DE BEHANDELING VAN
SLAAPSTOORNISSEN BIJ
ONCOLOGISCHE PATIËNTEN
Adviesverslag
Ymke de Haas
Studentnummer: 1736790
Naam cursus: GVE-4.AIB-17
Studiegroepscode: GVE-AIB-VOL-01
Eerste beoordelaar: x
Tweede beoordelaar: x
Aantal woorden samenvatting: 296
Aantal woorden adviesverslag: 4000
Inleverdatum: 7 juni 2022
,Voorwoord
Voor u ligt de scriptie ‘De behandeling van slaapstoornissen bij oncologische patiënten’. Deze scriptie,
welke gericht is aan oncologische afdelingen in het ziekenhuis, is geschreven in de periode van februari
2022 tot en met juni 2022. Deze scriptie behoort tot het afstudeeronderwijs en vormt het laatste
onderdeel van de bacheloropleiding HBO-Verpleegkunde aan de Hogeschool te Utrecht.
Ik wil graag alle respondenten van de verpleegafdeling van het academische ziekenhuis bedanken voor
hun bijdrage. Zonder jullie had ik dit onderzoek nooit kunnen voltooien. Daarnaast bedank ik in het
bijzonder mijn opdrachtgever voor de mogelijkheid van het schrijven van mijn scriptie op de
verpleegafdeling in het academische ziekenhuis en voor de ondersteuning en begeleiding vanuit de
praktijk. Tot slot wil ik mijn docent van de Hogeschool Utrecht bedanken voor de fijne en nauwe
begeleiding en ondersteuning tijdens het schrijven van deze scriptie.
Wegens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) zijn de gegevens in dit onderzoek
geanonimiseerd.
Ymke de Haas
Utrecht, 7 juni 2022
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord 2
Samenvatting 5
1. Inleiding 6
1.1. Doelstelling 7
1.2. Onderzoeksvraag 7
2. Methode 8
2.1. Onderzoeksmethoden 8
2.1.1. Literatuuronderzoek 8
2.1.1.1. Dataverzameling 8
2.1.1.2. Data-analyse 9
2.1.2. Interviews 10
2.1.2.1. Setting 10
2.1.2.2. Doelgroep 10
2.1.2.3. Dataverzameling 10
2.1.2.4. Data-analyse 11
2.2. Ethische aspecten 12
3. Resultaten 13
3.1. Literatuuronderzoek 13
3.2. Interviews 15
3.2.1. Demografische gegevens 15
3.2.2. Slaapstoornissen 15
3.2.3. Medicamenteuze interventies 16
3.2.4. Ervaringen niet-medicamenteuze interventies 17
3.2.5. Meningen niet-medicamenteuze interventies 18
3.2.6. Interventies 19
4. Discussie 21
4.1. Betekenis van de resultaten 21
4.2. Kritische beschouwing 22
4.3. Implicaties verpleegkundig beroep 22
5. Conclusie 23
6. Advies 24
6.1. Microniveau 24
6.2. Mesoniveau 24
3
, 7. Literatuurlijst 25
8. Bijlagen 30
Bijlage 1. Zoekplan literatuuronderzoek 30
Bijlage 2. Zoekstrategie wetenschappelijke artikelen inleiding 32
Bijlage 3. Beoordeling wetenschappelijke artikelen inleiding 36
Bijlage 4. Resultatentabel artikelen literatuuronderzoek 43
Bijlage 5. Uitnodigingsmail voor afnemen interviews 46
Bijlage 6. Topiclijst 47
Bijlage 7. Informed consent toestemmingsformulier 48
Bijlage 8. Logboek interviews 49
Bijlage 9. Transcripten interviews 50
Bijlage 10. Coderingen interviews 51
Bijlage 11. Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data 52
Bijlage 12. Reflectieverslag 53
Bijlage 13. Feedback opdrachtgever 55
Bijlage 14. Samenwerkingsovereenkomst 56
Bijlage 15. Aanwezigheidsbewijzen themaweek 59
4
, Samenvatting
Achtergrond
Slaapstoornissen komen veel voor bij oncologische patiënten. Om deze te behandelen worden op de
verpleegafdeling oncologie benzodiazepinen, zoals temazepam en zopiclon, ingezet. In praktijk valt op
hoe gemakkelijk verpleegkundigen benzodiazepinen verstrekken aan patiënten. Dit is opvallend
aangezien langdurig gebruik van deze medicamenten kan leiden tot ernstige bijwerkingen, zoals
lichamelijke en psychische afhankelijkheid. In praktijk lijken deze medicamenteuze interventies de
voorkeur te krijgen boven niet-medicamenteuze interventies, zoals mindfulness en lichaamsoefeningen,
terwijl deze interventies geen nadelige effecten lijken te hebben.
Doel- en vraagstelling
Het doel van dit onderzoek is inzicht krijgen in welke ervaringen verpleegkundigen hebben omtrent het
inzetten van niet-medicamenteuze interventies bij oncologische patiënten met slaapstoornissen.
De onderzoeksvraag die hierbij hoort is:
‘Wat zijn de ervaringen van verpleegkundigen op de verpleegafdeling oncologie omtrent het inzetten van
niet-medicamenteuze interventies bij oncologische patiënten met slaapstoornissen (>18 jaar)?’
Methode
Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is een beschrijvend kwalitatief onderzoek uitgevoerd.
Middels semigestructureerde interviews is kwalitatieve data verzameld. Daarnaast is systematisch
literatuuronderzoek uitgevoerd om kennis te verkrijgen over welke niet-medicamenteuze interventies
ingezet kunnen worden bij oncologische patiënten met slaapstoornissen.
Resultaten
Er zijn verschillende niet-medicamenteuze interventies die ingezet kunnen worden bij oncologische
patiënten met slaapstoornissen. Echter zijn verpleegkundigen hier in praktijk te weinig mee bezig. De
voornaamste reden is het kennistekort dat heerst onder verpleegkundigen rondom het inzetten van
niet-medicamenteuze interventies.
Conclusie
Door het kennistekort rondom het inzetten van niet-medicamenteuze interventies bij oncologische
patiënten met slaapstoornissen, hebben verpleegkundigen hier in praktijk weinig tot geen ervaring mee.
Om de inzet van niet-medicamenteuze interventies de voorkeur te laten krijgen, geven
verpleegkundigen aan behoefte te hebben aan scholingen. Het organiseren en/of bijwonen van klinische
lessen en het regelmatig volgen van e-learnings kan bijdragen aan het vergroten van kennis. Daarnaast
kunnen protocollen worden opgesteld die ondersteuning kunnen bieden bij het inzetten van niet-
medicamenteuze interventies.
5
SLAAPSTOORNISSEN BIJ
ONCOLOGISCHE PATIËNTEN
Adviesverslag
Ymke de Haas
Studentnummer: 1736790
Naam cursus: GVE-4.AIB-17
Studiegroepscode: GVE-AIB-VOL-01
Eerste beoordelaar: x
Tweede beoordelaar: x
Aantal woorden samenvatting: 296
Aantal woorden adviesverslag: 4000
Inleverdatum: 7 juni 2022
,Voorwoord
Voor u ligt de scriptie ‘De behandeling van slaapstoornissen bij oncologische patiënten’. Deze scriptie,
welke gericht is aan oncologische afdelingen in het ziekenhuis, is geschreven in de periode van februari
2022 tot en met juni 2022. Deze scriptie behoort tot het afstudeeronderwijs en vormt het laatste
onderdeel van de bacheloropleiding HBO-Verpleegkunde aan de Hogeschool te Utrecht.
Ik wil graag alle respondenten van de verpleegafdeling van het academische ziekenhuis bedanken voor
hun bijdrage. Zonder jullie had ik dit onderzoek nooit kunnen voltooien. Daarnaast bedank ik in het
bijzonder mijn opdrachtgever voor de mogelijkheid van het schrijven van mijn scriptie op de
verpleegafdeling in het academische ziekenhuis en voor de ondersteuning en begeleiding vanuit de
praktijk. Tot slot wil ik mijn docent van de Hogeschool Utrecht bedanken voor de fijne en nauwe
begeleiding en ondersteuning tijdens het schrijven van deze scriptie.
Wegens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) zijn de gegevens in dit onderzoek
geanonimiseerd.
Ymke de Haas
Utrecht, 7 juni 2022
2
,Inhoudsopgave
Voorwoord 2
Samenvatting 5
1. Inleiding 6
1.1. Doelstelling 7
1.2. Onderzoeksvraag 7
2. Methode 8
2.1. Onderzoeksmethoden 8
2.1.1. Literatuuronderzoek 8
2.1.1.1. Dataverzameling 8
2.1.1.2. Data-analyse 9
2.1.2. Interviews 10
2.1.2.1. Setting 10
2.1.2.2. Doelgroep 10
2.1.2.3. Dataverzameling 10
2.1.2.4. Data-analyse 11
2.2. Ethische aspecten 12
3. Resultaten 13
3.1. Literatuuronderzoek 13
3.2. Interviews 15
3.2.1. Demografische gegevens 15
3.2.2. Slaapstoornissen 15
3.2.3. Medicamenteuze interventies 16
3.2.4. Ervaringen niet-medicamenteuze interventies 17
3.2.5. Meningen niet-medicamenteuze interventies 18
3.2.6. Interventies 19
4. Discussie 21
4.1. Betekenis van de resultaten 21
4.2. Kritische beschouwing 22
4.3. Implicaties verpleegkundig beroep 22
5. Conclusie 23
6. Advies 24
6.1. Microniveau 24
6.2. Mesoniveau 24
3
, 7. Literatuurlijst 25
8. Bijlagen 30
Bijlage 1. Zoekplan literatuuronderzoek 30
Bijlage 2. Zoekstrategie wetenschappelijke artikelen inleiding 32
Bijlage 3. Beoordeling wetenschappelijke artikelen inleiding 36
Bijlage 4. Resultatentabel artikelen literatuuronderzoek 43
Bijlage 5. Uitnodigingsmail voor afnemen interviews 46
Bijlage 6. Topiclijst 47
Bijlage 7. Informed consent toestemmingsformulier 48
Bijlage 8. Logboek interviews 49
Bijlage 9. Transcripten interviews 50
Bijlage 10. Coderingen interviews 51
Bijlage 11. Checklist zorgvuldigheid persoonsgebonden data 52
Bijlage 12. Reflectieverslag 53
Bijlage 13. Feedback opdrachtgever 55
Bijlage 14. Samenwerkingsovereenkomst 56
Bijlage 15. Aanwezigheidsbewijzen themaweek 59
4
, Samenvatting
Achtergrond
Slaapstoornissen komen veel voor bij oncologische patiënten. Om deze te behandelen worden op de
verpleegafdeling oncologie benzodiazepinen, zoals temazepam en zopiclon, ingezet. In praktijk valt op
hoe gemakkelijk verpleegkundigen benzodiazepinen verstrekken aan patiënten. Dit is opvallend
aangezien langdurig gebruik van deze medicamenten kan leiden tot ernstige bijwerkingen, zoals
lichamelijke en psychische afhankelijkheid. In praktijk lijken deze medicamenteuze interventies de
voorkeur te krijgen boven niet-medicamenteuze interventies, zoals mindfulness en lichaamsoefeningen,
terwijl deze interventies geen nadelige effecten lijken te hebben.
Doel- en vraagstelling
Het doel van dit onderzoek is inzicht krijgen in welke ervaringen verpleegkundigen hebben omtrent het
inzetten van niet-medicamenteuze interventies bij oncologische patiënten met slaapstoornissen.
De onderzoeksvraag die hierbij hoort is:
‘Wat zijn de ervaringen van verpleegkundigen op de verpleegafdeling oncologie omtrent het inzetten van
niet-medicamenteuze interventies bij oncologische patiënten met slaapstoornissen (>18 jaar)?’
Methode
Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is een beschrijvend kwalitatief onderzoek uitgevoerd.
Middels semigestructureerde interviews is kwalitatieve data verzameld. Daarnaast is systematisch
literatuuronderzoek uitgevoerd om kennis te verkrijgen over welke niet-medicamenteuze interventies
ingezet kunnen worden bij oncologische patiënten met slaapstoornissen.
Resultaten
Er zijn verschillende niet-medicamenteuze interventies die ingezet kunnen worden bij oncologische
patiënten met slaapstoornissen. Echter zijn verpleegkundigen hier in praktijk te weinig mee bezig. De
voornaamste reden is het kennistekort dat heerst onder verpleegkundigen rondom het inzetten van
niet-medicamenteuze interventies.
Conclusie
Door het kennistekort rondom het inzetten van niet-medicamenteuze interventies bij oncologische
patiënten met slaapstoornissen, hebben verpleegkundigen hier in praktijk weinig tot geen ervaring mee.
Om de inzet van niet-medicamenteuze interventies de voorkeur te laten krijgen, geven
verpleegkundigen aan behoefte te hebben aan scholingen. Het organiseren en/of bijwonen van klinische
lessen en het regelmatig volgen van e-learnings kan bijdragen aan het vergroten van kennis. Daarnaast
kunnen protocollen worden opgesteld die ondersteuning kunnen bieden bij het inzetten van niet-
medicamenteuze interventies.
5
