Samenvatting Rechtshandhaving en Politie (alle literatuur + hoorcolleges)

Samenvatting rechtshandhaving & politie

Week 1: Nationale Politie en lokaal veiligheidsbeleid
Oude politiebestel (voor jan 2013):
 Duaal stelsel (lokaal)
o Territoriale splitsing: Gemeentepolitie en Rijkspolitie
 Regionaal stelsel (decentraal):
o Functionele splitsing: 25 autonome korpsen, 1 landelijk korps (KLPD)
Nieuwe stelsel: een landelijk
 Nationale politie
o 1 politiekorps
o 1 landelijke eenheid
o 10 regionale eenheden
o 1 politiedienstencentrum




 Belangrijkste wijziging: dat het nationale politiebestel op het regionale niveau geen
zelfstandige onderdelen met een eigen rechtspersoonlijkheid meer kent




Geleid door korpschef maar
minister is eindverantwoordelijke

Aansturing van de politie
 Gezag
o De bevoegdheid om te beslissen over de taakuitvoering van de politie, haar
inzet en optreden
o Taakuitvoering/inzet/optreden: wat de politie doet
o Verantwoordelijk: OvJ en burgemeester
 Beheer
o Verantwoordelijkheid voor inrichting van de politieorganisatie, processen en
zorg voor het personeel en middelen
o Organisatie en bedrijfsvoering: wat de politie kan & hoe dit kan worden
gerealiseerd
o Verantwoordelijk: korpschef, Minister JenV (eindverantwoordelijke)

, Bjjv. Beheer bepaalt welke/hoeveel middelen elke eenheid krijgt, gezag bepaalt hoe ze
die middelen gaan verdelen


GEZAG
Dualistisch gezag over politie
 Burgemeester: heeft gezag bij politieoptreden ter handhaving van de openbare
orde of hulpverlening
 Officier van justitie: heeft gezag bij politieoptreden ter strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde of wanneer zij taken verricht ten dienste van justitie
o Minister van JenV heeft medegezag: primaire verantwoordelijkheid voor
beheer ligt bij korpschef, maar minister kan door de Kamer worden
aangesproken op zijn ministeriële eindverantwoordelijkheid (= bepaalde
mate van medegezag over strafrechtelijk optreden van politie)

Gezagsdualisme: dat de handhaving van de openbare orde en hulpverlening onder de
bevoegdheid van de burgemeester valt, terwijl de opsporing onder gezag van de OvJ
staat, waardoor de politie ‘twee petten’ heeft

Dualisme is niet gelijkwaardig maar functioneert asymmetrisch, redenen:
 Gezag van de burgemeester over de openbare orde is gebaseerd op een open
bevoegdheid, terwijl het gezag over strafrechtelijke handhaving van de OvJ is
vastgelegd in een ingewikkeld systeem
 De politieambtenaar heeft op het terrein van openbare orde en hulpverlening een
grote beleidsruimte. De beleidsruimte die hij heeft op het gebied van
strafrechtelijke handhaving is kleiner en meer gestructureerd, omdat voor het
nemen van strafvorderlijke beslissingen justitiële rugdekking nodig is
 Zowel de burgemeester als de OvJ hebben daarnaast geen directe gezagspositie
ten opzichte van politiefunctionarissen. OvJ heeft hierbij wel een voorsprong op
burgemeester, omdat de politie binnen het strafvorderlijk systeem niet zonder de
OvJ kan en omdat hij kan terugvallen op hiërarchische verhoudingen binnen OM.
Voor de burgermeester ontbreekt die hiërarchie, het driehoeksoverleg moet
voorkomen dat de burgemeester niets kan doen

Gezagsafstemming (verbindingen binnen Nationale Politie)
Lokaal niveau:
Lokaal driehoeksoverleg
 De burgemeester en de OvJ moeten tezamen met de betrokken politiechef, o.b.v.
gelijkwaardigheid regelmatig overleggen over de taakuitvoering van de politie en
het beleid m.b.t. die taakuitvoering
 Doel: dat er afspraken worden gemaakt m.b.t. inzet van de politie o.b.v. het
integraal veiligheidsplan van de gemeente en de doelstellingen t.b.v. de
strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde en de taken voor justitie en
afspraken over lokale prioriteiten en criminaliteitsbestrijding



Lokaal driehoeksoverleg
Niveau: district (OvJ), basisteam
(politiechef), gemeente (burgemeester)


Regionale driehoek:
 Regelmatig overleg tussen
regioburgemeester en HOvJ
 Maar geen vorm van direct gezag

,  Voor overige vindt afstemmingsoverleg op regionaal niveau plaats t.b.v. het
4jaarlijks regionale beleidsplan



De regionale driehoek
Niveau: eenheid

De regioburgemeester
 Schakel tussen landelijk en lokaal
(beheer en gezag)
 Bestuurlijk aanspreekpunt in de
regionale eenheden
 Regioburgemeesters hebben inspraak op het beheer
 Aangewezen voor 4 jaar op aanbeveling van de burgemeesters uit de regio (in
praktijk burgemeester van de grootste gemeente in de politieregio)
 Bestuurt en hakt knopen door
o Vaststellen regionaal beleidsplan
o Interveniëren bij onderlinge capaciteitsdiscussies tussen burgemeesters
 Vervult de rol o.b.v. natuurlijk gezag (doordat hij burgemeester is van grootste
gemeente)
o Verbindingen leggen tussen HOvJ en burgemeesters
 Legt verantwoording af aan overige burgemeesters uit de eenheid
o Burgemeesters kunnen gezamenlijk de minister verzoeken de
regioburgemeesters van zijn functie te ontheffen

Landelijk niveau:
 Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP) = art 19 overleg
 Landelijke schakel tussen beheer en gezag
 Periodiek overleg over taakuitvoering en beheer
 Minister van JenV voeren ten minste 4x per jaar overleg in aanwezigheid van
korpschef met (een afvaardiging van) de regioburgemeesters, twee
burgemeesters die zijn aangewezen als vertegenwoordigers van de kleine
gemeenten en de voorzitter van het College van procureurs-generaal (OM)
o Korpschef geen deelnemer van het overleg, slechts aanwezig




Korpschef
 Belast met beheer en leiding van de politie
 Belast met inrichting van de politieorganisatie
 Minister is altijd eindverantwoordelijke dus korpschef moet wel verantwoording
afleggen aan minister

BEHEER