Hoorcollege 4
1.Hoe is de discipline sociologie ontstaan?
2.Denkbeelden van de grootmeesters
3.Waarde van hun gedachtengoed
4.Overeenkomsten en verschillen
- Khaldun (1332-1406)
- Comte (1798-1857)
-Martineau (1802-1876)
- Marx (1818-1883)
- Durkheim (1858-1917)
- Weber (1864- 1920)
Laatste jaren meer afgeweken van de ideeën van blanke mannen.
Ontwikkeling van de sociologie: de oudheid
sinds de oudheid houdt men zich al bezig met hoe een samenleving functioneert. Meer vanuit religie
en filosofie, dan uit wetenschap. Plato heeft al 400 jaar voor christus nagedacht over de ideale staat.
rol van staat, kerk, familie, etc.
Hoe en waarom functioneert de samenleving zoals hij doet?
•Religie, Filosofie
•Beiden: moralistische ondertoon
•Ideale staat
•Ideeën werden nooit wetenschappelijk getest
Ibn khaldun 15e eeuw
schreef grote boekwerken over hoe samenlevingen tot stand komen. Zag dat stammen opkwamen
en overmeesterd werden door anderen, etc. hoe kunnen we dat verklaren vroeg hij zich af. Vanuit
geschiedenis. Hij creërde een nieuwe discipline. Hoe sterker solidariteit binnen stam, hoe sterker die
stam. Stam met meeste binding kan andere stam overmeesteren. Patronen die hij zag in de arabische
wereld. Eerste poging tot de discipline sociologie.
•Muqaddimah (=introductie) > grondwerk sociologie
•Denkbeelden beïnvloed door tijdsgeest
> Voor het eerst het proces van staatsvorming bestudeerd
Ontwikkeling sociologie nam vlucht vanaf 1700. Waarom?
kwam onder andere door de toenemende industrialisatie. De leegloop vanuit het platte land kwam
door fabrieken. Steden raakte overvol, arbeiders maakte lange dagen voor laag loon. Bazen werden
rijk. Dat triggerde het nadenken over ongelijkheid in de samenleving. Ook de franse revolutie. Edelen
hadden macht, boeren en burgers geen rechten, etc. de samenleving veranderde radicaal. In die
processen van gelijkheid zorgde ervoor dat comte en durkheim bijvoorbeeld na gingen denken over
wat een samenleving bindt.
De wetenschappelijke methode werd gewaardeerd. Kunnen we dat ook niet op het sociale
toepassen?
Auguste comte
•Hij bedacht de term sociologie (in 1838) wilde het eerst social physics noemen, maar een
medewetenschapper had die term al bedacht. Maakte de franse revolutie mee en dat wekte
sociologische vragen op.
, •Religieuze/filosofische speculatie samenleving > inadequaat.
•Positivisme
• Sociologie = koningin van alle wetenschappen. De enige discipline die ons laat inzien hoe een
samenwerking werkt en daarmee kunnen we de samenleving verbeteren.
•Alle samenlevingen passeren drie stadia:
(1) theologische stadium, in dit stadium kijkt men naar de samenleving en omgeving vanuit religie.
Iets bovenmachtelijks beheerst ons leven. Deze fase is religie zonder wetenschap.
(2) metafysische stadium, samenleving komt in aanraking met wetenschap, maar er is ook religie.
Verklaring aan de hand van goden, maar op persoonlijk vlak dmv wetenschap. Meer abstracte
begippen, zoals een ziel en reden.
(3) wetenschappelijk (positivistische) stadium, ontdoet een samenleving zich van het religieuze.
Men probeert patronen te zien, oorzaak-gevolg aan de hand van wetenschap.
•Zorgvuldige observaties > wetmatigheden afleiden
•Causale relaties tussen gebeurtenissen begrijpen > voorspellen
•Kennis over samenleving door observatie, vergelijking & experimenten
Inhoudelijk denkbeelden beïnvloed door de tijdsgeest:
hij was dus geïnspireerd door franse revolutie. Maar hij zag ook in rusland en duitsland bv de
industriele revolutie en de ongelijkheid ervan.
-Ongelijkheid die werd geproduceerd door de industrialisatie
-Bedreiging die dat met zich mee bracht in termen van de sociale cohesie
• Comte stelde twee basale vragen:
(1) Wat houdt de samenleving bij elkaar (stabiele orde versus anarchie)?
(2) Waarom en hoe veranderen samenlevingen?
•Comte deelde samenlevingen op in (1) social statics (structuur) de verschillende insituties die het
raamwerk vormen (2) social dynamics (proces) verandering in de samenleving.
Hij was heel beschrijven, veel gespeculeerd en weinig wetenschappelijk onderbouwd.
We moeten komen met een nieuwe religie van menselijkheid, compassie en daardoor worden de
banden weer aangehaald en hechter.
Harriet martineau
•1ste vrouwelijke socioloog, feminist, & journalist. Ze is naar amerika gegaan als schrijver en
journalist om de amerikaanse samenleving te bestuderen. Ze deed pittige uitspraken over bijv
slavernij en de rol van vrouwen, hierdoor moest ze weg uit amerika. Was niet gebruikelijk voor
meisjes om onderwijs te genieten, meisjes kregen naailes en huishoudelijke taken. Ze kreeg thuis les
met haar broer. Dus ook wiskunde en natuurkunde.
•1e systematische studie over de Amerikaanse samenleving
•Waardevrijheid. Observatiestudies. Proberen je eigen bril af te zetten en neutraal te kijken. Als
journalist was ze in staat een werk van compte te vertalen van frans naar engeland en daardoor werd
comte bekend.
•Martineau is belangrijk voor de sociologie om de volgende redenen:
(1)Belang brede focus. Als je iets als de amerikaanse samenleving begrijpen, moet je naar alles kijken.
Rechten, economie, religie, etc.
(2)Belang analyse leven vrouwen.
(3)Verruiming scope van de sociologie, er werd gekeken naar een aantal zaken gekeken, maar zij
deed dat spectrum uitbreiden.
(4)Naast denker, ook doener. Streed voor rechten voor vrouwen en afschaffing slavernij.
1.Hoe is de discipline sociologie ontstaan?
2.Denkbeelden van de grootmeesters
3.Waarde van hun gedachtengoed
4.Overeenkomsten en verschillen
- Khaldun (1332-1406)
- Comte (1798-1857)
-Martineau (1802-1876)
- Marx (1818-1883)
- Durkheim (1858-1917)
- Weber (1864- 1920)
Laatste jaren meer afgeweken van de ideeën van blanke mannen.
Ontwikkeling van de sociologie: de oudheid
sinds de oudheid houdt men zich al bezig met hoe een samenleving functioneert. Meer vanuit religie
en filosofie, dan uit wetenschap. Plato heeft al 400 jaar voor christus nagedacht over de ideale staat.
rol van staat, kerk, familie, etc.
Hoe en waarom functioneert de samenleving zoals hij doet?
•Religie, Filosofie
•Beiden: moralistische ondertoon
•Ideale staat
•Ideeën werden nooit wetenschappelijk getest
Ibn khaldun 15e eeuw
schreef grote boekwerken over hoe samenlevingen tot stand komen. Zag dat stammen opkwamen
en overmeesterd werden door anderen, etc. hoe kunnen we dat verklaren vroeg hij zich af. Vanuit
geschiedenis. Hij creërde een nieuwe discipline. Hoe sterker solidariteit binnen stam, hoe sterker die
stam. Stam met meeste binding kan andere stam overmeesteren. Patronen die hij zag in de arabische
wereld. Eerste poging tot de discipline sociologie.
•Muqaddimah (=introductie) > grondwerk sociologie
•Denkbeelden beïnvloed door tijdsgeest
> Voor het eerst het proces van staatsvorming bestudeerd
Ontwikkeling sociologie nam vlucht vanaf 1700. Waarom?
kwam onder andere door de toenemende industrialisatie. De leegloop vanuit het platte land kwam
door fabrieken. Steden raakte overvol, arbeiders maakte lange dagen voor laag loon. Bazen werden
rijk. Dat triggerde het nadenken over ongelijkheid in de samenleving. Ook de franse revolutie. Edelen
hadden macht, boeren en burgers geen rechten, etc. de samenleving veranderde radicaal. In die
processen van gelijkheid zorgde ervoor dat comte en durkheim bijvoorbeeld na gingen denken over
wat een samenleving bindt.
De wetenschappelijke methode werd gewaardeerd. Kunnen we dat ook niet op het sociale
toepassen?
Auguste comte
•Hij bedacht de term sociologie (in 1838) wilde het eerst social physics noemen, maar een
medewetenschapper had die term al bedacht. Maakte de franse revolutie mee en dat wekte
sociologische vragen op.
, •Religieuze/filosofische speculatie samenleving > inadequaat.
•Positivisme
• Sociologie = koningin van alle wetenschappen. De enige discipline die ons laat inzien hoe een
samenwerking werkt en daarmee kunnen we de samenleving verbeteren.
•Alle samenlevingen passeren drie stadia:
(1) theologische stadium, in dit stadium kijkt men naar de samenleving en omgeving vanuit religie.
Iets bovenmachtelijks beheerst ons leven. Deze fase is religie zonder wetenschap.
(2) metafysische stadium, samenleving komt in aanraking met wetenschap, maar er is ook religie.
Verklaring aan de hand van goden, maar op persoonlijk vlak dmv wetenschap. Meer abstracte
begippen, zoals een ziel en reden.
(3) wetenschappelijk (positivistische) stadium, ontdoet een samenleving zich van het religieuze.
Men probeert patronen te zien, oorzaak-gevolg aan de hand van wetenschap.
•Zorgvuldige observaties > wetmatigheden afleiden
•Causale relaties tussen gebeurtenissen begrijpen > voorspellen
•Kennis over samenleving door observatie, vergelijking & experimenten
Inhoudelijk denkbeelden beïnvloed door de tijdsgeest:
hij was dus geïnspireerd door franse revolutie. Maar hij zag ook in rusland en duitsland bv de
industriele revolutie en de ongelijkheid ervan.
-Ongelijkheid die werd geproduceerd door de industrialisatie
-Bedreiging die dat met zich mee bracht in termen van de sociale cohesie
• Comte stelde twee basale vragen:
(1) Wat houdt de samenleving bij elkaar (stabiele orde versus anarchie)?
(2) Waarom en hoe veranderen samenlevingen?
•Comte deelde samenlevingen op in (1) social statics (structuur) de verschillende insituties die het
raamwerk vormen (2) social dynamics (proces) verandering in de samenleving.
Hij was heel beschrijven, veel gespeculeerd en weinig wetenschappelijk onderbouwd.
We moeten komen met een nieuwe religie van menselijkheid, compassie en daardoor worden de
banden weer aangehaald en hechter.
Harriet martineau
•1ste vrouwelijke socioloog, feminist, & journalist. Ze is naar amerika gegaan als schrijver en
journalist om de amerikaanse samenleving te bestuderen. Ze deed pittige uitspraken over bijv
slavernij en de rol van vrouwen, hierdoor moest ze weg uit amerika. Was niet gebruikelijk voor
meisjes om onderwijs te genieten, meisjes kregen naailes en huishoudelijke taken. Ze kreeg thuis les
met haar broer. Dus ook wiskunde en natuurkunde.
•1e systematische studie over de Amerikaanse samenleving
•Waardevrijheid. Observatiestudies. Proberen je eigen bril af te zetten en neutraal te kijken. Als
journalist was ze in staat een werk van compte te vertalen van frans naar engeland en daardoor werd
comte bekend.
•Martineau is belangrijk voor de sociologie om de volgende redenen:
(1)Belang brede focus. Als je iets als de amerikaanse samenleving begrijpen, moet je naar alles kijken.
Rechten, economie, religie, etc.
(2)Belang analyse leven vrouwen.
(3)Verruiming scope van de sociologie, er werd gekeken naar een aantal zaken gekeken, maar zij
deed dat spectrum uitbreiden.
(4)Naast denker, ook doener. Streed voor rechten voor vrouwen en afschaffing slavernij.
