MEDISCHE EN
TANDHEELKUNDIGE
VAKKENNIS 4
SAMENVATTING COLLEGES + BOEK ALGEMENE ZIEKTELEER VOOR
TANDARTSEN + OEFEN TENTAMENVRAGEN
MONDZORGKUNDE AMSTERDAM
JAAR 1
,Medische en Tandheelkundige vakkenkennis 4
College 1 Fysiologie circulatiestelsel
Waarom (patho)fysiologie?
- Kennis hebben over fysiologie van het lichaam en de daarbij behorende pathofysiologie is van
groot belang voor het behandelen van patiënten. Een ziekte kan zowel invloed hebben op de
behandeling als op de patiënt tijdens de behandeling
Circulatiestelsel
Uit welke 2 vatenstelsels is het opgebouwd:
- Bloedvatenstelsel
- Lymfatische systeem
Bloedvatenstelsel
- Hart - Venulen
- Arteriën - Venen
- Arteriolen
- Capillairen
( capillairnetwerk)
Dubbele bloedsomloop
- 2 gescheiden systemen:
- Lichaamscirculatie
- Longcirculatie
- Hart
Bouw hart
2 boezems (atrium) + 2 kamers (ventrikels)
- Atriumspier + ventrikelspier
- Gescheiden door annuli fibrosi cordis (bindweefsel)
- Linker en rechter harthelft
- Gescheiden door septum cordis (harttussenschot)
- Septum interatriale cordis (dun, bindweefsel)
- Septum interventriculare cordis (dikker, hartspierweefsel)
Hartkleppen
Verhinderen terugstroming van het bloed
- Atrioventriculaire kleppen (AV-kleppen):
- Valva tricuspidalis (tricuspidaalklep) (rechts)
- Valva bicuspidalis (bicuspidaalklep) / valva mitralis (links)
- Arteriële kleppen (valvulae semilunares; 3 slippen)
(tussen ventrikels en slagaders)
- Pulmonalisklep
- Aortaklep
Bloedvaten hart
- Vena cava inferior (onderste holle ader)
- Vena cava superior (bovenste holle ader)
- Truncus pulmonalis → linker en rechter arterie pulmonalis (longslagader)
- Venae pulmonales (longaders; 4 stuks)
, - Aorta
Hartwand
- Endocard: endotheel + laagje elastisch bindweefsel
- Myocard: hartspierweefsel
- Pericard: hartzakje →
- Visceraal blad = epicard
- Pericardholte: gevuld met vocht
- Pariëtaal blad
Prikkelgeleidingssysteem
Sinusknoop (1):
- Sinusritme (honderd p/m)
- In rust: vertraag door nervus vagus
(parasympatisch zenuwstelsel)
- Bij inspanning: verhoogd door nervi accelerantes
(sympatisch zenuwstelsel)
Atrioventriculaire knoop (2):
- Atrioventriculaire ritme (50 p/m)
- Tijdsvertraging
Bundel van His (3):
- Bundel van prikkelgeleidende cellen
- Vertakkingen
Bundeltakken (4)
Vezels van Purkinje (5):
- Prikkelgeleiding
- → Contractie ventrikels
Myocardvezels:
- Ventrikelmyocardritme (40 p/m)
ECG = elektrocardiogram (hartfilmpje)
Actie-rustcyclus hart
- Systole = actie → contractiefase
- Diastole = rust → relaxatiefase
3 fasen:
- Passieve vullingsfase: atria + ventrikels ontspannen → bloed stroomt atria + ventrikels binnen
- Actieve vullingsfase: atriumsystole → extra vulling ventrikel
- Ventrikelsystolische fase:
- Isovolumetische fase: atriumdiastole + ventrikelsystole → AV-kleppen sluiten (eerste harttoon)
→ bloeddruk ventrikel omhoog
- Ejectiefase: bloeddruk ventrikels hoger dan in slagaders → bloed naar slagaders
- Relaxatiefase: ventrikeldiastole → arteriële kleppen sluiten (tweede harttoon)
, Termen
- Hartcapaciteit: vermogen van ventrikel om per tijdseenheid een bepaalde hoeveelheid bloed weg
te pompen
- Hartminuutvolume (HMV): hoeveelheid bloed die het hart p/m, per ventrikel wegpompt
- HVM = hartfrequentie x slagvolume
- Hartfrequentie = aantal ventrikelcontracties p/m
- Slagvolume per ventrikel = aantal mm dat per contractie wordt weggepompt
Hartcirculatie
Bloedvoorziening hart
- Endocard: door langsstromend bloed
- Myocard: door hartcirculatie
Hartcirculatie:
- Kransslagaders (arteriae coronariae):
- Linker kransslagader
- Rechter kransslagader
- Kransaders (venae coronariae) → sinus coronarius → rechter atrium
Bouw bloedvaten
- Tunica intima:
- Endotheellaag + laagje collagene vezels
- Tunica media:
- Elastische bindweefsel: rekbaarheid
- Glad spierweefsel: verwijding/vernauwing bloedvat
- Tunica adventitia/ tunica externa:
- Bindweefsel: opvulling
Grote arteriën
- Transportfunctie
- Tunica media: met name elastisch bindweefsel → elastische arteriën
- Elasticiteit -> opvangen schoksgewijze bloedstroming (polsgolf) → wordt steeds gelijkmatiger
Kleinere arteriële bloedvaten
Kleine arteriën en arteriolen
- Distribuerende functie
- Tunica media: meer en meer glad spierweefsel → musculeuze arteriën → vernauwen
(vasoconstrictie) en verwijden (vasodilatatie) bloedvaten
Capillairen:
- Alleen tunica intima: endotheelcellen met bindweefselmembraan
- Uitwisseling stoffen met weefsel
Venulen en venen
- Venulen: tunica intima + tunica media (m.n. bindweefsel)
- (Grotere) venen: tunica intima + tunica media + tunica adventitia
- Venen: groter lumen en dunnere wand dan arteriën
- Bevordering terugstroming bloed naar hart door:
- Kleppen - Adempomp
- Spierpomp - Arteriële pomp
- Hartpomp
Vaatsystemen
- Eindarterie: 1 arteriole → 1 capillairnetwerk (a/f)
TANDHEELKUNDIGE
VAKKENNIS 4
SAMENVATTING COLLEGES + BOEK ALGEMENE ZIEKTELEER VOOR
TANDARTSEN + OEFEN TENTAMENVRAGEN
MONDZORGKUNDE AMSTERDAM
JAAR 1
,Medische en Tandheelkundige vakkenkennis 4
College 1 Fysiologie circulatiestelsel
Waarom (patho)fysiologie?
- Kennis hebben over fysiologie van het lichaam en de daarbij behorende pathofysiologie is van
groot belang voor het behandelen van patiënten. Een ziekte kan zowel invloed hebben op de
behandeling als op de patiënt tijdens de behandeling
Circulatiestelsel
Uit welke 2 vatenstelsels is het opgebouwd:
- Bloedvatenstelsel
- Lymfatische systeem
Bloedvatenstelsel
- Hart - Venulen
- Arteriën - Venen
- Arteriolen
- Capillairen
( capillairnetwerk)
Dubbele bloedsomloop
- 2 gescheiden systemen:
- Lichaamscirculatie
- Longcirculatie
- Hart
Bouw hart
2 boezems (atrium) + 2 kamers (ventrikels)
- Atriumspier + ventrikelspier
- Gescheiden door annuli fibrosi cordis (bindweefsel)
- Linker en rechter harthelft
- Gescheiden door septum cordis (harttussenschot)
- Septum interatriale cordis (dun, bindweefsel)
- Septum interventriculare cordis (dikker, hartspierweefsel)
Hartkleppen
Verhinderen terugstroming van het bloed
- Atrioventriculaire kleppen (AV-kleppen):
- Valva tricuspidalis (tricuspidaalklep) (rechts)
- Valva bicuspidalis (bicuspidaalklep) / valva mitralis (links)
- Arteriële kleppen (valvulae semilunares; 3 slippen)
(tussen ventrikels en slagaders)
- Pulmonalisklep
- Aortaklep
Bloedvaten hart
- Vena cava inferior (onderste holle ader)
- Vena cava superior (bovenste holle ader)
- Truncus pulmonalis → linker en rechter arterie pulmonalis (longslagader)
- Venae pulmonales (longaders; 4 stuks)
, - Aorta
Hartwand
- Endocard: endotheel + laagje elastisch bindweefsel
- Myocard: hartspierweefsel
- Pericard: hartzakje →
- Visceraal blad = epicard
- Pericardholte: gevuld met vocht
- Pariëtaal blad
Prikkelgeleidingssysteem
Sinusknoop (1):
- Sinusritme (honderd p/m)
- In rust: vertraag door nervus vagus
(parasympatisch zenuwstelsel)
- Bij inspanning: verhoogd door nervi accelerantes
(sympatisch zenuwstelsel)
Atrioventriculaire knoop (2):
- Atrioventriculaire ritme (50 p/m)
- Tijdsvertraging
Bundel van His (3):
- Bundel van prikkelgeleidende cellen
- Vertakkingen
Bundeltakken (4)
Vezels van Purkinje (5):
- Prikkelgeleiding
- → Contractie ventrikels
Myocardvezels:
- Ventrikelmyocardritme (40 p/m)
ECG = elektrocardiogram (hartfilmpje)
Actie-rustcyclus hart
- Systole = actie → contractiefase
- Diastole = rust → relaxatiefase
3 fasen:
- Passieve vullingsfase: atria + ventrikels ontspannen → bloed stroomt atria + ventrikels binnen
- Actieve vullingsfase: atriumsystole → extra vulling ventrikel
- Ventrikelsystolische fase:
- Isovolumetische fase: atriumdiastole + ventrikelsystole → AV-kleppen sluiten (eerste harttoon)
→ bloeddruk ventrikel omhoog
- Ejectiefase: bloeddruk ventrikels hoger dan in slagaders → bloed naar slagaders
- Relaxatiefase: ventrikeldiastole → arteriële kleppen sluiten (tweede harttoon)
, Termen
- Hartcapaciteit: vermogen van ventrikel om per tijdseenheid een bepaalde hoeveelheid bloed weg
te pompen
- Hartminuutvolume (HMV): hoeveelheid bloed die het hart p/m, per ventrikel wegpompt
- HVM = hartfrequentie x slagvolume
- Hartfrequentie = aantal ventrikelcontracties p/m
- Slagvolume per ventrikel = aantal mm dat per contractie wordt weggepompt
Hartcirculatie
Bloedvoorziening hart
- Endocard: door langsstromend bloed
- Myocard: door hartcirculatie
Hartcirculatie:
- Kransslagaders (arteriae coronariae):
- Linker kransslagader
- Rechter kransslagader
- Kransaders (venae coronariae) → sinus coronarius → rechter atrium
Bouw bloedvaten
- Tunica intima:
- Endotheellaag + laagje collagene vezels
- Tunica media:
- Elastische bindweefsel: rekbaarheid
- Glad spierweefsel: verwijding/vernauwing bloedvat
- Tunica adventitia/ tunica externa:
- Bindweefsel: opvulling
Grote arteriën
- Transportfunctie
- Tunica media: met name elastisch bindweefsel → elastische arteriën
- Elasticiteit -> opvangen schoksgewijze bloedstroming (polsgolf) → wordt steeds gelijkmatiger
Kleinere arteriële bloedvaten
Kleine arteriën en arteriolen
- Distribuerende functie
- Tunica media: meer en meer glad spierweefsel → musculeuze arteriën → vernauwen
(vasoconstrictie) en verwijden (vasodilatatie) bloedvaten
Capillairen:
- Alleen tunica intima: endotheelcellen met bindweefselmembraan
- Uitwisseling stoffen met weefsel
Venulen en venen
- Venulen: tunica intima + tunica media (m.n. bindweefsel)
- (Grotere) venen: tunica intima + tunica media + tunica adventitia
- Venen: groter lumen en dunnere wand dan arteriën
- Bevordering terugstroming bloed naar hart door:
- Kleppen - Adempomp
- Spierpomp - Arteriële pomp
- Hartpomp
Vaatsystemen
- Eindarterie: 1 arteriole → 1 capillairnetwerk (a/f)
