Apoptose pathway presentatie
Apoptose is een belangrijk proces in een cel. Het zorgt ervoor dat cellen die hun functie niet
meer kunnen of mogen uitvoeren, afgebroken worden. Door deze specificiteit is de apoptose
een ingewikkeld proces, waarbij veel factoren van invloed zijn. Een belangrijke eigenschap
van apoptose is dat het een geprogrammeerde celdood is, de cellen worden doelgericht
afgebroken. Hierbij worden celdeeltjes in vacuolen verpakt (apoptic bodies) en afgesnoerd,
waarna ze door fagocyterende cellen afgebroken kunnen worden.
Hierin verschilt apoptose van necrose, een ander type proces in een cel waarbij cellen
worden afgebroken. Necrose is niet geprogrammeerd en beschadigt ook omringende cellen.
Dit gebeurt doordat de celinhoud los vrijkomt in het weefsel, niet in de vorm van vacuolen.
Hierdoor ontstaat er een ontstekingsreactie (inflammatie) wat andere cellen kan
beschadigen.
De apoptose bestaat uit twee verschillende pathways, de intrinsieke en de extrinsieke
pathway. Het primaire verschil tussen deze pathways is dat er bij de intrinsieke pathway
sprake is van een intern signaal om de apoptose te initiëren en bij de extrinsieke pathway
een extern signaal om de apoptose te initiëren. Hiermee gepaard gaat dat er twee pathways
zijn die leiden tot apoptose.
Bij beide pathways spelen caspasen een belangrijke rol. Caspasen zijn enzymen die
behoren tot de familie van de proteasen. Voordat de signalen tot apoptose door de cel
worden ontvangen, zijn caspasen in de cel aanwezig als procaspasen; de inactieve
proteasen. Na activatie zijn er initiator en executioner caspases te onderscheiden. De
initiator caspases activeren de executioner caspases, die uiteindelijk zorgen voor het verloop
van de apoptose pathway. Zo’n cascade, waarbij caspases andere caspases activeren,
wordt een proteolytische cascade genoemd.
Bij de intrinsieke pathway spelen eiwitten van de Bcl-2-familie een grote rol. *Iets vertellen
over de betreffende moleculen van de pathway en daarbij ook wijzen naar deze moleculen in
het plaatje van de pathway, dan pas de pathway zelf uitleggen*:
- Deze familie bestaat uit apoptose-inhiberende en apoptose-activerende eiwitten. De
belangrijkste apoptose-inhiberende eiwitten zijn Bcl-2 en Mcl-1, ook wel de survivalfactoren
genoemd. Binnen de apoptose pathway richten we ons alleen op de apoptose-activerende
eiwitten. De belangrijkste groepen apoptose-activerende eiwitten van de Bcl-2-familie zijn
BH-3-only eiwitten, zoals NOXA en PUMA, en de doodseffectoren BAK en BAX.
- De controle van het genoom en de activatie van de BH-3-only eiwitten komt tot stand door
het tumorantigeen P53, waarna de BH-3-only eiwitten de doodseffectoren activeren. Een
mutatie in het gen dat codeert voor P53 (TP53) zorgt er dus voor dat P53 niet wordt
geproduceerd, waardoor de intrinsieke apoptose pathway niet tot stand kan komen.
Daarnaast stopt de controle van het genoom, wat de kans verhoogt dat cellen met mutaties
in oncogenen een blijvende aanwezigheid vertonen in het organisme.
De intrinsieke pathway begint bij interne stimulatoren, zoals oncogene stress of DNA-
beschadiging. Deze stimulatoren activeren P53, wat de BH3-only eiwitten PUMA en NOXA
activeert. Deze eiwitten remmen de apoptose-inhiberende eiwitten, die normaal gesproken
de doodsreceptoren BAX en BAK remmen. Doordat de remming hiervan afneemt, worden
Apoptose is een belangrijk proces in een cel. Het zorgt ervoor dat cellen die hun functie niet
meer kunnen of mogen uitvoeren, afgebroken worden. Door deze specificiteit is de apoptose
een ingewikkeld proces, waarbij veel factoren van invloed zijn. Een belangrijke eigenschap
van apoptose is dat het een geprogrammeerde celdood is, de cellen worden doelgericht
afgebroken. Hierbij worden celdeeltjes in vacuolen verpakt (apoptic bodies) en afgesnoerd,
waarna ze door fagocyterende cellen afgebroken kunnen worden.
Hierin verschilt apoptose van necrose, een ander type proces in een cel waarbij cellen
worden afgebroken. Necrose is niet geprogrammeerd en beschadigt ook omringende cellen.
Dit gebeurt doordat de celinhoud los vrijkomt in het weefsel, niet in de vorm van vacuolen.
Hierdoor ontstaat er een ontstekingsreactie (inflammatie) wat andere cellen kan
beschadigen.
De apoptose bestaat uit twee verschillende pathways, de intrinsieke en de extrinsieke
pathway. Het primaire verschil tussen deze pathways is dat er bij de intrinsieke pathway
sprake is van een intern signaal om de apoptose te initiëren en bij de extrinsieke pathway
een extern signaal om de apoptose te initiëren. Hiermee gepaard gaat dat er twee pathways
zijn die leiden tot apoptose.
Bij beide pathways spelen caspasen een belangrijke rol. Caspasen zijn enzymen die
behoren tot de familie van de proteasen. Voordat de signalen tot apoptose door de cel
worden ontvangen, zijn caspasen in de cel aanwezig als procaspasen; de inactieve
proteasen. Na activatie zijn er initiator en executioner caspases te onderscheiden. De
initiator caspases activeren de executioner caspases, die uiteindelijk zorgen voor het verloop
van de apoptose pathway. Zo’n cascade, waarbij caspases andere caspases activeren,
wordt een proteolytische cascade genoemd.
Bij de intrinsieke pathway spelen eiwitten van de Bcl-2-familie een grote rol. *Iets vertellen
over de betreffende moleculen van de pathway en daarbij ook wijzen naar deze moleculen in
het plaatje van de pathway, dan pas de pathway zelf uitleggen*:
- Deze familie bestaat uit apoptose-inhiberende en apoptose-activerende eiwitten. De
belangrijkste apoptose-inhiberende eiwitten zijn Bcl-2 en Mcl-1, ook wel de survivalfactoren
genoemd. Binnen de apoptose pathway richten we ons alleen op de apoptose-activerende
eiwitten. De belangrijkste groepen apoptose-activerende eiwitten van de Bcl-2-familie zijn
BH-3-only eiwitten, zoals NOXA en PUMA, en de doodseffectoren BAK en BAX.
- De controle van het genoom en de activatie van de BH-3-only eiwitten komt tot stand door
het tumorantigeen P53, waarna de BH-3-only eiwitten de doodseffectoren activeren. Een
mutatie in het gen dat codeert voor P53 (TP53) zorgt er dus voor dat P53 niet wordt
geproduceerd, waardoor de intrinsieke apoptose pathway niet tot stand kan komen.
Daarnaast stopt de controle van het genoom, wat de kans verhoogt dat cellen met mutaties
in oncogenen een blijvende aanwezigheid vertonen in het organisme.
De intrinsieke pathway begint bij interne stimulatoren, zoals oncogene stress of DNA-
beschadiging. Deze stimulatoren activeren P53, wat de BH3-only eiwitten PUMA en NOXA
activeert. Deze eiwitten remmen de apoptose-inhiberende eiwitten, die normaal gesproken
de doodsreceptoren BAX en BAK remmen. Doordat de remming hiervan afneemt, worden
