Aardrijkskunde hoofdstuk 2 WERELD Wereldbeeld
§2.1 Patronen: welvaart en welzijn
Hoe meet je welvaart?
Hoe kun je meten hoe rijk een land is? Hieronder staan 2 manieren.
1. Bruto binnenlands product per hoofd (BBP per hoofd)
Hoeveelheid goederen en diensten dat in een land geproduceerd wordt delen door het aantal inwoners.
Het is dus gemiddelde en wordt uitgedrukt in dollar of euro. Zie bron 5
2. Samenstelling van de beroepsbevolking
Hoeveel mensen werken er in de landbouw (primaire sector) , industrie (secundaire sector) en diensten (tertiaire
sector)?
Regel: hoe meer mensen in de landbouw, hoe armer een land.
Of: hoe meer mensen in de diensten, hoe rijker een land In Nederland ongeveer 80% in diensten.
Problemen bij het meten van welvaart met bbp per hoofd:
1. BNP zegt niks over koopkracht.
Dollar (of euro) is niet in elk land evenveel waard en daarom verschilt het per land hoeveel
je voor een dollar kan kopen.
Daarom kijk je naar de koopkracht hoeveel goederen of diensten kan je van een dollar
kopen?
In India kost een Big Mac minder als in Nederland India is eigenlijk minder arm dan het BBP
per hoofd aangeeft want de koopkracht is daar groter. Zie bron 7
2. De opbrengsent uit de zelfvoorzienende landbouw en de informele sector (beroepen
die niet zijn geregistreerd) worden niet meegerekend in het bbp per hoofd er wordt
eigenlijk dus meer verdiend dan het BBP per hoofd aangeeft. Zie bron 8
3. BBP per hoofd is een gemiddelde en zegt niets over de sociale ongelijkheid verschillen in
welvaart tussen mensen in een land. Zie bron 6
Als BBP per hoofd stijgt in een land, kan het zijn dat alleen de rijken daarvan profiteren er ontstaat
sociale ongelijkheid.
4. Het BNP per hoofd is een gemiddelde en zegt niets over regionale ongelijkheid verschillen in
welvaart tussen verschillende regio’s in een land.
Het Bruto Regionaal Product (BRP) kan per regio erg verschillen.
Hoe meet je welzijn?
Welzijn is wat anders dan welvaart.
Welvaart gaat om geld en welzijn gaat over hoe je levensomstandigheden zijn.
Je kunt welzijn meten met het VN-ontwikkelingsindex of VN-welzijnsindex.
Hierbij wordt gekeken naar:
1. BNP per hoofd
2. Koopkracht
3. Analfabetisme mensen die niet kunnen lezen en schrijven.
4. Levensverwachting: de verwachting hoe oud iemand gemiddeld wordt.
Laagste score is 0 en hoogste score is 1 Nederland is 10de van de wereld met 0.93.
Welzijn is ook af te meten aan:
Toegang tot drinkwater
Toegang tot onderwijs
Toegang tot gezondheidszorg
De voedselsituatie
De beschikbaarheid van telefoon en computer
, §2.2 Patronen: bevolkingsspreiding
Bevolkingsdichtheid het gemiddeld aantal inwoners per vierkante kilometer ( km2) in een gebied of land.
Bevolkingsspreiding de wijze waarop de bevolking verspreid is over een bepaald gebied of land.
De mensen op aarde zijn niet keurig verspreid over de wereld (bevolkingsspreiding).
In het ene gebied is de bevolkingsdichtheid (gemiddeld aantal inwoners per km2) hoger dan in het andere gebied.
Zie bron 10
Factoren die een rol spelen bij de mondiale bevolkingsspreiding (waarom wonen mensen daar):
A Natuurlijke mogelijkheden
• Geschikt (gematigd) klimaat
• Vruchtbare bodems
• Beschikbaarheid van water
• Niet te bergachtig
B De ligging
• Ligging bij economisch belangrijke gebieden
• Makkelijk te bereiken gebieden
C Het koloniale verleden
• De bevolking van landen die vroeger een kolonie was, woont vooral aan de kust. Hier was tijdens de
kolonie veel werk door de handel.
Migratie
De bevolkingsspreiding verandert steeds omdat veel mensen migreren (verhuizen).
Als mensen migreren, is er sprake van pushfactoren en pullfactoren.
• Pushfactoren: redenen om een gebied of land te verlaten.
• Pullfactoren: redenen om je in een gebied of land te vestigen.
De keuze om te migreren hangt af van aspiraties (wens om je situatie te verbeteren) en de mogelijkheden om te
emigreren zoals geld. Zie bron 12.
We onderscheiden 5 soorten migranten:
1. De economische migrant/arbeidsmigrant zoekt werk of beter betaald werk in een ander land de
grootste groep.
2. Volgmigrant volgt een andere migrant gezinshereniging of gezinsvorming.
3. De vluchteling vlucht vanwege onderdrukking of oorlog.
Asielzoeker vluchteling die asiel/verblijfsvergunning heeft aangevraagd en wacht of deze aanvraag wordt
toegekend. Zie bron 11
4. De ecologische migrant vertrekken door natuurrampen of milieurampen deze rampen ontstaan vaak door
klimaatverandering.
5. Internationale studenten blijven vaak na hun studie in het land deze groep wordt steeds groter.
Migratie zie je op verschillende schaalniveaus:
• Op nationaal niveau (binnen een land) is er migratie van het platteland naar de stad.
• Op continentaal niveau (binnen een werelddeel) is er migratie naar de rijkste landen in Europa
oost-westmigratie en in ontwikkelingslanden zuid-zuidmigratie.
• Op intercontinentaal/mondiaal niveau (binnen de wereld) is er migratie van het arme zuiden naar het rijke
noorden intercontinentale zuid-noordmigratie.
2
§2.1 Patronen: welvaart en welzijn
Hoe meet je welvaart?
Hoe kun je meten hoe rijk een land is? Hieronder staan 2 manieren.
1. Bruto binnenlands product per hoofd (BBP per hoofd)
Hoeveelheid goederen en diensten dat in een land geproduceerd wordt delen door het aantal inwoners.
Het is dus gemiddelde en wordt uitgedrukt in dollar of euro. Zie bron 5
2. Samenstelling van de beroepsbevolking
Hoeveel mensen werken er in de landbouw (primaire sector) , industrie (secundaire sector) en diensten (tertiaire
sector)?
Regel: hoe meer mensen in de landbouw, hoe armer een land.
Of: hoe meer mensen in de diensten, hoe rijker een land In Nederland ongeveer 80% in diensten.
Problemen bij het meten van welvaart met bbp per hoofd:
1. BNP zegt niks over koopkracht.
Dollar (of euro) is niet in elk land evenveel waard en daarom verschilt het per land hoeveel
je voor een dollar kan kopen.
Daarom kijk je naar de koopkracht hoeveel goederen of diensten kan je van een dollar
kopen?
In India kost een Big Mac minder als in Nederland India is eigenlijk minder arm dan het BBP
per hoofd aangeeft want de koopkracht is daar groter. Zie bron 7
2. De opbrengsent uit de zelfvoorzienende landbouw en de informele sector (beroepen
die niet zijn geregistreerd) worden niet meegerekend in het bbp per hoofd er wordt
eigenlijk dus meer verdiend dan het BBP per hoofd aangeeft. Zie bron 8
3. BBP per hoofd is een gemiddelde en zegt niets over de sociale ongelijkheid verschillen in
welvaart tussen mensen in een land. Zie bron 6
Als BBP per hoofd stijgt in een land, kan het zijn dat alleen de rijken daarvan profiteren er ontstaat
sociale ongelijkheid.
4. Het BNP per hoofd is een gemiddelde en zegt niets over regionale ongelijkheid verschillen in
welvaart tussen verschillende regio’s in een land.
Het Bruto Regionaal Product (BRP) kan per regio erg verschillen.
Hoe meet je welzijn?
Welzijn is wat anders dan welvaart.
Welvaart gaat om geld en welzijn gaat over hoe je levensomstandigheden zijn.
Je kunt welzijn meten met het VN-ontwikkelingsindex of VN-welzijnsindex.
Hierbij wordt gekeken naar:
1. BNP per hoofd
2. Koopkracht
3. Analfabetisme mensen die niet kunnen lezen en schrijven.
4. Levensverwachting: de verwachting hoe oud iemand gemiddeld wordt.
Laagste score is 0 en hoogste score is 1 Nederland is 10de van de wereld met 0.93.
Welzijn is ook af te meten aan:
Toegang tot drinkwater
Toegang tot onderwijs
Toegang tot gezondheidszorg
De voedselsituatie
De beschikbaarheid van telefoon en computer
, §2.2 Patronen: bevolkingsspreiding
Bevolkingsdichtheid het gemiddeld aantal inwoners per vierkante kilometer ( km2) in een gebied of land.
Bevolkingsspreiding de wijze waarop de bevolking verspreid is over een bepaald gebied of land.
De mensen op aarde zijn niet keurig verspreid over de wereld (bevolkingsspreiding).
In het ene gebied is de bevolkingsdichtheid (gemiddeld aantal inwoners per km2) hoger dan in het andere gebied.
Zie bron 10
Factoren die een rol spelen bij de mondiale bevolkingsspreiding (waarom wonen mensen daar):
A Natuurlijke mogelijkheden
• Geschikt (gematigd) klimaat
• Vruchtbare bodems
• Beschikbaarheid van water
• Niet te bergachtig
B De ligging
• Ligging bij economisch belangrijke gebieden
• Makkelijk te bereiken gebieden
C Het koloniale verleden
• De bevolking van landen die vroeger een kolonie was, woont vooral aan de kust. Hier was tijdens de
kolonie veel werk door de handel.
Migratie
De bevolkingsspreiding verandert steeds omdat veel mensen migreren (verhuizen).
Als mensen migreren, is er sprake van pushfactoren en pullfactoren.
• Pushfactoren: redenen om een gebied of land te verlaten.
• Pullfactoren: redenen om je in een gebied of land te vestigen.
De keuze om te migreren hangt af van aspiraties (wens om je situatie te verbeteren) en de mogelijkheden om te
emigreren zoals geld. Zie bron 12.
We onderscheiden 5 soorten migranten:
1. De economische migrant/arbeidsmigrant zoekt werk of beter betaald werk in een ander land de
grootste groep.
2. Volgmigrant volgt een andere migrant gezinshereniging of gezinsvorming.
3. De vluchteling vlucht vanwege onderdrukking of oorlog.
Asielzoeker vluchteling die asiel/verblijfsvergunning heeft aangevraagd en wacht of deze aanvraag wordt
toegekend. Zie bron 11
4. De ecologische migrant vertrekken door natuurrampen of milieurampen deze rampen ontstaan vaak door
klimaatverandering.
5. Internationale studenten blijven vaak na hun studie in het land deze groep wordt steeds groter.
Migratie zie je op verschillende schaalniveaus:
• Op nationaal niveau (binnen een land) is er migratie van het platteland naar de stad.
• Op continentaal niveau (binnen een werelddeel) is er migratie naar de rijkste landen in Europa
oost-westmigratie en in ontwikkelingslanden zuid-zuidmigratie.
• Op intercontinentaal/mondiaal niveau (binnen de wereld) is er migratie van het arme zuiden naar het rijke
noorden intercontinentale zuid-noordmigratie.
2
