Leerboek kinderverpleegkundige
R. Ulijn-ter Wal & K. Masolijn
1.2.1 | Normale ontwikkeling
Pasgeboreneperiode: 0 – 10 dagen oud.
Zuigelingenperiode: tot de eerste verjaardag (soms tot 1,5 jaar oud).
Lichamelijke ontwikkeling
Aan het einde van het eerste jaar heeft de zuigeling zijn gewicht verdrievoudigd (per week +150 gram) en is
hij anderhalf keer zo lang (per week +0,5cm) als bij de geboorte.
Benen groeien snel, waardoor de verhouding met het hoofdje weer rechttrekt.
Schedel geboorte: 34 tot 38 centimeter.
Schedel eerste verjaardag: 44 tot 49 centimeter.
Eerste trimester Tweede trimester Tweede halfjaar
Lengte Circa 8 cm Circa 6 cm Circa 9 cm
Gewicht Circa 150-200 g/week Circa 100-150 g/week Circa 100 g/week
Hoofdomtrek Circa 6 cm Circa 3 cm Circa 3 cm
Omvang van borstkast neemt toe, doordat organen zoals hart en longen groter worden. Hierdoor is er een
verschuiving in de normaalwaarden van de hartslag, de ademhalingsfrequentie en de bloeddruk.
De samenstelling van het bloed verandert ook aantal rode en witte bloedlichaampjes neemt af
zuigeling gaat er bleker uitzien.
Geboorte 6 maanden 12 maanden
Ademhalingsfrequentie (per minuut) 30-50 25-40 25-30
Hartslagfrequentie (per minuut) 120-140 100-130 100-120
Bloeddruk (mmHg) systolisch/diastolisch 70/50 90/60 95/60
Het maagdarmstelsel is nog niet volgroeid en nog niet in staat alles te resorberen. Maag wordt geleidelijk
groter om steeds grotere porties voeding te kunnen opvangen. De dikke darm is nog niet in staat het
voedsel aan te dikken.
Speekselafscheiding is gering en baby slik nog reflexmatig.
Rond de zesde of zevende maand komen de eerste tanden door.
Het erg buigzame skelet van de zuigeling wordt in de loop van het eerste jaar harder.
Rijpingsproces: de nog primitieve organen die volgens een vaste volgorde een ontwikkelingsproces doormaken
voordat zij volledig kunnen functioneren. Ook de coördinatie tussen de diverse organen moeten zich nog ontplooien.
, Mature-theorie: beschrijft dat bij de geboorte het zenuwstelsel nog niet is voltooid. Vooral de hersenschors en de
zenuwgeleiding moeten nog een hele ontwikkeling doormaken, waardoor zenuwprikkels doeltreffender worden
doorgegeven (myelinisatie).
Doordat de verbetering van de zenuwgeleiding loopt van de schedel naar het staartbeen en van het centrum
naar buiten, zal ook de motorische ontwikkeling zo verlopen.
Vanaf negen maanden gaat het kind voorwerpen vastpakken met de vingers en oefent het de pincetgreep.
Bij zes maanden pakt het kind met een hand.
Na ongeveer vier maanden is er sprake van oog-handcoördinatie.
Ontwikkeling van de functies van het gezichtsvermogen
De ongeboren baby heeft ervaring met het verschil tussen licht en donker in de baarmoeder.
De pasgeborene ziet simpele omtrekken, maar nog niet het gehele beeld.
In de eerste week zijn de ogen ingesteld op een afstand van 20cm. De pasgeborene kan het oog nog niet
instellen op een afstand (accommoderen). Na vier maanden lukt dit wel.
Tussen de 16 en 21 weken leert de zuigeling de ogen te coördineren. Hierdoor leert hij diepte en perspectief
zien.
Bij ongeveer drie maanden kan de zuigeling een bewegend object volgen, in eerste instantie nog met
schokkende oogbewegingen. Het gezichtsveld wordt groter. Rond vier maanden kunnen zuigelingen alle
primaire kleuren zien.
Het gehoord is tijdens de zwangerschap al ontwikkeld. Daardoor herkent de pasgeborene binnen 3 dagen de
stem van de moeder.
Onderzoek laat zien dat ongeboren baby’s al smaken kunnen onderscheiden en op dit gebied zelfs een
voorkeur ontwikkelen.
Spraak- en taalontwikkeling: alle manieren waarom het jonge kind communiceert met zijn medemensen (geluidjes,
lachen, fronsen en verhoogde beweeglijkheid).
Leeftijd Ontwikkeling van Ook dove kinderen
0-6 maanden Reactie op menselijke stem brabbelen, maar de
Vanaf 1 maand Gorgelen en koeren verdere
Vanaf 6 maanden Geluiden als ba-ba taalontwikkeling
Vanaf 1 jaar Eenwoordzinnen stagneert, omdat
Vanaf 1,5 jaar Tweewoordzinnen het kind geen
Tussen 2 en 3 jaar Besef van zinsstructuur, opvullen van tweewoordzinnen spraak kan horen.
Tussen 3 en 6 jaar Besef van grammaticale regels, overreguleren
Vanaf 7 jaar Passieve zinsconstructies
Tussen 5 en 10 jaar Subtielere taalconstructies.
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Diverse stoornissen op latere leeftijd in de persoonlijkheidsontwikkeling zijn terug te voeren tot de eerste
levensjaren wanneer daarin het maken van contact niet goed is verlopen.
Door het reageren op signalen van de zuigeling ontstaat interactie tussen ouders en kind. Hierdoor ontwikkelt zich
hechtingsgedrag.
Eenkennig: baby heeft zijn vaste verzorgers hard nodig om zich veilig te kunnen voelen.
Scheidingsangst: kind raakt in paniek als het door de vertrouwde verzorger alleen wordt gelaten.
Cognitieve ontwikkeling
De cognitieve ontwikkeling ontwikkelt zich vanuit reflexen. Wanneer de rijping van de hersenen vordert, kunnen
handelingen bewust worden en verdwijnen veel reflexen.
Drie typen gedrag:
1. De drukke, beweegelijke zuigeling is continu in de weer. Door het bewegen is de zuigeling vaak tenger. De
motorische ontwikkeling verloopt snel; meestal gaat hij vroeg staan en lopen.
R. Ulijn-ter Wal & K. Masolijn
1.2.1 | Normale ontwikkeling
Pasgeboreneperiode: 0 – 10 dagen oud.
Zuigelingenperiode: tot de eerste verjaardag (soms tot 1,5 jaar oud).
Lichamelijke ontwikkeling
Aan het einde van het eerste jaar heeft de zuigeling zijn gewicht verdrievoudigd (per week +150 gram) en is
hij anderhalf keer zo lang (per week +0,5cm) als bij de geboorte.
Benen groeien snel, waardoor de verhouding met het hoofdje weer rechttrekt.
Schedel geboorte: 34 tot 38 centimeter.
Schedel eerste verjaardag: 44 tot 49 centimeter.
Eerste trimester Tweede trimester Tweede halfjaar
Lengte Circa 8 cm Circa 6 cm Circa 9 cm
Gewicht Circa 150-200 g/week Circa 100-150 g/week Circa 100 g/week
Hoofdomtrek Circa 6 cm Circa 3 cm Circa 3 cm
Omvang van borstkast neemt toe, doordat organen zoals hart en longen groter worden. Hierdoor is er een
verschuiving in de normaalwaarden van de hartslag, de ademhalingsfrequentie en de bloeddruk.
De samenstelling van het bloed verandert ook aantal rode en witte bloedlichaampjes neemt af
zuigeling gaat er bleker uitzien.
Geboorte 6 maanden 12 maanden
Ademhalingsfrequentie (per minuut) 30-50 25-40 25-30
Hartslagfrequentie (per minuut) 120-140 100-130 100-120
Bloeddruk (mmHg) systolisch/diastolisch 70/50 90/60 95/60
Het maagdarmstelsel is nog niet volgroeid en nog niet in staat alles te resorberen. Maag wordt geleidelijk
groter om steeds grotere porties voeding te kunnen opvangen. De dikke darm is nog niet in staat het
voedsel aan te dikken.
Speekselafscheiding is gering en baby slik nog reflexmatig.
Rond de zesde of zevende maand komen de eerste tanden door.
Het erg buigzame skelet van de zuigeling wordt in de loop van het eerste jaar harder.
Rijpingsproces: de nog primitieve organen die volgens een vaste volgorde een ontwikkelingsproces doormaken
voordat zij volledig kunnen functioneren. Ook de coördinatie tussen de diverse organen moeten zich nog ontplooien.
, Mature-theorie: beschrijft dat bij de geboorte het zenuwstelsel nog niet is voltooid. Vooral de hersenschors en de
zenuwgeleiding moeten nog een hele ontwikkeling doormaken, waardoor zenuwprikkels doeltreffender worden
doorgegeven (myelinisatie).
Doordat de verbetering van de zenuwgeleiding loopt van de schedel naar het staartbeen en van het centrum
naar buiten, zal ook de motorische ontwikkeling zo verlopen.
Vanaf negen maanden gaat het kind voorwerpen vastpakken met de vingers en oefent het de pincetgreep.
Bij zes maanden pakt het kind met een hand.
Na ongeveer vier maanden is er sprake van oog-handcoördinatie.
Ontwikkeling van de functies van het gezichtsvermogen
De ongeboren baby heeft ervaring met het verschil tussen licht en donker in de baarmoeder.
De pasgeborene ziet simpele omtrekken, maar nog niet het gehele beeld.
In de eerste week zijn de ogen ingesteld op een afstand van 20cm. De pasgeborene kan het oog nog niet
instellen op een afstand (accommoderen). Na vier maanden lukt dit wel.
Tussen de 16 en 21 weken leert de zuigeling de ogen te coördineren. Hierdoor leert hij diepte en perspectief
zien.
Bij ongeveer drie maanden kan de zuigeling een bewegend object volgen, in eerste instantie nog met
schokkende oogbewegingen. Het gezichtsveld wordt groter. Rond vier maanden kunnen zuigelingen alle
primaire kleuren zien.
Het gehoord is tijdens de zwangerschap al ontwikkeld. Daardoor herkent de pasgeborene binnen 3 dagen de
stem van de moeder.
Onderzoek laat zien dat ongeboren baby’s al smaken kunnen onderscheiden en op dit gebied zelfs een
voorkeur ontwikkelen.
Spraak- en taalontwikkeling: alle manieren waarom het jonge kind communiceert met zijn medemensen (geluidjes,
lachen, fronsen en verhoogde beweeglijkheid).
Leeftijd Ontwikkeling van Ook dove kinderen
0-6 maanden Reactie op menselijke stem brabbelen, maar de
Vanaf 1 maand Gorgelen en koeren verdere
Vanaf 6 maanden Geluiden als ba-ba taalontwikkeling
Vanaf 1 jaar Eenwoordzinnen stagneert, omdat
Vanaf 1,5 jaar Tweewoordzinnen het kind geen
Tussen 2 en 3 jaar Besef van zinsstructuur, opvullen van tweewoordzinnen spraak kan horen.
Tussen 3 en 6 jaar Besef van grammaticale regels, overreguleren
Vanaf 7 jaar Passieve zinsconstructies
Tussen 5 en 10 jaar Subtielere taalconstructies.
Sociaal-emotionele ontwikkeling
Diverse stoornissen op latere leeftijd in de persoonlijkheidsontwikkeling zijn terug te voeren tot de eerste
levensjaren wanneer daarin het maken van contact niet goed is verlopen.
Door het reageren op signalen van de zuigeling ontstaat interactie tussen ouders en kind. Hierdoor ontwikkelt zich
hechtingsgedrag.
Eenkennig: baby heeft zijn vaste verzorgers hard nodig om zich veilig te kunnen voelen.
Scheidingsangst: kind raakt in paniek als het door de vertrouwde verzorger alleen wordt gelaten.
Cognitieve ontwikkeling
De cognitieve ontwikkeling ontwikkelt zich vanuit reflexen. Wanneer de rijping van de hersenen vordert, kunnen
handelingen bewust worden en verdwijnen veel reflexen.
Drie typen gedrag:
1. De drukke, beweegelijke zuigeling is continu in de weer. Door het bewegen is de zuigeling vaak tenger. De
motorische ontwikkeling verloopt snel; meestal gaat hij vroeg staan en lopen.
