Samenvatting H17 Gezond gedrag
Waar men vroeger vooral overleed aan acute infectieziektes, zien we nu
vooral een toename aan preventieve aandoeningen als longkanker, hart-
en vaatziekten, alcohol- en drugsmisbruik en auto-ongelukken.
Gezondheidspromotie => is een filosofie waarbij een goede
gezondheid/welzijn een collectief doel is. Voor het individu betekent dit:
het ontwikkelen van een programma met goede gezondheidsgewoonten.
Een succesvolle aanpassing van gezondheidsgedrag heeft verschillende
positieve effecten:
- Aantal sterkgevallen als gevolg van leefstijl gerelateerde ziekten
neemt af.
- Tijd tot overlijden wordt vertraagd levensverwachting neemt toe
- Het aantal jaren zonder de klachten van een chronische ziekte
neemt toe.
- Bespaart een hele hoop geld.
Gezondheidsgedragingen zijn gedragingen die men uitvoert om hun
gezondheid te vergroten of te behouden. Een gezondheidsgewoonte is
een gezondheidsgedraging die men vaak automatisch en onbewust
uitvoert. Deze gewoonten ontwikkelen zich in de kindertijd en beginnen
rond 11 a 12 jaar te stabiliseren. Bijvoorbeeld: tandenpoetsen voor het
slapen, autogordel dragen etc.
Hoewel zo’n gewoonte zich ontwikkelt door versterking (beloning), wordt
deze uiteindelijk onafhankelijk hiervan. Echter zijn deze gewoontes erg
resistent tegen verandering.
Primaire preventie => het veranderen van risicovolle slechte- en
ontwikkelen van goede gezondheidsgewoonten voordat een ziekte zich
ontwikkelt. Dit kan door:
- Meest voorkomende strategie: mensen ertoe aanzetten hun
problematische gezondheidsgedraging te veranderen.
- Recentere strategie: voorkomen dat mensen slechte
gezondheidsgewoonten gaan ontwikkelen.
Factoren die gezond gedrag en gezondheidsgewoonten beïnvloeden:
- Demografische factoren
- Leeftijd hoe ouder, hoe beter
- (Waarden die maatschappij eraan hecht)
- Persoonlijke controle hoe meer controle, hoe beter
- Sociale invloed
- (Persoonlijke doelen)
- (Ontvangen symptomen)
- (Toegang tot de gezondheidszorg)
- Kennis en intelligentie hoe slimmer, hoe beter
Waarom het lastig is om slechte gezondheidsgewoonten te veranderen:
- Emotionele factoren
, Slecht gedrag kan prettig, automatisch, verslavend en resistent zijn
tegen verandering.
Bovendien kunnen bedreigende berichten, die men te horen krijgt
als ze hun gedrag moeten veranderen, psychisch leed veroorzaken
en ertoe leiden dat men juist ‘hun kont in de krib gooit’.
Ook kan men een gezondheidsbedreiging minder erg maken, dan
die eigenlijk is.
- Instabiliteit van gezondheidsgedragingen
Gezondheidsgedragingen zijn slechts in kleine mate aan elkaar
gerelateerd. Hierdoor is het niet opeens makkelijker om te stoppen
met roken, als je wel al geregeld sport. Bovendien val je snel terug
in een oud, ongezond patroon.
- Socialisatie
Gezondheidsgedragingen zijn sterk gerelateerd aan vroege
socialisatie, met name door de invloed van ouders als rolmodel.
Ouders wekken bepaalde gewoonten bij hun kinderen op die
automatisch worden. In gezinnen waarvan de ouders gescheiden zijn
of er chronische familie stress heerst schieten bepaalde basis
gezondheidsgewoonte er nog wel eens bij in.
- Gebruik het leerbare moment
Sommige tijden zijn beter dan andere voor het aanpassen van
gezondheidsgedragingen (=teachable moment).
De middelbare school is een belangrijke tijd om verschillende
gezondheidsgewoonte aangeleerd te krijgen. Voedselkeuzes,
tussendoortjes en diëten kristalliseren allemaal rond die tijd. Tijdens
de adolescentieperiode is er echter ook een venster voor
kwetsbaarheid. Slechte gewoontes als roken liggen op de loer.
De periode net na een bevalling is ook een leerbaar moment voor
het verhogen van fysieke activiteit en regelmatig sporten. Veel
moeders willen immers terug naar hun oude lichaam, maar om te
gaan sporten moeten nu wel meer barrières worden overwonnen. De
nieuwe verantwoordelijkheden vreten immers tijd.
- Problemen met het focussen op risicogroepen
Er komen moeilijkheden kijken bij het werken met de risicogroepen.
Mensen zien hun risico’s niet altijd correct, ze zijn vaak onrealistisch
positief.
Soms leidt positief testen tot onnodige zorgen of hypervigilant
gedrag.
Mensen kunnen defensief worden, het risicofactor minimaliseren en
het gebruik van passende diensten vermijden.
- Gezondheidspromotie en ouderen
Richt zich o.a. op het handhaven van een gezond, evenwichtig
gewicht, regelmatige beweging, maatregelen om ongevallen te
Waar men vroeger vooral overleed aan acute infectieziektes, zien we nu
vooral een toename aan preventieve aandoeningen als longkanker, hart-
en vaatziekten, alcohol- en drugsmisbruik en auto-ongelukken.
Gezondheidspromotie => is een filosofie waarbij een goede
gezondheid/welzijn een collectief doel is. Voor het individu betekent dit:
het ontwikkelen van een programma met goede gezondheidsgewoonten.
Een succesvolle aanpassing van gezondheidsgedrag heeft verschillende
positieve effecten:
- Aantal sterkgevallen als gevolg van leefstijl gerelateerde ziekten
neemt af.
- Tijd tot overlijden wordt vertraagd levensverwachting neemt toe
- Het aantal jaren zonder de klachten van een chronische ziekte
neemt toe.
- Bespaart een hele hoop geld.
Gezondheidsgedragingen zijn gedragingen die men uitvoert om hun
gezondheid te vergroten of te behouden. Een gezondheidsgewoonte is
een gezondheidsgedraging die men vaak automatisch en onbewust
uitvoert. Deze gewoonten ontwikkelen zich in de kindertijd en beginnen
rond 11 a 12 jaar te stabiliseren. Bijvoorbeeld: tandenpoetsen voor het
slapen, autogordel dragen etc.
Hoewel zo’n gewoonte zich ontwikkelt door versterking (beloning), wordt
deze uiteindelijk onafhankelijk hiervan. Echter zijn deze gewoontes erg
resistent tegen verandering.
Primaire preventie => het veranderen van risicovolle slechte- en
ontwikkelen van goede gezondheidsgewoonten voordat een ziekte zich
ontwikkelt. Dit kan door:
- Meest voorkomende strategie: mensen ertoe aanzetten hun
problematische gezondheidsgedraging te veranderen.
- Recentere strategie: voorkomen dat mensen slechte
gezondheidsgewoonten gaan ontwikkelen.
Factoren die gezond gedrag en gezondheidsgewoonten beïnvloeden:
- Demografische factoren
- Leeftijd hoe ouder, hoe beter
- (Waarden die maatschappij eraan hecht)
- Persoonlijke controle hoe meer controle, hoe beter
- Sociale invloed
- (Persoonlijke doelen)
- (Ontvangen symptomen)
- (Toegang tot de gezondheidszorg)
- Kennis en intelligentie hoe slimmer, hoe beter
Waarom het lastig is om slechte gezondheidsgewoonten te veranderen:
- Emotionele factoren
, Slecht gedrag kan prettig, automatisch, verslavend en resistent zijn
tegen verandering.
Bovendien kunnen bedreigende berichten, die men te horen krijgt
als ze hun gedrag moeten veranderen, psychisch leed veroorzaken
en ertoe leiden dat men juist ‘hun kont in de krib gooit’.
Ook kan men een gezondheidsbedreiging minder erg maken, dan
die eigenlijk is.
- Instabiliteit van gezondheidsgedragingen
Gezondheidsgedragingen zijn slechts in kleine mate aan elkaar
gerelateerd. Hierdoor is het niet opeens makkelijker om te stoppen
met roken, als je wel al geregeld sport. Bovendien val je snel terug
in een oud, ongezond patroon.
- Socialisatie
Gezondheidsgedragingen zijn sterk gerelateerd aan vroege
socialisatie, met name door de invloed van ouders als rolmodel.
Ouders wekken bepaalde gewoonten bij hun kinderen op die
automatisch worden. In gezinnen waarvan de ouders gescheiden zijn
of er chronische familie stress heerst schieten bepaalde basis
gezondheidsgewoonte er nog wel eens bij in.
- Gebruik het leerbare moment
Sommige tijden zijn beter dan andere voor het aanpassen van
gezondheidsgedragingen (=teachable moment).
De middelbare school is een belangrijke tijd om verschillende
gezondheidsgewoonte aangeleerd te krijgen. Voedselkeuzes,
tussendoortjes en diëten kristalliseren allemaal rond die tijd. Tijdens
de adolescentieperiode is er echter ook een venster voor
kwetsbaarheid. Slechte gewoontes als roken liggen op de loer.
De periode net na een bevalling is ook een leerbaar moment voor
het verhogen van fysieke activiteit en regelmatig sporten. Veel
moeders willen immers terug naar hun oude lichaam, maar om te
gaan sporten moeten nu wel meer barrières worden overwonnen. De
nieuwe verantwoordelijkheden vreten immers tijd.
- Problemen met het focussen op risicogroepen
Er komen moeilijkheden kijken bij het werken met de risicogroepen.
Mensen zien hun risico’s niet altijd correct, ze zijn vaak onrealistisch
positief.
Soms leidt positief testen tot onnodige zorgen of hypervigilant
gedrag.
Mensen kunnen defensief worden, het risicofactor minimaliseren en
het gebruik van passende diensten vermijden.
- Gezondheidspromotie en ouderen
Richt zich o.a. op het handhaven van een gezond, evenwichtig
gewicht, regelmatige beweging, maatregelen om ongevallen te
