeelte van een gebied.
Semi-periferie Een gebied dat in ontwikkeling is en zich qua rijkdom en macht
bevindt tussen het centrum en de periferie
Periferie Het armere gedeelte van een gebied dat (meestal) in dienst van
het centrum staat en ervan afhankelijk is
Internationale De specialisatie van werkgelegenheid in de verschillende delen
arbeidsverdeling van de wereld.
Vestigingskolonie Een gebied waar kolonisten zich blijvend vestigen. Zij bouwen
het gebied opnieuw op, vaak naar het voorbeeld van het
moederland. De meeste vestigingskolonies behoren nu tot de
rijkere landen in de wereld.
Exploitatie kolonie Een kolonie die door het moederland gebruikt wordt als
wingewest. De kolonie wordt door het moederland aan de ene
kant gebruikt om grondstoffen te leveren en dient aan de andere
kant als afzetmarkt voor de producten van het moederland... De
kolonisten zijn hier vaak tijdelijk.
Dekolonisatie Proces waarbij de kolonies zelfstandig worden.
Demografische transitie De gefaseerde overgang van een hoog geboorte- en sterftecijfer
naar een laag geboorte- en sterftecijfer.
Demografische druk Het niet-actieve deel van de bevolking (0-19 en >65 jaar)
uitgedrukt als percentage van de actieve bevolking (20-64 jaar).
Verstedelijking Groei van het aantal stedelijke inwoners + groei van de stedelijke
oppervlakte
Cultuurgebied Gebied waarin culturen voorkomen die sterk op elkaar lijken.
Diffusie De verspreiding van een cultureel verschijnsel vanuit een
kerngebied.
Triade Het geheel van verbanden tussen de drie belangrijkste
economische machtsblokken (VS, Japan, EU) in de wereld.
Vrijhandel Handel waarbij zo weinig mogelijk handelsbelemmeringen zoals
invoerrechten bestaan.
Ruilvoet De verhouding tussen de gemiddelde prijzen van import- en
, exportartikelen van een land.
MNO Groot bedrijf met vestigingen in meerdere landen.
Arbeidsmigratie Verhuizen naar een ander gebied vanwege werk
Pushfactoren Afstotingsfactoren
Pullfactoren Aantrekkingsfactoren
Tijd-ruimte compressie Proces waarbij de relatieve afstand tussen plaatsen door de
moderne transport- en informatietechnologie daalt.
Transporttechnologie Technische voorzieningen die samenhangen met vervoer van
goederen en mensen.
Communicatietechnologie Alle technieken die het mogelijk maken informatie van het ene
punt naar het andere punt te verspreiden.
Global shift Een (mogelijke) verschuiving van het economische en politieke
zwaartepunt in de wereld, bijvoorbeeld van de landen rond de
Atlantische Oceaan naar gebieden rond de Grote Oceaan.
Productieketen De route die een product aflegt van idee of grondstof tot dienst
of eindproduct.
Regionale ongelijkheid Grote en ongewenste verschillen in welvaart en ontwikkeling
tussen gebieden.
Sociale ongelijkheid Grote en ongewenste verschillen in welvaart en
ontwikkelingskansen tussen de verschillende groepen van de
bevolking.
Afwenteling in ruimte en tijd Wanneer de negatieve effecten van de vooruitgang worden
afgeschoven op andere gebieden/De negatieve effecten van de
vooruitgang worden
doorgeschoven naar toekomstige generaties.
WTO Wereldhandelsorganisatie: overlegorgaan waarbij 140 landen
wereldhandelsverdragen vastleggen met als doel liberalisering
van de wereldhandel
Amerikanisering De verbreiding van de Amerikaanse (westerse) cultuur over niet-
westerse gebieden.
Lingua franca De voertaal in een gebied waar meerdere talen gesproken
worden. Op wereldschaal is dat het Engels.
Identiteit Kenmerken die typerend zijn voor een persoon, groep of gebied
(streektaal, cultuur, landschap)
Mondiale netwerken Verbinding tussen gebieden en landen op economisch, politiek
en sociaal-cultureel terrein. Het kan een netwerk zijn tussen
twee landen (transnationaal netwerk) of een wereldwijd
(mondiaal netwerk).
Wereldstad Een grote stad die voor een deel van de wereld belangrijk is als
economisch, politiek en cultureel centrum.
Industrialisatie Proces waarbij de industriële sector een steeds belangrijkere
plaats in de samenleving inneemt
De-industrialisatie Proces waarbij de industriële activiteiten in een gebied voor een
belangrijk deel verdwijnen.
Zakelijke en financiële Dienstverlening door commerciële bedrijven, dus niet door
dienstverlening overheidsdiensten.
Platentektoniek het bewegen van de lithosfeerplaten op de convectiestromen
MOR oceanische, vulkanische gebergteketen die bestaat uit:* de slenk
(opening in de oceanische korst)
* vulkanisch gebergte aan weerszijde van die slenk
Subductie een oceanische plaat duikt terug de aardkorst/de mantel in en
