Samenvatting Slachtoffers

Samenvatting Slachtoffers 2021-2022
Universiteit Leiden – Bachelor Criminologie
Nino den Hollander

Samenvatting van alle hoorcolleges en literatuur




Slachtoffers – week 1

Definitie slachtofferschap en de ontwikkeling van de victimologie

Wat is een slachtoffer?
 Verschillende definities
o Vroeger: meer religieus, ‘het geslachte offerdier’
o Tegenwoordig
 “Iemand die door bepaalde gebeurtenissen zwaar getroffen wordt”
 “Als slachtoffer wordt aangemerkt degene die als rechtstreeks gevolg
van een strafbaar feit vermogensschade of ander nadeel heeft
ondervonden”
o Wester slachtofferbeeld
 Nils Christie: 6 criteria voor ideaal slachtoffer
 Slachtoffer is zwak
 Slachtoffer verrichte een deugdzame activiteit
 Slachtoffer treft geen blaam t.a.v. aanwezigheid plaats delict
 De dader is groot en slecht
 De dader is onbekend en geen bekende van het slachtoffer
 Het slachtoffer is sterk genoeg om van zich te doen horen en de status
van slachtoffer te claimen (= erkend worden als slachtoffer)

Cultuur-historische invloeden
 Christendom
o Christus als lijdensfiguur
o Medelijden versus vergiffenis (maar geen wraak)
 WOII
o Ervaringen kampslachtoffers/-overlevenden (kampsyndromen)
 VS: Civil rights movement
o Gelijke burgerrechten voor zwarte minderheden
 Vrouwenbeweging
o Gelijke burgerrechten voor vrouwen
 Vietnamoorlog
o Ervaringen van veteranen (PTSS)

,Slachtofferhiërarchieën
 Verschillen ‘worthy’ en ‘unworthy’ victims
o Media-aandacht
o Wetenschappelijke aandacht
o Wettelijke bescherming
o Wetsuitvoering

Verschillen in wetenschappelijke aandacht
 Veel onderzoek naar:
o Huiselijk geweld tegen vrouwen, seksueel misbruik van kinderen,
mensenhandel, geweld tegen overheidsfunctionarissen
 Veel minder onderzoek naar:
o Slachtofferschap van fraude
o Slachtofferschap van overvallen
o Slachtofferschap van straatroof

Verschillen in wettelijke bescherming
 Regelgeving voor specifieke groepen
o Mensenhandel
o Geweld tegen kinderen
o Geweld tegen vrouwen en huiselijk geweld
 Wet tijdelijk huisverbod
o Geweld tegen werknemers met een publieke taak
 Circulaire PTSS

Slachtoffers zijn hot
 Slachtofferrechten
 Slachtofferbeleid
 Slachtofferorganisaties
 Slachtofferadvocaten
 Belangengroeperingen

Victimologie als wetenschappelijke discipline
 Versus criminologie
o Criminologen houden zich bezig met de vraag waarom bepaalde individuen
crimineel worden, wat daar de gevolgen van zijn en welke implicaties dat
heeft voor wetgeving en beleid
o Victimologen houden zich bezig met de vraag waarom bepaalde individuen
slachtoffer worden, wat daar de gevolgen van zijn en welke implicaties dat
heeft voor wetgeving en beleid

 Kernvragen
o Wat is slachtofferschap?
o Wat is de aard, omvang en schade?
o Wie lopen het grootste risico?
o Wat kunnen we eraan doen?

, Literatuur week 1

Richard Quinney – Who is the victim?

Na een misdaad maken wij in ons hoofd een construct van de dader en het slachtoffer.
Social harms  wet  delict  slachtoffer.
Vooral in het geval van bedreiging van rijkdom van hoogste klasse.
Dus: de hoogste klasse bepaalt wat strafbaar is en wat niet.

Meer mensen zijn slachtoffer dan dat de statistieken zeggen  dat komt omdat veel mensen
een misdaad niet aangeven

Passieve slachtoffer: kwetsbaar iemand
Soorten misdrijven kunnen worden opgedeeld in soort slachtoffers

Hoofdvraag voor slachtoffercompensatie: wie is het slachtoffer?

‘Het slachtoffer’ is een sociale constructie



Nils Christe – The ideal victim

Er zijn 6 kenmerken voor het ideale slachtoffer
 Het slachtoffer is zwak
 Het slachtoffer begaat een deugdzame activiteit
 Het slachtoffer treft geen blaam t.a.v. de aanwezigheid op de plaats delict
 De dader is groot en slecht
 De dader is een onbekende van het slachtoffer
 Het slachtoffer is sterk genoeg om van zich te doen horen en status van slachtoffer te
claimen waardoor hij/zij erkend wordt als slachtoffer

Vrouwen die verkracht worden door hun man worden niet gezien als ideal victim
 “Je bent zelf toch met hem getrouwd”
 Ontwikkeling: steeds meer erkenning
o Men is welvarender geworden  er ontstaat een besef van scheiden
o Hierdoor wordt een vrouw ook weer minder ideal victim  de optie bestaat
om te scheiden, dus ga dan ook weg als er gevaar dreigt

Oudere, zwakke vrouwen waren vroeger ook geen ideal victim
 Werden gezien als heks

Ideale slachtoffers creëren ideale daders
3 typen niet-ideale daders
 Drugsdealers: gebruiken zelf ook drugs waardoor ze onstabiel zijn
 Daders van geweldsdelicten: staan vaak dicht bij het slachtoffer
 Bewakers van concentratiekampen: zijn diep van binnen goede mensen