Bijeenkomst 1: Algemene microbiologie (bacteriën, virussen, prionen)
Bij de onderwijseenheid ‘Medische en tandheelkundige vakkennis 3’ wordt
basiskennis microbiologie behandeld. Het eerste college gaat over ‘Algemene
microbiologie’. Het college duurt 90 minuten. Tijdens deze 90 minuten wordt
ongeveer halverwege een korte pauze genomen.
Leerdoelen
1. De student kan bacteriële en virale structuren benoemen en hun functie
uitleggen
2. De student kan belangrijke aspecten van de bacteriële en virale
fysiologie (o.a. groei, groei regulatie, reproductie en replicatie),
genetica (o.a. genetische variatie, gen transfer, recombinatie en
plasmiden) en taxonomie beschrijven
3. De student kent de kenmerken van prionen en door prionen
veroorzaakte ziekten
Voorbereidings- en huiswerkopdrachten
Voor aanvang van het college moet je de volgende huiswerkopdrachten hebben
uitgevoerd:
# - Lees hoofdstuk 2 tot en met 4 van het boek door (hoofdstuk 3
tot ‘Recombinant DNA technology in microbiology’ op blz 21).
Hoofdstuk 2: Bacteriële strutuur en systematiek
Classificatie van alle levende wezens (ook van microben) is door vele eeuwen
heen geprobeerd.
Verschillende kenmerken van grote groepen organismen
Bacteriën Mycoplas Rickettsi Chlamydi Viruss Schimmels
ma ae ae en
Zichbaar + + + + - +
met licht
microsco
op
In staat + + - - - +
vrij te
groeien
DNA en + + + + - +
RNA
aanwezig
Muramic + + + + - +
zuur in
celwand
Stijve + - + Verschillen - +
celwand d
Gevoelig Verschillen - - - - -
voor d
penicillin
e
Gevoelig Verschillen + + + - -
voor d
tetracycli
ne
Reprodu + + + + - -
ctie door
kernsplit
, sing
De indeling was willekeurig en op basis van morfologische en groei-
eigenschappen Traditioneel werden ze allemaal werden ingedeeld in 2
koninkrijken:
- Planten
- Dieren
Door ontwikkeling van nieuwe technieken, werd deze indeling uitgebreid tot 5
rijken:
- Monera
- Protisten
- Plantae
- Schimmels
- Animalia
Huidige kennis op basis genetische verwantschap deelt de vormen van het leven
in 3 domeinen:
- Archaea
- Bacteriën
- Eukarya
De belangrijkste verschillen tussen Archaea, Bacteriën en Eukarya zijn
opgenomen in tabel 2.2. Merk op dat Archaea en Bacteriën ook bekend zijn als
prokaryoten (zie hieronder).
Grote verschillen tussen de 3 domeinen van leven
Bacteriën
Archaea
Eukarya
Organisatie van genetisch -
Materiaal en replicatie
DNA los in het cytoplasma
DNA los in het cytoplasma
DNA is opgenomen met een verbindende kern. Een nucleolus is ook aanwezig.
1 chromosoom
1 chromosoom
> 1 chromosoom. Twee kopieën van elk chromosoom kunnen aanwezig zijn
(diploïd)
DNA geassocieerd met histon-achtige eiwitten
Plasmiden worden aangetroffen
Plasmiden alleen gevonden bij gist(en)
Introns niet gevonden in mRNA
Introns niet gevonden in de meeste genen
Introns gevonden in alle genen
Celdeling door binaire splijting – aseksueel replicatie
Reproduceren ongeslachtelijk en sporen worden niet gevonden
Cellen delen door mitose
Overdracht genetische informatie door conjugatie, transductie en transformatie
Werkwijze gelijk als bij bacteriële conjugatie zorgt voor uitwisseling genetisch
materiaal
Uitwisseling genetische informatie treedt op bij seksuele voortplanting. Meiose
leidt tot productie van haploïde cellen (gameten), die samensmelten.
Cellulaire organisatie
Bij de onderwijseenheid ‘Medische en tandheelkundige vakkennis 3’ wordt
basiskennis microbiologie behandeld. Het eerste college gaat over ‘Algemene
microbiologie’. Het college duurt 90 minuten. Tijdens deze 90 minuten wordt
ongeveer halverwege een korte pauze genomen.
Leerdoelen
1. De student kan bacteriële en virale structuren benoemen en hun functie
uitleggen
2. De student kan belangrijke aspecten van de bacteriële en virale
fysiologie (o.a. groei, groei regulatie, reproductie en replicatie),
genetica (o.a. genetische variatie, gen transfer, recombinatie en
plasmiden) en taxonomie beschrijven
3. De student kent de kenmerken van prionen en door prionen
veroorzaakte ziekten
Voorbereidings- en huiswerkopdrachten
Voor aanvang van het college moet je de volgende huiswerkopdrachten hebben
uitgevoerd:
# - Lees hoofdstuk 2 tot en met 4 van het boek door (hoofdstuk 3
tot ‘Recombinant DNA technology in microbiology’ op blz 21).
Hoofdstuk 2: Bacteriële strutuur en systematiek
Classificatie van alle levende wezens (ook van microben) is door vele eeuwen
heen geprobeerd.
Verschillende kenmerken van grote groepen organismen
Bacteriën Mycoplas Rickettsi Chlamydi Viruss Schimmels
ma ae ae en
Zichbaar + + + + - +
met licht
microsco
op
In staat + + - - - +
vrij te
groeien
DNA en + + + + - +
RNA
aanwezig
Muramic + + + + - +
zuur in
celwand
Stijve + - + Verschillen - +
celwand d
Gevoelig Verschillen - - - - -
voor d
penicillin
e
Gevoelig Verschillen + + + - -
voor d
tetracycli
ne
Reprodu + + + + - -
ctie door
kernsplit
, sing
De indeling was willekeurig en op basis van morfologische en groei-
eigenschappen Traditioneel werden ze allemaal werden ingedeeld in 2
koninkrijken:
- Planten
- Dieren
Door ontwikkeling van nieuwe technieken, werd deze indeling uitgebreid tot 5
rijken:
- Monera
- Protisten
- Plantae
- Schimmels
- Animalia
Huidige kennis op basis genetische verwantschap deelt de vormen van het leven
in 3 domeinen:
- Archaea
- Bacteriën
- Eukarya
De belangrijkste verschillen tussen Archaea, Bacteriën en Eukarya zijn
opgenomen in tabel 2.2. Merk op dat Archaea en Bacteriën ook bekend zijn als
prokaryoten (zie hieronder).
Grote verschillen tussen de 3 domeinen van leven
Bacteriën
Archaea
Eukarya
Organisatie van genetisch -
Materiaal en replicatie
DNA los in het cytoplasma
DNA los in het cytoplasma
DNA is opgenomen met een verbindende kern. Een nucleolus is ook aanwezig.
1 chromosoom
1 chromosoom
> 1 chromosoom. Twee kopieën van elk chromosoom kunnen aanwezig zijn
(diploïd)
DNA geassocieerd met histon-achtige eiwitten
Plasmiden worden aangetroffen
Plasmiden alleen gevonden bij gist(en)
Introns niet gevonden in mRNA
Introns niet gevonden in de meeste genen
Introns gevonden in alle genen
Celdeling door binaire splijting – aseksueel replicatie
Reproduceren ongeslachtelijk en sporen worden niet gevonden
Cellen delen door mitose
Overdracht genetische informatie door conjugatie, transductie en transformatie
Werkwijze gelijk als bij bacteriële conjugatie zorgt voor uitwisseling genetisch
materiaal
Uitwisseling genetische informatie treedt op bij seksuele voortplanting. Meiose
leidt tot productie van haploïde cellen (gameten), die samensmelten.
Cellulaire organisatie
