Thema 1.2 samenvatting Mondzorgkunde, Hogeschool Utrecht
Anatomie
Werkcollege 1: Inleiding anatomie & nervus maxillaris
Overzicht van de twaalf hersenzenuwen:
Nummer Naam Type Functie
I nervus olfactorius Sensorisch Reuk
II Nervus opticus Sensorisch Zien
III Nervus oculomotorius Motorisch Oogspieren
IV Nervus trochlearis Motorisch Oogspieren
V Nervus trigeminus Gemengd Kauwspieren (M)
Gevoel van het gezicht
en mond (S)
VI Nervus abducens Motorisch Oogspieren
VII Nervus facialis Gemengd Aangezichtsspieren (M)
Smaak (S)
VIII Nervus vestibulocochlearis Sensorisch Evenwicht en gehoor
IX Nervus glossopharyngeus Gemengd Slikken (M)
Smaak (S)
X Nervus vagus Gemengd/motorisch Parasympatische
innervatie thorax en
buikorganen.
XI Nervus accessorius Motorisch Larynx, halsspieren
XII Nervus hypoglossus Motorisch Tongspieren
Overzicht afkortingen in de anatomieleer:
Afkorting Latijn Nederlands (en evt. uitleg)
a. Arteria/arterie Spieren
n. Nervus Zenuw
nn. Nervi Zenuwen
v. Vena/vene Ader
proc. Processus Uitstekend deel van een bot
lig. Ligare Een gewrichtsband of ligament
m. Musculus Spier
r. Ramus Tak van zenuw, bloedvat of luchtpijp
rr. Rami Takken, verzamelnaam voor zenuwen
Betekenis Latijnse benamingen:
Os: bot Condylus: rond uitsteeksel op het uiteinde van een bot
Fissura: spleet Foramen: natuurlijke opening (gat) in bot
,Fossa: groeve Margo: (scherpe) rand
Meatus: opening Processus: uitsteeksel
Protuberantia: uitsteeksel, knobbel Spina: uisteeksel (puntvormig)/ doorn
Tuberculum: knobbel Inferior: beneden
Ganglion: zenuwknoop Sutura: onbeweeglijke verbinding van de
schedelbeenderen
Verloop en de innervaties van de nervus maxillaris.
Motorisch: hersenzenuw stuurt aan op beweging
Sensorisch: hersenzenuw zorgt voor gevoel
Gemengde zenuw doet beide
Nervus trigeminus de 5e hersenzenuw (V)
Heeft drie hoofdaftakkingen.
V1: de nervus ophthalmicus
Loopt richting de oogkassen
V2: de nervus maxillaris
loopt richting de bovenkaak
V3: de nervus mandibularis
Loopt richting de onderkaak
De nervus maxillaris (V2)
• volledig sensorisch
• verzorgt het middelste gedeelte van het aangezicht
Verloop door de bovenkaak:
1. Vanuit het ganglion trigeminale splitst de nervus trigeminus in drie hoofdtakken.
2. Als eerste gaat de nervus maxillaris door het foramen rotundum heen.
3. Vanuit daar splitst de zenuw weer in 2 takken, een hoofdtak naar buccaal (N. infraorbitalis) en de
andere naar palatinaal (Rami Ganglionares ad ganglion pterygopalatinum).
buccaal
4. De N. infraorbitalis vertakt naar 3 verdere takken. De N. alveolaris superior posterior voorziet de
molaren van gevoel, de media tak de premolaren en de anterior tak het front.
Vaak lopen de zenuwtjes wat door elkaar heen dit noem je anastomose.
Alveolaris: bot
,Latijnse benamingen:
superior: boven/hoog
posterior: achter
Media: midden
Anterior: voor
5. Bij de palatinale tak vormen meerdere zenuwtakken weer een soort zenuwknoop dit is het Ganglion
pterygopalatinum. Vanuit hier splitsen er weer twee takken.
De eerste tak is de N. nasopalatinus, deze loopt door een foramen richting het voorste gedeelte van
het gehemelte. Zorgt voor het gevoel van de palatinale gingiva van het front.
De tweede tak is de N. palatinus major, deze loopt door een foramen richting de achterzijde van het
gehemelt. Zorgt voor het gevoel in de premolaren en molaren.
Werkcollege 2: Nervus mandibularis en kauwspieren
Nervus mandibularis (V3)
• Loopt naar de onderkaak toe
• Is een gemengde zenuw, zorgt voor gevoel in de onderkaak en aansturing van de spieren.
Verloop door de onderkaak
Sensibele gedeelte:
1. De N. mandibularis gaat eerst door het foramen ovale en splitst daarna in 3 takken: de N. buccalis,
N. lingualis en de N. alveolaris inferior.
, De N. alveolaris inferior zorgt voor het gevoel van de elementen in de onderkaak.
De N. buccalis zorgt voor het gevoel van de gingiva buccaal van de premolaren en molaren in de
boven- en onderkaak.
De N. lingualis zorgt voor het gevoel van de linguale gingiva, de mondbodem en voor de pijn, tast en
temperatuur van het voorste 2/3 deel van de tong.
Verloop alveolaris inferior
2. De N. alveolaris inferior gaat door de lingula mandibula (bepaalde structuur in de kaak) de kaak in.
Belangrijk bij het verdoven van een mandibulair blok!
3. Vanuit daar verloopt de zenuw verder in de canalis mandibularis.
4. Tussen de twee premolaren geeft de N. alveolaris inferior een tak af richting buccaal, deze tak gaat
eerst door een foramen mentale heen. Na dit foramen heet de zenuw de N. mentalis. De N. mentalis
zorgt voor het gevoel in de huid van de kin, de mucosa van de onderlip en voor de gingiva buccaal
vanaf de eerste premolaar.
5. Nadat de N. alveolaris inferior is gesplitst naar de N. mentalis, noem je de zenuw N. incisivus. De N.
incisivus zorgt voor het gevoel van het front in de onderkaak.
Motorische gedeelte:
De N. mandibularis stuurt 4 kauwspieren aan:
M. masseter: de wangspier, tilt te onderkaak op en beweegt deze naar voren
M. temporalis: ligt bij je slaap ter hoogte van het oog, tilt de onderkaak op en beweegt deze naar
achter
M. pterygoideus medialis
M. pterygoideus lateralis: helpt niet bij het sluiten van de kaak
De N. mandibularis heeft ook een motorische zenuwtak de N. mylohyoideus. Deze zenuwtak stuurt 2
suprahyoidale spieren aan: de M. mylohyoideus en de M. digastricus venter anterior. De M.
digastricus venter anterior heeft twee gedeeltes, een voorste buik en een achterste buik.
3
M. mylohyoideus: mondbodemspier
Innervatie: door welke zenuw de spier word aangestuurd
Origo: oorsprong, het aanhechtingspunt van een spier
Insertie: de plaats waar de spier naartoe gaat en zich vasthecht
Anatomie
Werkcollege 1: Inleiding anatomie & nervus maxillaris
Overzicht van de twaalf hersenzenuwen:
Nummer Naam Type Functie
I nervus olfactorius Sensorisch Reuk
II Nervus opticus Sensorisch Zien
III Nervus oculomotorius Motorisch Oogspieren
IV Nervus trochlearis Motorisch Oogspieren
V Nervus trigeminus Gemengd Kauwspieren (M)
Gevoel van het gezicht
en mond (S)
VI Nervus abducens Motorisch Oogspieren
VII Nervus facialis Gemengd Aangezichtsspieren (M)
Smaak (S)
VIII Nervus vestibulocochlearis Sensorisch Evenwicht en gehoor
IX Nervus glossopharyngeus Gemengd Slikken (M)
Smaak (S)
X Nervus vagus Gemengd/motorisch Parasympatische
innervatie thorax en
buikorganen.
XI Nervus accessorius Motorisch Larynx, halsspieren
XII Nervus hypoglossus Motorisch Tongspieren
Overzicht afkortingen in de anatomieleer:
Afkorting Latijn Nederlands (en evt. uitleg)
a. Arteria/arterie Spieren
n. Nervus Zenuw
nn. Nervi Zenuwen
v. Vena/vene Ader
proc. Processus Uitstekend deel van een bot
lig. Ligare Een gewrichtsband of ligament
m. Musculus Spier
r. Ramus Tak van zenuw, bloedvat of luchtpijp
rr. Rami Takken, verzamelnaam voor zenuwen
Betekenis Latijnse benamingen:
Os: bot Condylus: rond uitsteeksel op het uiteinde van een bot
Fissura: spleet Foramen: natuurlijke opening (gat) in bot
,Fossa: groeve Margo: (scherpe) rand
Meatus: opening Processus: uitsteeksel
Protuberantia: uitsteeksel, knobbel Spina: uisteeksel (puntvormig)/ doorn
Tuberculum: knobbel Inferior: beneden
Ganglion: zenuwknoop Sutura: onbeweeglijke verbinding van de
schedelbeenderen
Verloop en de innervaties van de nervus maxillaris.
Motorisch: hersenzenuw stuurt aan op beweging
Sensorisch: hersenzenuw zorgt voor gevoel
Gemengde zenuw doet beide
Nervus trigeminus de 5e hersenzenuw (V)
Heeft drie hoofdaftakkingen.
V1: de nervus ophthalmicus
Loopt richting de oogkassen
V2: de nervus maxillaris
loopt richting de bovenkaak
V3: de nervus mandibularis
Loopt richting de onderkaak
De nervus maxillaris (V2)
• volledig sensorisch
• verzorgt het middelste gedeelte van het aangezicht
Verloop door de bovenkaak:
1. Vanuit het ganglion trigeminale splitst de nervus trigeminus in drie hoofdtakken.
2. Als eerste gaat de nervus maxillaris door het foramen rotundum heen.
3. Vanuit daar splitst de zenuw weer in 2 takken, een hoofdtak naar buccaal (N. infraorbitalis) en de
andere naar palatinaal (Rami Ganglionares ad ganglion pterygopalatinum).
buccaal
4. De N. infraorbitalis vertakt naar 3 verdere takken. De N. alveolaris superior posterior voorziet de
molaren van gevoel, de media tak de premolaren en de anterior tak het front.
Vaak lopen de zenuwtjes wat door elkaar heen dit noem je anastomose.
Alveolaris: bot
,Latijnse benamingen:
superior: boven/hoog
posterior: achter
Media: midden
Anterior: voor
5. Bij de palatinale tak vormen meerdere zenuwtakken weer een soort zenuwknoop dit is het Ganglion
pterygopalatinum. Vanuit hier splitsen er weer twee takken.
De eerste tak is de N. nasopalatinus, deze loopt door een foramen richting het voorste gedeelte van
het gehemelte. Zorgt voor het gevoel van de palatinale gingiva van het front.
De tweede tak is de N. palatinus major, deze loopt door een foramen richting de achterzijde van het
gehemelt. Zorgt voor het gevoel in de premolaren en molaren.
Werkcollege 2: Nervus mandibularis en kauwspieren
Nervus mandibularis (V3)
• Loopt naar de onderkaak toe
• Is een gemengde zenuw, zorgt voor gevoel in de onderkaak en aansturing van de spieren.
Verloop door de onderkaak
Sensibele gedeelte:
1. De N. mandibularis gaat eerst door het foramen ovale en splitst daarna in 3 takken: de N. buccalis,
N. lingualis en de N. alveolaris inferior.
, De N. alveolaris inferior zorgt voor het gevoel van de elementen in de onderkaak.
De N. buccalis zorgt voor het gevoel van de gingiva buccaal van de premolaren en molaren in de
boven- en onderkaak.
De N. lingualis zorgt voor het gevoel van de linguale gingiva, de mondbodem en voor de pijn, tast en
temperatuur van het voorste 2/3 deel van de tong.
Verloop alveolaris inferior
2. De N. alveolaris inferior gaat door de lingula mandibula (bepaalde structuur in de kaak) de kaak in.
Belangrijk bij het verdoven van een mandibulair blok!
3. Vanuit daar verloopt de zenuw verder in de canalis mandibularis.
4. Tussen de twee premolaren geeft de N. alveolaris inferior een tak af richting buccaal, deze tak gaat
eerst door een foramen mentale heen. Na dit foramen heet de zenuw de N. mentalis. De N. mentalis
zorgt voor het gevoel in de huid van de kin, de mucosa van de onderlip en voor de gingiva buccaal
vanaf de eerste premolaar.
5. Nadat de N. alveolaris inferior is gesplitst naar de N. mentalis, noem je de zenuw N. incisivus. De N.
incisivus zorgt voor het gevoel van het front in de onderkaak.
Motorische gedeelte:
De N. mandibularis stuurt 4 kauwspieren aan:
M. masseter: de wangspier, tilt te onderkaak op en beweegt deze naar voren
M. temporalis: ligt bij je slaap ter hoogte van het oog, tilt de onderkaak op en beweegt deze naar
achter
M. pterygoideus medialis
M. pterygoideus lateralis: helpt niet bij het sluiten van de kaak
De N. mandibularis heeft ook een motorische zenuwtak de N. mylohyoideus. Deze zenuwtak stuurt 2
suprahyoidale spieren aan: de M. mylohyoideus en de M. digastricus venter anterior. De M.
digastricus venter anterior heeft twee gedeeltes, een voorste buik en een achterste buik.
3
M. mylohyoideus: mondbodemspier
Innervatie: door welke zenuw de spier word aangestuurd
Origo: oorsprong, het aanhechtingspunt van een spier
Insertie: de plaats waar de spier naartoe gaat en zich vasthecht
