Verstandelijke beperking
College 1
Een verstandelijke beperking is een ontwikkelingsstoornis. Mensen die dit hebben,
ontwikkelen zich minder snel dan leeftijdsgenoten.
Psychomotore of mentale retardie = vertraagde ontwikkeling.
Mensen met een beperking
Zijn mensen die in het dagelijks leven belemmerd worden door hun beperking. Een
beperking hoeft niet zichtbaar te zijn.
- Mensen in een rolstoel
- Autisme
- Syndromen
- Verstandelijke beperking
- Lichamelijke beperking
- Meervoudige beperking
- Zintuigelijke beperking
o Bij doofheid zou de communicatie aangepast moeten worden. Bij mensen die
doof of blind zijn hebben meer tijd nodig voor de communicatie. In ons
beroep werken wij erg snel en dat roept angst op bij mensen. Dus werk rustig
om dit probleem te voorkomen.
- Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)
o Mensen die eruitzien als iemand met een meervoudige beperking, spasme
(wanneer spieren in de armen + benen zomaar aantrekken, de spierspanning
neemt toe), niet goed kunnen praten of functioneren door bijvoorbeeld: een
auto-ongeluk. Dit kan ook het gevolg zijn van een bepaalde ziekten.
- Chronische ziekten
- Geriatrische patiënten (kwetsbare ouderen mensen)
Getallen in NL (2008)
Schatting:
- 142.000 mensen met een verstandelijke beperking (IQ< 70) waarvan de 30.000
intramuraal.
- 500.000 mensen met een ernstige lichamelijke beperking.
Intramurale zorg is de zorg die wordt aangeboden in een zorginstelling.
Extramurale zorg is de zorg die wordt verleend buiten het ziekenhuis of zorginstelling.
Mate van verstandelijke beperking
Cognitieve ontwikkeling is de verstandelijke
ontwikkeling (bijvoorbeeld: kennis, lezen,
schrijven en rekenen). Ondanks de cognitieve
ontwikkeling > 12 jaar is hebben moeite met
zich ontwikkelen en hun denkvaardigheden.
Ook hebben ze veel moeite met sociaal
gedrag en aanpassen aan de maatschappij.
,Om de groep mensen met een zwakbegaafdheid niet helemaal buiten de beperkingen te
schuiven. Er zijn zo 2,2 miljoen NL die een IQ hebben van 50 tot 85 en bijvoorbeeld een stem
kunnen uitbrengen. Door hun zwakbegaafdheid is dit eigenlijk niet mogelijk, want ze
begrijpen de stemkaart niet. Officieel vallen deze mensen onder de benaming licht
verstandelijk beperkt (LVB).
Definitie Verstandelijke beperking:
Een verstandelijke beperking verwijst naar functioneringsproblemen die worden gekenmerkt
door significante beperkingen in zowel intellectuele functioneren als in het adaptieve gedrag
(aanpassingsvermogen), zoals dat tot uitdrukking komt in conceptuele, sociale en praktische
vaardigheden. De functioneringsproblemen ontstaan voor de leeftijd van 18 jaar, het is
aangeboren.
Ontwikkelingsleeftijd
Valkuilen bij interpretatie:
- Emotionele ontwikkelingsleeftijd (“kunnen en aankunnen”)
o Er is vaak spraken van een disharmonisch ontwikkelingsprofiel = dan krijg je
een verschil tussen kunnen (cognitief) en aankunnen (emotioneel)
- Beschikbaarheid van een netwerk
- Sociale ontwikkeling (autisme, syndroom van Asperger)
- Stress? Dan moet het niveau omlaag!
Kans op overschatting bestaat onder andere bij:
- Mensen die goed kunnen praten, maar niet goed begrijpen
- Mensen die goed begrijpen, maar niet goed kunnen uitdrukken
- Mensen die veel kunnen, maar moeite hebben met het omgaan met anderen
- Mensen die veel kunnen, maar moeite hebben met het vragen van hulp
Kans op onderschatting bestaat onder andere bij:
- Mensen met een afwijkend gezicht
- Mensen met een beperkt taalgebruik
- Mensen met een beperkte zelfredzaamheid
Licht verstandelijk beperkt (LVB)
- IQ tussen de 50 en 85
- Een beperkt sociaal aanpassingsvermogen
- Bijkomend problematiek
Ongeveer 1,4 miljoen mensen in Nederland met een langdurige of chronische behoefte aan
ondersteuning.
Kenmerken:
- Laag zelfbeeld gecamoufleerd door “sociale handigheid”
- Negatieve interpretatie van het gedrag van anderen
- Vooral gevoelig voor stressvolle sociale interacties
- Zelfoverschatting en minder begeleiding
- Spanningsveld tussen afhankelijkheid en autonomie (=zelfredzaamheid)
, Ernstige Meervoudige Beperking (EMB)
Voorheen MCG: meervoudig complex gehandicapt
We spreken van EMB bij patiënten met:
- Een ontwikkelingsleeftijd tot 2 jaar
- Een ernstige lichamelijke beperking
- Beide NIET het gevolg van veroudering of van niet-aangeboren hersenletsel
- (Zeer) Ernstige verstandelijke beperking
- Vaak cerebrale parese, rolstoel gebonden
- Eet- slikstoornissen (daarom vaak een PEG-sonde)
o PEG-sonde = percutane endoscopische gastrostomiesonde
- Excessieve tandsteenvorming
- Slijtage (bruxisme (kaaklemmen), erosie)
- Grote kans op reflux (gastro-oesofageale refluc ziekte, GORZ) of zelfs rumineren
EMB en (slechte) mondgezondheid
Excessieve tandsteenvorming
- Supragingivaal tandsteen (brosse en andere structuur)
- Weinig schade aan het parodontium
Wel of niet weghalen?
- Reden voor het niet weghalen: het blijft terugkomen binnen een snelle periode,
misschien kan de persoon slecht meewerken tijdens de behandeling in verband met
hoest buien, motoriek. Daarom wordt er altijd gekeken naar de schade van het
parodontium en een foeter ex ore, indien dit het geval is dan wel proberen de
excessieve tandsteen weg te halen.
Tandsteen verwijderen
- Vaak zonder gingivitis
- Gebitsreiniging kan leiden tot aspiratiepneumonie (= longontsteking door het
verslikken)
- Let op de houding van de patiënt (nek gestrekt)
- Alleen gebitsreiniging als gingiva beschadigd raakt door tandsteen
- Zorg voor uitstekende afzuiging
- Let vooral op bij dysfagie (slikstoornis) in combinatie met
verminderde hoestreflex
Aspiratiepneunomie
- Let op bij dysfagie (slikstoornis) in combinatie met verminderde hoestreflex
- Mondzorgkunde:
o Koelwater/ spray
o Afzuiging
o Positie patiënt
o Goede mondhygiëne
College 1
Een verstandelijke beperking is een ontwikkelingsstoornis. Mensen die dit hebben,
ontwikkelen zich minder snel dan leeftijdsgenoten.
Psychomotore of mentale retardie = vertraagde ontwikkeling.
Mensen met een beperking
Zijn mensen die in het dagelijks leven belemmerd worden door hun beperking. Een
beperking hoeft niet zichtbaar te zijn.
- Mensen in een rolstoel
- Autisme
- Syndromen
- Verstandelijke beperking
- Lichamelijke beperking
- Meervoudige beperking
- Zintuigelijke beperking
o Bij doofheid zou de communicatie aangepast moeten worden. Bij mensen die
doof of blind zijn hebben meer tijd nodig voor de communicatie. In ons
beroep werken wij erg snel en dat roept angst op bij mensen. Dus werk rustig
om dit probleem te voorkomen.
- Niet-aangeboren hersenletsel (NAH)
o Mensen die eruitzien als iemand met een meervoudige beperking, spasme
(wanneer spieren in de armen + benen zomaar aantrekken, de spierspanning
neemt toe), niet goed kunnen praten of functioneren door bijvoorbeeld: een
auto-ongeluk. Dit kan ook het gevolg zijn van een bepaalde ziekten.
- Chronische ziekten
- Geriatrische patiënten (kwetsbare ouderen mensen)
Getallen in NL (2008)
Schatting:
- 142.000 mensen met een verstandelijke beperking (IQ< 70) waarvan de 30.000
intramuraal.
- 500.000 mensen met een ernstige lichamelijke beperking.
Intramurale zorg is de zorg die wordt aangeboden in een zorginstelling.
Extramurale zorg is de zorg die wordt verleend buiten het ziekenhuis of zorginstelling.
Mate van verstandelijke beperking
Cognitieve ontwikkeling is de verstandelijke
ontwikkeling (bijvoorbeeld: kennis, lezen,
schrijven en rekenen). Ondanks de cognitieve
ontwikkeling > 12 jaar is hebben moeite met
zich ontwikkelen en hun denkvaardigheden.
Ook hebben ze veel moeite met sociaal
gedrag en aanpassen aan de maatschappij.
,Om de groep mensen met een zwakbegaafdheid niet helemaal buiten de beperkingen te
schuiven. Er zijn zo 2,2 miljoen NL die een IQ hebben van 50 tot 85 en bijvoorbeeld een stem
kunnen uitbrengen. Door hun zwakbegaafdheid is dit eigenlijk niet mogelijk, want ze
begrijpen de stemkaart niet. Officieel vallen deze mensen onder de benaming licht
verstandelijk beperkt (LVB).
Definitie Verstandelijke beperking:
Een verstandelijke beperking verwijst naar functioneringsproblemen die worden gekenmerkt
door significante beperkingen in zowel intellectuele functioneren als in het adaptieve gedrag
(aanpassingsvermogen), zoals dat tot uitdrukking komt in conceptuele, sociale en praktische
vaardigheden. De functioneringsproblemen ontstaan voor de leeftijd van 18 jaar, het is
aangeboren.
Ontwikkelingsleeftijd
Valkuilen bij interpretatie:
- Emotionele ontwikkelingsleeftijd (“kunnen en aankunnen”)
o Er is vaak spraken van een disharmonisch ontwikkelingsprofiel = dan krijg je
een verschil tussen kunnen (cognitief) en aankunnen (emotioneel)
- Beschikbaarheid van een netwerk
- Sociale ontwikkeling (autisme, syndroom van Asperger)
- Stress? Dan moet het niveau omlaag!
Kans op overschatting bestaat onder andere bij:
- Mensen die goed kunnen praten, maar niet goed begrijpen
- Mensen die goed begrijpen, maar niet goed kunnen uitdrukken
- Mensen die veel kunnen, maar moeite hebben met het omgaan met anderen
- Mensen die veel kunnen, maar moeite hebben met het vragen van hulp
Kans op onderschatting bestaat onder andere bij:
- Mensen met een afwijkend gezicht
- Mensen met een beperkt taalgebruik
- Mensen met een beperkte zelfredzaamheid
Licht verstandelijk beperkt (LVB)
- IQ tussen de 50 en 85
- Een beperkt sociaal aanpassingsvermogen
- Bijkomend problematiek
Ongeveer 1,4 miljoen mensen in Nederland met een langdurige of chronische behoefte aan
ondersteuning.
Kenmerken:
- Laag zelfbeeld gecamoufleerd door “sociale handigheid”
- Negatieve interpretatie van het gedrag van anderen
- Vooral gevoelig voor stressvolle sociale interacties
- Zelfoverschatting en minder begeleiding
- Spanningsveld tussen afhankelijkheid en autonomie (=zelfredzaamheid)
, Ernstige Meervoudige Beperking (EMB)
Voorheen MCG: meervoudig complex gehandicapt
We spreken van EMB bij patiënten met:
- Een ontwikkelingsleeftijd tot 2 jaar
- Een ernstige lichamelijke beperking
- Beide NIET het gevolg van veroudering of van niet-aangeboren hersenletsel
- (Zeer) Ernstige verstandelijke beperking
- Vaak cerebrale parese, rolstoel gebonden
- Eet- slikstoornissen (daarom vaak een PEG-sonde)
o PEG-sonde = percutane endoscopische gastrostomiesonde
- Excessieve tandsteenvorming
- Slijtage (bruxisme (kaaklemmen), erosie)
- Grote kans op reflux (gastro-oesofageale refluc ziekte, GORZ) of zelfs rumineren
EMB en (slechte) mondgezondheid
Excessieve tandsteenvorming
- Supragingivaal tandsteen (brosse en andere structuur)
- Weinig schade aan het parodontium
Wel of niet weghalen?
- Reden voor het niet weghalen: het blijft terugkomen binnen een snelle periode,
misschien kan de persoon slecht meewerken tijdens de behandeling in verband met
hoest buien, motoriek. Daarom wordt er altijd gekeken naar de schade van het
parodontium en een foeter ex ore, indien dit het geval is dan wel proberen de
excessieve tandsteen weg te halen.
Tandsteen verwijderen
- Vaak zonder gingivitis
- Gebitsreiniging kan leiden tot aspiratiepneumonie (= longontsteking door het
verslikken)
- Let op de houding van de patiënt (nek gestrekt)
- Alleen gebitsreiniging als gingiva beschadigd raakt door tandsteen
- Zorg voor uitstekende afzuiging
- Let vooral op bij dysfagie (slikstoornis) in combinatie met
verminderde hoestreflex
Aspiratiepneunomie
- Let op bij dysfagie (slikstoornis) in combinatie met verminderde hoestreflex
- Mondzorgkunde:
o Koelwater/ spray
o Afzuiging
o Positie patiënt
o Goede mondhygiëne
