Samenvatting Nefrologie en Geriatrie dieetleer hoorcolleges en literatuur semester 5.2

Nefrologie en geriatrie
dieetleer
Inhoudsopgave

Hoorcollege 1: Nierstenen en nierfalen...............................................................2
Hoorcollege 1: Literatuur..................................................................................... 6
Hoorcollege 2: Nierfunctievervanging...............................................................23
Hoorcollege 2: Literatuur................................................................................... 28
Hoorcollege 3: De geriatrische patiënt..............................................................38
Hoorcollege 3: Literatuur................................................................................... 43
Hoorcollege 4.................................................................................................... 51




1

,Hoorcollege 1: Nierstenen en nierfalen
Lesdoelen
 Je kent de verschillende nierstenen.
 Je kan voedingsadvies geven bij diverse nierstenen.
 Je kan uitleggen wat nierfalen is.
 Je kan de voedingsstoffen die meespelen bij de (voedings)behandeling van
nierfalen benoemen.

Nierstenen / urinewegstenen of urolithiasis
 Bij 2-3 % van West-Europese bevolking
 4x vaker bij mannen als bij vrouwen
 Pas ontdekt bij klachten
 Hoeveelheid voeding van invloed
Klachten:
 Koliekachtige pijn (door obstructie)
 Reciverende urineweginfecties  vaak terugkerende blaasontstekingen.
 Bloedplassen (liefst uitplassen, maar kan heel pijnlijk zijn)

Urinewegstenen
Teveel van oplosbare stoffen (zouten/mineralen) in de urine die neerslaan in kristallen in
de urinewegen:
 kan obstructies opleveren
 kunnen voorkomen in nierbekken, urineafvoerwegen en blaas

Oorzaken
 Tekort urineproductie
 Voeding
- Veel dierlijk eiwit en kcal
- Weinig vocht
 Zuurgraad urine
 Tekort aan citraat en magnesium (kristalgroeiremmend)
 Afwijkingen urinewegen
 Familiair  cystinestenen
Urine te geconcentreerd. Kleur van urine zegt iets over concentratie van urine.
Dierlijk eiwit  kristallen (mannen eten meer eiwit).
Lage zuurgraad, meer neerslag van kristallen.

Factoren die meespelen
 Geografie / klimaat: temperatuur
 Drink- en leefgewoonten
 Zittend beroep: minder drinken
 Niet mobiel: naar de wc lopen te veel moeite
 Familiair
 Etnisch

2

,Soorten urinewegstenen
 Calciumstenen (85%)
 Struvietstenen of infectiestenen (ammoniummagnesiumfosfaatstenen 10-15%)
 Urinezuurstenen (5%)
 Cystinestenen (1%)

Infectie  gevolg van urineweginfecten, blaasontsteking. Blaasontsteking door weinig
drinken en weinig plassen. Meer plassen, meer doorstroom.
Katheter kan ook infecties geven.

Algemeen voedingsadvies
 Vocht: 2,5-3l per dag
 Urineproductie > 2l/dag
 Vocht goed verdelen over de dag
 Bij eten ook drinken
 Voor het slapen gaan drinken
 Eventueel nog ‘s nachts wat drinken
Doel: afvalstofconcentratie in de urine verlagen
Preventie en behandeling.

Voedingsadvies bij calciumoxalaatstenen
 Calcium: 1000-1100mg/dag
 Oxaalzuurrijke producten vermijden (o.a. spinazie, rabarber etc.)
 1g/kg/dag
 Max 1/3 dierlijk eiwit
 Max 6g NaCl/dag
 Alcohol 1 consumptie voor vrouwen of 2 voor mannen. En nu het advies nieuwe
richtlijn gezonde voeding…..?

Voedingsadvies bij struvietstenen
 Richtlijnen goede voeding (RGV)
 Veel drinken

Voedingsadvies urinezuurstenen
 Purinerijke producten beperken. Purine  dierlijke producten, orgaanvlees.
 ADH vitamine C
 Richtlijnen goede voeding (RGV)

Voedingsadvies cystinestenen
 Max 6 gram zout per dag
 Richtlijnen goede voeding (RGV)

Nierziekten




3

, Nierziekten: cystenier en schrompelnier
Cyste: holte gevuld met vocht
 Erfelijk
 Tgv tumor
 Veranderd erfelijk materiaal
Afvalstoffen niet meer uitscheiden.
Schrompelnier:
 Aangeboren
 Ontstaan na een ziekte
 Kan even groot als koffieboon zijn.
Behandeling:
 Medicatie
 Dieet

Prevalentie nierschade in Nederland




28% van de mensen met diabetes heeft chronische nierschade. Nierschade is al ontstaan
voor de diagnose DM.
4