Schrijfwijzer Hoofdstuk 4 – Formulering
4.1 Stijl
De stijl van een tekst heeft niet alleen te maken met woordkeus, maar ook met de
zinsbouw. Ook de inhoud en de opbouw van een tekst behoren tot de stijl. Er bestaan
verschillende soorten stijlen:
- Een neutrale stijl, hierin wordt niet duidelijk wat de schrijver boeiend vindt en
waarom hij het verhaal vertelt. De lezer blijft achteroverleunen.
- Stijl die verrast, de schrijver spreekt een oordeel uit en verrast de lezer met iets.
De lezer gaat op het puntje van zijn stoel zitten.
- Vertellen vanuit een perspectief, hierin is een ander persoon aan het woord en
komen de gebeurtenissen dus in een ander licht te staan. De lezer kan niet
blijven zitten.
Zoals kleding het omhulsel is voor het lichaam, zo is stijl de vorm voor de inhoud van
een tekst. Net zoals kleding sommige dingen verhult of verbergt, kan een stijl dat ook
doen.
Er zijn veel keuzemogelijkheden voor de soort stijl dat een schrijver kiest. Echter bij
elke situatie past een andere stijl. De stijlkeuze wordt ook beïnvloed door de tekstsoort
of de relatie tussen de schrijver en de lezers.
4.2 Begrijpelijkheid
Er zijn veel manieren waarop de inhoud van een tekst te verduisteren is:
Lange zinnen
Lange zinnen zijn vaak ingewikkeld en het is daarom van belang dat ze gesplitst
worden in korte heldere zinnen. Vaak kan er bij een voegwoord een punt worden
gezet. Belangrijk voor de leesbaarheid is ook de zinsbouw.
Lijdende vorm
De lijdende vorm wordt als kenmerk van onpersoonlijk, saai taalgebruik beschouwd.
1. De secretaresse corrigeerde de fout.
2. De fout werd gecorrigeerd door de secretaresse.
Zin 1. staat in de bedrijvende vorm. Het onderwerp in de zin (de secretaresse) doet
iets met het lijdend voorwerp (de fout). Zin 2. staat in de lijdende vorm. In deze zin
wordt er juist iets met het onderwerp gedaan. Er bestaat een voltooide en een
onvoltooide lijdende vorm.
Er is veel kritiek op de lijdende vorm, maar er zijn gevallen waarin de lijdende vorm
wel van pas komt:
- De handelende persoon is onbekend.
- Het noemen van de handelende persoon voegt geen informatie toe.
- De handelende persoon moet op de achtergrond blijven.
- De nadruk ligt niet op de handeling, maar op het proces of het resultaat.
- De zin gaat door op het onderwerp uit de vorige zin(nen).
- Een bedrijvende vorm schept mogelijk een misverstand.
Naast de bedrijvende en lijdende vorm bestaat er ook nog de toestand-formulering.
1. De garage kan worden bereikt via de ruimte tussen de gebouwen. (lijdende vorm)
2. U kunt de garage bereiken via de ruimte tussen de gebouwen. (bedrijvende vorm)
3. De garage is bereikbaar via de ruimte tussen de gebouwen. (toestand-formulering)
4.1 Stijl
De stijl van een tekst heeft niet alleen te maken met woordkeus, maar ook met de
zinsbouw. Ook de inhoud en de opbouw van een tekst behoren tot de stijl. Er bestaan
verschillende soorten stijlen:
- Een neutrale stijl, hierin wordt niet duidelijk wat de schrijver boeiend vindt en
waarom hij het verhaal vertelt. De lezer blijft achteroverleunen.
- Stijl die verrast, de schrijver spreekt een oordeel uit en verrast de lezer met iets.
De lezer gaat op het puntje van zijn stoel zitten.
- Vertellen vanuit een perspectief, hierin is een ander persoon aan het woord en
komen de gebeurtenissen dus in een ander licht te staan. De lezer kan niet
blijven zitten.
Zoals kleding het omhulsel is voor het lichaam, zo is stijl de vorm voor de inhoud van
een tekst. Net zoals kleding sommige dingen verhult of verbergt, kan een stijl dat ook
doen.
Er zijn veel keuzemogelijkheden voor de soort stijl dat een schrijver kiest. Echter bij
elke situatie past een andere stijl. De stijlkeuze wordt ook beïnvloed door de tekstsoort
of de relatie tussen de schrijver en de lezers.
4.2 Begrijpelijkheid
Er zijn veel manieren waarop de inhoud van een tekst te verduisteren is:
Lange zinnen
Lange zinnen zijn vaak ingewikkeld en het is daarom van belang dat ze gesplitst
worden in korte heldere zinnen. Vaak kan er bij een voegwoord een punt worden
gezet. Belangrijk voor de leesbaarheid is ook de zinsbouw.
Lijdende vorm
De lijdende vorm wordt als kenmerk van onpersoonlijk, saai taalgebruik beschouwd.
1. De secretaresse corrigeerde de fout.
2. De fout werd gecorrigeerd door de secretaresse.
Zin 1. staat in de bedrijvende vorm. Het onderwerp in de zin (de secretaresse) doet
iets met het lijdend voorwerp (de fout). Zin 2. staat in de lijdende vorm. In deze zin
wordt er juist iets met het onderwerp gedaan. Er bestaat een voltooide en een
onvoltooide lijdende vorm.
Er is veel kritiek op de lijdende vorm, maar er zijn gevallen waarin de lijdende vorm
wel van pas komt:
- De handelende persoon is onbekend.
- Het noemen van de handelende persoon voegt geen informatie toe.
- De handelende persoon moet op de achtergrond blijven.
- De nadruk ligt niet op de handeling, maar op het proces of het resultaat.
- De zin gaat door op het onderwerp uit de vorige zin(nen).
- Een bedrijvende vorm schept mogelijk een misverstand.
Naast de bedrijvende en lijdende vorm bestaat er ook nog de toestand-formulering.
1. De garage kan worden bereikt via de ruimte tussen de gebouwen. (lijdende vorm)
2. U kunt de garage bereiken via de ruimte tussen de gebouwen. (bedrijvende vorm)
3. De garage is bereikbaar via de ruimte tussen de gebouwen. (toestand-formulering)
