Medische kennis 1.2a samenvatting
Hoorcollege 1: het hormonale stelsel introductie, hoofdstuk 10 + 12
Endocriene stelsel: regulatie → trager en langdurig (signaalstoffen: hormonen)
Zenuwstelsel: regulatie → snel en kort
Homeostase → communicatie tussen cellen en weefsels: grootste deel van de communicatie
vindt plaats door middel van chemische signaalstoffen.
Hypofyse: onderste bolletje in de hersenen. Belangrijk hormoonproducerende klier. Het
heeft een voor en achterkwab:
• Hypofysevoorkwab → adenohypofyse
• Hypofyseachterkwab → neurohypofyse
Adenohypofyse: bevat klierweefsel → kan dus zelf hormonen aanmaken. Maakt 7 hormonen
in totaal.
- belangrijkste hormonen:
• ACTH → bijnieren
• TSH → schildklier
• Groeihormoon (GH) → skeletspieren, kraakbeencellen
• Prolactine (PRL) → melkklieren
• FSH → ovaria/testes (vrouwen aanmaak eicellen, mannen aanmaak zaadcellen)
• LH → ovaria/testes (vrouwen stimuleert eisprong)
Neurohypofyse: bevat zenuwweefsel → kan hormonen ontvangen en doorgeven die in de
hypothalamus gemaakt worden. Geeft 2 hormonen door.
Belangrijkste hormonen:
• ADH → nieren
• Oxytocine → uterus en melkklieren/ zaadleider en prostaatklier
1
,ADH (antidiuretische hormoon): gemaakt door de hypothalamus en afgegeven door de
neurohypofyse.
• Heeft effect op de nieren, het remt het plassen.
• Indirect zorgt het voor bloeddrukstijging
• Zorgt voor dorst
• Als de osmotische waarde in het bloed stijgt → ADH-afgifte
Middelen die de ADH-afgifte beïnvloeden:
• Alcohol → meer ADH-afgifte
• XTC → minder ADH-afgifte
Ziektebeelden ADH-verstoring:
• Diabetesinsipidus → te weinig ADH-afgifte → gevolg → polyurie
• SIADH → te veel ADH-afgifte → gevolg → hyponatriemie
Hyposecretie → te weinig ADH-afgifte
Hypersecretie → te veel ADH-afgifte
Schildklier: de glandula throidea. Ligt achter de trachea (luchtpijp). De belangrijkste functie
van de schildklier:
• Cel metabolisme: schildklierhormonen stimuleren de eiwitsynthese verhogen
zuurstofconsumptie
Belangrijkste hormoon schildklier
• Thyroxine → de meeste cellen → toename energieproductie, zuurstofverbruik, groei
en ontwikkeling
2
, Ziektebeelden schildklier:
• Hyperthyroïdie → te snel werkende schildklier
• Hypothyroïdie → te langzaam werkende schildklier
Hyperthyroïdie: een te snel werkende schildklier. Hierbij kan je last krijgen van:
• Gewichtsverlies bij toenemende eetlust
• Overmatig transpireren
• Pijn in of achter de ogen
• Struma
• Tachycardie
• Tremor
- je lichaam staat op een hoger pitje
Oorzaken hyperthyroïdie:
• Ziekte van graves → auto-immuunziekte 70/80%
Hypothyroïdie: een te langzaam werkende schildklier. Hierbij kan je last krijgen van:
• Traagheid, vermoeidheid
• Gewichtstoename
• Opgezette gezicht, oogleden
• Struma, stemverandering
• Bradycardie
- bij een hypo gaat je lichaam eigenlijk op een lager pitje
Oorzaken hypothyroïdie:
• Chronische ontsteking, auto-immuunziekte (ziekte van Hashimoto)
• Thryreoïditis (tijdelijk)
• Iatrogeen (radioactief jodium, na radiotherapie, chirurgie of bepaalde medicijnen)
Behandeling hypothyreodie:
• Levothyroxine
Oorzaken ziektebeelden algemeen:
• Schildklier zelf werkt niet goed (lage thyroxine) → primaire
• Hypofyse stuurt niet goed TSH door → secundaire
Onderzoeken bij een afwijkende schildklierwerking:
• Bloedonderzoek → hormonen waardes onderzoeken
• Echo → de schildklier in kaart brengen
3
Hoorcollege 1: het hormonale stelsel introductie, hoofdstuk 10 + 12
Endocriene stelsel: regulatie → trager en langdurig (signaalstoffen: hormonen)
Zenuwstelsel: regulatie → snel en kort
Homeostase → communicatie tussen cellen en weefsels: grootste deel van de communicatie
vindt plaats door middel van chemische signaalstoffen.
Hypofyse: onderste bolletje in de hersenen. Belangrijk hormoonproducerende klier. Het
heeft een voor en achterkwab:
• Hypofysevoorkwab → adenohypofyse
• Hypofyseachterkwab → neurohypofyse
Adenohypofyse: bevat klierweefsel → kan dus zelf hormonen aanmaken. Maakt 7 hormonen
in totaal.
- belangrijkste hormonen:
• ACTH → bijnieren
• TSH → schildklier
• Groeihormoon (GH) → skeletspieren, kraakbeencellen
• Prolactine (PRL) → melkklieren
• FSH → ovaria/testes (vrouwen aanmaak eicellen, mannen aanmaak zaadcellen)
• LH → ovaria/testes (vrouwen stimuleert eisprong)
Neurohypofyse: bevat zenuwweefsel → kan hormonen ontvangen en doorgeven die in de
hypothalamus gemaakt worden. Geeft 2 hormonen door.
Belangrijkste hormonen:
• ADH → nieren
• Oxytocine → uterus en melkklieren/ zaadleider en prostaatklier
1
,ADH (antidiuretische hormoon): gemaakt door de hypothalamus en afgegeven door de
neurohypofyse.
• Heeft effect op de nieren, het remt het plassen.
• Indirect zorgt het voor bloeddrukstijging
• Zorgt voor dorst
• Als de osmotische waarde in het bloed stijgt → ADH-afgifte
Middelen die de ADH-afgifte beïnvloeden:
• Alcohol → meer ADH-afgifte
• XTC → minder ADH-afgifte
Ziektebeelden ADH-verstoring:
• Diabetesinsipidus → te weinig ADH-afgifte → gevolg → polyurie
• SIADH → te veel ADH-afgifte → gevolg → hyponatriemie
Hyposecretie → te weinig ADH-afgifte
Hypersecretie → te veel ADH-afgifte
Schildklier: de glandula throidea. Ligt achter de trachea (luchtpijp). De belangrijkste functie
van de schildklier:
• Cel metabolisme: schildklierhormonen stimuleren de eiwitsynthese verhogen
zuurstofconsumptie
Belangrijkste hormoon schildklier
• Thyroxine → de meeste cellen → toename energieproductie, zuurstofverbruik, groei
en ontwikkeling
2
, Ziektebeelden schildklier:
• Hyperthyroïdie → te snel werkende schildklier
• Hypothyroïdie → te langzaam werkende schildklier
Hyperthyroïdie: een te snel werkende schildklier. Hierbij kan je last krijgen van:
• Gewichtsverlies bij toenemende eetlust
• Overmatig transpireren
• Pijn in of achter de ogen
• Struma
• Tachycardie
• Tremor
- je lichaam staat op een hoger pitje
Oorzaken hyperthyroïdie:
• Ziekte van graves → auto-immuunziekte 70/80%
Hypothyroïdie: een te langzaam werkende schildklier. Hierbij kan je last krijgen van:
• Traagheid, vermoeidheid
• Gewichtstoename
• Opgezette gezicht, oogleden
• Struma, stemverandering
• Bradycardie
- bij een hypo gaat je lichaam eigenlijk op een lager pitje
Oorzaken hypothyroïdie:
• Chronische ontsteking, auto-immuunziekte (ziekte van Hashimoto)
• Thryreoïditis (tijdelijk)
• Iatrogeen (radioactief jodium, na radiotherapie, chirurgie of bepaalde medicijnen)
Behandeling hypothyreodie:
• Levothyroxine
Oorzaken ziektebeelden algemeen:
• Schildklier zelf werkt niet goed (lage thyroxine) → primaire
• Hypofyse stuurt niet goed TSH door → secundaire
Onderzoeken bij een afwijkende schildklierwerking:
• Bloedonderzoek → hormonen waardes onderzoeken
• Echo → de schildklier in kaart brengen
3
