Biologie Hoofdstuk 2 Waarneming en gedrag vwo 5
Paragraaf 1 Het zintuigstelsel
interne prikkels zintuigen die prikkens ontvangen uit het inwendige milieu,
worden gebruikt bij homeostatische regelmechanismen.
Proprioceptoren zintuigen die een veranderng van de spanning van een spier of
een verandering in de stand van een ichaamsdeel registreren,
zoals evenwichtszintuigen in de oren
verschillende receptoren:
Mechanische receptoren = reageren op uiteenlopende vormen
van mechanische energie, zoals aanraking, druk, beweging en
geluid.
Gehoorreceptoren en evenwichtsreceptoren = zijn
mechanische receptoren met zeer fijne haartjes. Impuls
ontstaat wanneer de haartjes buigen en het celmembraan
vervormt, als de vloeistof beweegt
Tastreceptoren en drukreceptoren = mechanische receptoren
waarin een impuls onstaat als het celmembraan wordt
vervormd door lichte aanraking of druk.
Chemische receptoren = kunnen bepaalde moleculen uit de
omgeving binden. Zoals smaakreceptoren
temperatuurreceptoren = die reageren op warmte en kou
pijnreceptoren = bevinden zich in het hele lichaam en zijn de
uiteinden van bepaalde neuronen. Een impuls onstaat door
extreme druk, temperaturen of stoffen die vrijkomen bij
beschadiging of onsteking van weefsel
lichtreceptoren = zintuigcellen waarin een impuls onstaat door
zichtbaar licht
prikkeldrempel de kleinste prikkelsterkte die een impuls veroorzaakt
adequate prikkel de drempelwaarde is voor dit intuig het laagst
adaptatie aanpassing van de gevoeligheid van een zintuig bij een
aanhoudende prikkelsterkte
Paragraaf 2 Het oog
harde oogvlies het witte gedeelte van een oog. Dit is een stevig vloes dat het
binnenste van een oog bescherming geeft
hoornvlies de voortzetting van het harde oogvlies aan de voorzijde, zit over
je pupil en iris heen en is daarom doorzichtig
iris het gekleurde gedeeltje van je oog
regelt de hoeveelheid licht die via de pupil het oog
binnenvalt door de pupil groter of kleiner te maken
pupil de opening in de iris (zwart)
traanklieren liggen onder de huid, produceren traanvocht en zorgen ervoor
dat dit door de oogleden over het oog wordt verspreid.
, Beschermt tegen uitdroging
reiningt door kleine stofjes op prikkelende stofjes weg te
spoelen
glasachtig lichaam een geleiachtige massa, houdt het netvlies op zijn plaats
vaatvlies onder het harde oogvlies. Het bevat veel bloedvaten en zorgt
voor de voeding van een groot deel van het oog. (voorkant =
vaatvlies gaat over in de iris)
voorste oogkamer tussen het hoornvlies en de iris
achterste oogkamer tussen de iris en de ooglens
ooglens bolle lens achter de iris en de pupil. Zet het beeld
ondersteboven
netvlies de binnenste laag van de wand van een oog met
lichtreceptoren. Deze worden geprikkeld wanneer er licht op
valt. Hier onstaan dan implsen die via de oogzenuw naar de
hersenen worden geleid
gele vlek het centrum van het netvlies, met de lichtreceptore in de gele
vlek kun je het scherpst zien.
Blinde vlek de plaats in het netvlies waar de oogzenuw het oog verlaat en
de doorgang voor bloedvaten
scherp beeld netvlies hier zorgen het hoornvlies, de ooglens en het straalvormig
lichaam voor
netvlies omgekeerd en verkleind beeld. In de gezichtscentra in de grote
hersenen wordt het beeld rechtopstaand en op de ware grootte
waargenomen.
Lichtstralen worden gebroken door het hoornvlies en de ooglens als ze een
oog binnenvallen
scherpe beelden krijgen de afstand tussen de ooglens en het netvlies kan niet
veranderen (de vorm verandert van de ooglens)
ooglens hangt door lensbandejs in het straalvormig lichaam
straalvormig lichaam hierin liggen kringspieren,
als je kijkt naar een voorwerp in de verte (meer dan 5m
afstand) zijn de kringspieren onstpannen
veraf kijken glasachtiglichaam druk → doorsnede van de straalvormige
lichamen worden groter → lensbandjes worden strak
gespannen → trekken aan de ooglenzen → ooglenzen worden
PLATTER → voorwerp veraf is op je netvlies scherp
Paragraaf 1 Het zintuigstelsel
interne prikkels zintuigen die prikkens ontvangen uit het inwendige milieu,
worden gebruikt bij homeostatische regelmechanismen.
Proprioceptoren zintuigen die een veranderng van de spanning van een spier of
een verandering in de stand van een ichaamsdeel registreren,
zoals evenwichtszintuigen in de oren
verschillende receptoren:
Mechanische receptoren = reageren op uiteenlopende vormen
van mechanische energie, zoals aanraking, druk, beweging en
geluid.
Gehoorreceptoren en evenwichtsreceptoren = zijn
mechanische receptoren met zeer fijne haartjes. Impuls
ontstaat wanneer de haartjes buigen en het celmembraan
vervormt, als de vloeistof beweegt
Tastreceptoren en drukreceptoren = mechanische receptoren
waarin een impuls onstaat als het celmembraan wordt
vervormd door lichte aanraking of druk.
Chemische receptoren = kunnen bepaalde moleculen uit de
omgeving binden. Zoals smaakreceptoren
temperatuurreceptoren = die reageren op warmte en kou
pijnreceptoren = bevinden zich in het hele lichaam en zijn de
uiteinden van bepaalde neuronen. Een impuls onstaat door
extreme druk, temperaturen of stoffen die vrijkomen bij
beschadiging of onsteking van weefsel
lichtreceptoren = zintuigcellen waarin een impuls onstaat door
zichtbaar licht
prikkeldrempel de kleinste prikkelsterkte die een impuls veroorzaakt
adequate prikkel de drempelwaarde is voor dit intuig het laagst
adaptatie aanpassing van de gevoeligheid van een zintuig bij een
aanhoudende prikkelsterkte
Paragraaf 2 Het oog
harde oogvlies het witte gedeelte van een oog. Dit is een stevig vloes dat het
binnenste van een oog bescherming geeft
hoornvlies de voortzetting van het harde oogvlies aan de voorzijde, zit over
je pupil en iris heen en is daarom doorzichtig
iris het gekleurde gedeeltje van je oog
regelt de hoeveelheid licht die via de pupil het oog
binnenvalt door de pupil groter of kleiner te maken
pupil de opening in de iris (zwart)
traanklieren liggen onder de huid, produceren traanvocht en zorgen ervoor
dat dit door de oogleden over het oog wordt verspreid.
, Beschermt tegen uitdroging
reiningt door kleine stofjes op prikkelende stofjes weg te
spoelen
glasachtig lichaam een geleiachtige massa, houdt het netvlies op zijn plaats
vaatvlies onder het harde oogvlies. Het bevat veel bloedvaten en zorgt
voor de voeding van een groot deel van het oog. (voorkant =
vaatvlies gaat over in de iris)
voorste oogkamer tussen het hoornvlies en de iris
achterste oogkamer tussen de iris en de ooglens
ooglens bolle lens achter de iris en de pupil. Zet het beeld
ondersteboven
netvlies de binnenste laag van de wand van een oog met
lichtreceptoren. Deze worden geprikkeld wanneer er licht op
valt. Hier onstaan dan implsen die via de oogzenuw naar de
hersenen worden geleid
gele vlek het centrum van het netvlies, met de lichtreceptore in de gele
vlek kun je het scherpst zien.
Blinde vlek de plaats in het netvlies waar de oogzenuw het oog verlaat en
de doorgang voor bloedvaten
scherp beeld netvlies hier zorgen het hoornvlies, de ooglens en het straalvormig
lichaam voor
netvlies omgekeerd en verkleind beeld. In de gezichtscentra in de grote
hersenen wordt het beeld rechtopstaand en op de ware grootte
waargenomen.
Lichtstralen worden gebroken door het hoornvlies en de ooglens als ze een
oog binnenvallen
scherpe beelden krijgen de afstand tussen de ooglens en het netvlies kan niet
veranderen (de vorm verandert van de ooglens)
ooglens hangt door lensbandejs in het straalvormig lichaam
straalvormig lichaam hierin liggen kringspieren,
als je kijkt naar een voorwerp in de verte (meer dan 5m
afstand) zijn de kringspieren onstpannen
veraf kijken glasachtiglichaam druk → doorsnede van de straalvormige
lichamen worden groter → lensbandjes worden strak
gespannen → trekken aan de ooglenzen → ooglenzen worden
PLATTER → voorwerp veraf is op je netvlies scherp
